Пачатак Вялікага посту ў католікаў, у Папяльцовую сераду 22 лютага быў добрай інфармацыйнай нагодай для таго, каб даць слова каталіцкім святарам, якія б нагадалі пра сэнс гэтага вельмі важнага літургічнага перыяду. Аднак гэтага не адбылося. Больш за тое, у выпусках навін на дзяржаўным тэлебачанні пра пачатак Вялікага посту ў католікаў нават не ўзгадалі. Затое перад гэтым шырока асвятлялі пачатак Масленічнага тыдня, які папярэднічае Вялікаму посту ў праваслаўных. Напрыклад, на тэлеканале ОНТ з гэтай нагоды далі слова протаіерэю Сяргею Пашкевічу.

Таксама пра Масленічны тыдзень з удзелам праваслаўнага святара распавядаў тэлеканал СТБ – як раз 22 лютага. У той час як пра Вялікі пост у католікаў – ні слова.

Выступ Мітрапаліта Мінска-Магілёўскага арцыбіскупа Юзафа Станеўскага з нагоды Папяльцовай серады быў паказаны толькі на канале «Беларусь 1», і тое не ў рэйтынгавы час, а ў выпусках навін пра падзею не ўзгадалі. Дарэчы, гэты касцёльны іерарх, які заняў пасаду Мітрапаліта Мінска-Магілёўскага акурат у час палітычнага крызісу, як больш лаяльны да ўладаў за свайго папярэдніка біскуп, – адзіны, каму час ад часу дазваляюць выступаць у дзяржпрэсе.

Каб адсачыць тэндэнцыю ў лічбах і фактах мы ўзялі за прыклад публікацыі галоўнай дзяржаўнай газеты «СБ. Беларусь сегодня». І высветлілі: толькі з пачатку лютага святары БПЦ, у тым ліку Мітрапаліт Веніямін, сталі героямі мінімум пяці матэрыялаў. У той час як каталіцкім святарам ці пратэстанцкім пастарам слова не давалі ўвогуле. Ксяндзоў толькі ўзгадвалі аднойчы за месяц – прычым, з негатыўнай афарбоўкай: праўладны спікер Ігар Марзалюк каментаваў «дэструктыўную дзейнасць ксяндзоў як у 2020 годзе, так і сёння». Дагэтуль, у снежні, прапагандыст Андрэй Мукавозчык зневажаў пробашча закрытага Чырвонага касцёла ксяндза Уладзіслава Завальнюка.

Выданне нават не паведаміла пра пачатак Вялікага посту ў католікаў. Адзіны пазітыўны момант – штомесяц «СБ» перадрукоўвае калонкі мінскага ксяндза Кірыла Бардонава пра асновы веры з «Народнай газеты».

Выступаў прадстаўнікоў пратэстанцкіх канфесій, мусульман і юдэяў за мінулыя месяцы мы ўвогуле не заўважылі. Муфцію Абу-Бекір Шабановічу і равіну Рыгору Абрамовічу апошні раз давалі слова ў лістападзе 2022 года на развітанні з міністрам замежных спраў Уладзімірам Макеем – у рамках пазітыўных выказванняў пра памерлага.

Можна зрабіць выснову, што такая тэндэнцыя звязаная з адкрытым супрацоўніцтвам кіраўніцтва БПЦ з беларускім рэжымам, а таксама выкарыстоўвання прапагандай голасу праваслаўных святароў з мэтай маніпуляцый.

Адзначым, што ў найбуйнейшых недзяржаўных медыя духоўныя асобы – як праваслаўныя, так і католікі, а таксама прадстаўнікі пратэстанцкіх супольнасцяў – аднолькава рэдка з’яўляюцца героямі публікацый. У асноўным яны толькі ўзгадваюцца пры інфармацыйнай нагодзе – у прыватнасці, гэта такія асобы як Мітрапаліт Веніямін, ксендз Уладзіслаў Завальнюк, альбо калі становяцца ахвярамі пераследу – напрыклад, праваслаўныя святары Уладзіслаў Багамольнікаў і Дзяніс Карасцялёў. Нядаўна недзяржаўныя медыі цытавалі ксяндза Вячаслава Барка – з нагоды развітання ў Варшаве з беларускім добраахвотнікам Эдуардам Лобавым. 

Таксама сярод нагодаў – закрыццё Чырвонага касцёла, увод арэнднай платы для парафіі бабруйскага касцёла, скандал са спальваннем абраза падлеткамі ў Мінску.

Аднак варта ўлічваць, што асобы, якія знаходзяцца ў Беларусі, таксама і святары, не могуць даваць каментары недзяржаўным медыя, большасць з якіх прызнаныя «экстрэмісцкімі», з прычыны пераследу.

У той жа час досыць часта недзяржайная прэса спасылаецца на публікаціі «Хрысціянскай візіі» – у асноўным, пра факты рэпрэсій святароў, якія ў той ці іншай ступені падтрымліваюць дэмакратычны рух Беларусі, а таксама пра выпадкі ўдзелу рэлігійных дзеячаў і арганізацый у прапагандзе – з нядаўніх матэрыялаў гэта былі выказванні архіепіскапа Навагрудскага Гурыя (Апалька), святароў і манахінь Свята-Елісавецінскага манастыра ў падтрымку расейскай агрэсіі супраць Украіны.

«В ходе встречи стороны подтвердили стремление к укреплению межконфессионального диалога, активизации сотрудничества в различных сферах для достижения дальнейшей положительной динамики взаимодействия», – говорится в пресс-релизе.

Обсуждались ли на встрече репрессии против католического духовенства в Беларуси, а также фактическая конфискация Красного костела, не сообщается.

Тем временем, Европейский парламент принял резолюцию, в которой лишение общины права пользоваться Красным костелом, рассматривается в качестве репрессий. В данный момент арест на 15 суток отбывает ксендз Виталий Чеботарь CMF. В качестве задержанного под стражей находится и греко-католический священник Виталий Быстров.

Визит нунция Езича к Макею произошел через 3 дня после объявления “возможности небольшого окошка у российского президента” для папы. Сухой пресс-релиз сообщает, что обсуждалось “взаимодействие Святого Престола и официального Минска, а также ряд вопросов многосторонней повестки дня”. Возможно обе стороны заинтересованы в том, чтобы Франциск встретился и с Лукашенко. Но мотивы разные.

Папа крепко держится подхода неосуждения агрессора и продолжения диалога. На фоне увядания веры политиков в то, что разговоры с Путиным имеют какой-то смысл, Франциск пробует убедить всех, что диалог не бессмысленен. Трудно предположить кто – Ватикан или нунций в Минске – задумались над тем, чтобы попробовать поговорить с еще одним “нерукопожатным” среди европейских политиков – Лукашенко. Однако есть и другая возможность, что инициатива вообще не исходила от католиков, а от самого беларуского режима.

У властей свой интерес к такому развитию событий – позиционирование себя как отдельного субъекта в регионе который также готов выделить “небольшое окошко” для встречи. Испытывая кризис самостоятельности, власти хотели бы при помощи папы вновь заявить о себе, показать “стальные яйца”. При этом Минску есть что предложить – освобождение некоторых политзеков, продолжение “нормализации” в отношениях с местной церковью и мнимое желание Лукашенко послушать папу.

Со стороны демократического сообщества могут звучать голоса, что визит Франциска легитимизирует Лукашенко. Но все уже произошло за бокалом шампанского в ноябре 2020 г. и с того момента Ватиканская дипломатия держится этого курса. За полтора года это никак не повлияло на восприятие Минска среди западных элит. Все понимали, что Костелу нужно каким-то образом убрать нависший домоклов меч репрессий который может сорваться в любой момент.

При любом раскладе не стоит ожидать от этого визита никакого перелома. Режим не может извлечь из него ничего большего, чем картинку для локальных СМИ. Никто не начнет разговаривать с Лукашенко без конкретных действий с его стороны. Этот визит не даст ничего кардинально и для отношений режима с местным Костелом. Потому что по определению “нормализация” последних месяцев и есть фундаментальным максимумом на который власти могут пойти. Зато ценой картинки наивного папы разговаривающего с непоколебимым диктатором несколько десятков заключенных могут вернуться домой. И Беларусь хоть немного мелькнет в Ватиканских раскладах.

21 снежня нунцый Ёзіч і арцыбіскуп Станеўскі сустрэліся з міністрам Макеем. Гэта першая афіцыйная сустрэча высокага прадстаўніка ўладаў з новапрызначаным мітрапалітам.

Ходзяць чуткі, што арцыбіскуп Станеўскі ўжо сустракаўся з Макеем прыватна, але публічна пра такія сустрэчы не было звестак. Апошнім афіцыйным кантактам мітрапаліта Мінска-Магілёўскага і прадстаўніка ўладаў у рангу міністра была сустрэча арцыбіскупа Кандрусевіча з Юрыем Караевым. Неўзабаве пасля той размовы іерарху быў забаронены ўезд у Беларусь.

Відавочна, што Ватыкан адыгрывае цэнтральную ролю ў размарозцы адносінаў мясцовага Касцёла і ўладаў. Візіты біскупаў Галахера і Гуджэроцці вырашалі вяртанне арцыбіскупа Кандрусевіча. Пасля жніўня 2020 г. афіцыйныя сустрэчы Касцёла і ўладаў адбываліся толькі з нунцыем на ўзроўні МЗС. Ад імя католікаў зварот канфесій аб міры ў Беларусі падпісваў таксама нунцый.

Беларускія ўлады відавочна задаволеныя прызначэннем біскупа Юзафа Станеўскага Мінска-Магілёўскім мітрапалітам. У віншавальным лісце папу Францішку Лукашэнка “вітаў прызначэнне новага мітрапаліта”, а ўжо праз некалькі дзён адбылася ўзгаданая сустрэча Ёзіча, Станеўскага і Макея падчас якой бакі пацвердзілі імкненне да “дасягнення далейшай станоўчай дынамікі ўзаемадзеяння”.

Выглядае што беларускі Касцёл і ўлады выходзяць на новую нармалізацыю ўзаемааданосінаў. Рэжым перагортвае старонку з выказваннямі біскупаў Касабуцкага, Кандрусевіча і Буткевіча, задавольваюцца эміграцыяй кс. Барка і маўчаннем духоўных асобаў у публічнай сферы. У сваю чаргу Касцёл павінен вярнуцца да старой практыкі некрытыкавання і выключна прыватных кантактаў з уладамі. Адносіны вяртаюцца за кулісы.

Беларускі рэжым і Ватыкан уводзяць у свае дагэтуль білатэральныя адносіны мітрапаліта ў якасці лакальнага актара. Выглядае што Святы Пасад зацікаўлены ў неабвастрэнні сітуацыі і падштурхоўвае мясцовых біскупаў да канцэнтрацыі на дзейнасці ў адзінай магчымай для гэтага сферы — выключна рэлігійнай. Грамадская дзейнасць магчымая толькі ў выглядзе круглых сталоў з прадстаўнікамі іншых канфесій на аддаленыя ад рэчаіснасці тэмы.

Падобна, што выступы Станеўскага на дзяржпрапагандзе стануць перыядычнымі. Наколькі іерарх зможа лавіраваць і не ствараць гучных заяў кшталту дыялогу, які нібыта адбываецца ў Беларусі, пакажа час. Больш цікава, ці пачнуць на дзяржтв з’яўляцца іншыя іерархі і святары, ці Станеўскі будзе адзіным голасам католікаў у СМІ рэжыму.

Размарозка адносінаў Касцёла і ўладаў гіпатэтычна вяртае іх на давыбарчыя пазіцыі. Аднак відавочна, што струна лавіравання стала танчэйшай і яшчэ болей нацягнутай. Бачанне арцыбіскупа Станеўскага адпавядае ўладам, але ці зможа ён пераканаць да яго ўвесь беларускі Касцёл? Наўрад ці.

Спецыяльна для Catholic.by Антэ Ёзіч пракаментаваў, што ўлады «не падтрымліваюць ніякіх дзеянняў, скіраваных на распальванне варожасці ў дачыненні да прадстаўнікоў той ці іншай рэлігійнай супольнасці».

Такім чынам, Апостальскі нунцый як дыпламат проста паўтарыў сваімі словамі версію рэжыма, якую агучыў Макей. Вядома, беларускім вернікам і грамадству ў цэлым было б цікава таксама пачуць версію Ватыкану, а магчыма і ўбачыць пэўныя дзеяньні. Бо калі ўсё добра, то падобныя раптоўныя сустрэчы не патрэбныя, хіба ня так?

Разам з тым афіцыйны сайт Касьцёлу прама зьвязвае размову Ёзіча і Макея са сьвежым скандалам вакол абразьлівай карыкатуры ў дзяржаўнай газеце і працягвае патрабаваць адэкватнай рэакцыі:

“Канферэнцыя Каталіцкіх Біскупаў у Беларусі спадзяецца, што адпаведныя органы дзяржаўнай улады дадуць належную прававую ацэнку згаданай публікацыі”.

А на “паралельную рэальнасьць” у дзіўным каментары Антэ Ёзіча іранічна рэагуе аўтарскі каталіцкі канал Rerum Novarum:

“Неяк не бачу, што “ўлады не падтрымліваюць”. Ці можа, Лукашэнка, які кажа каталікам “нарветесь”, сілавікі і газета Менгарвыканкаму – не ўлады? У такім разе віншую Святлану Георгіеўну з прызнаннем ад Ватыкану”.

Группа “Христианское видение” берет на себе полную ответственность за “попытки нарисовать ситуацию иначе”, поскольку именно эти попытки имеют под собой документальную обоснованность. Группой ведется постоянный мониторинг преследования в Беларуси религиозных активистов, лидеров и общин, принимаются заявления по поводу отдельных, наиболее вопиющих случаев преследования. Эксперты группы хорошо знакомы с международными стандартами в сфере свободы совести и вероисповедания, а также с подходами к вопросам языка вражды и религиозной толерантности.

Как и предсказывалось, глупая карикатура меняет баланс сил в отношениях Римско-католической церкви и режима Лукашенко, ставя последнего в ситуации необходимости оправдываться, уговаривать, обещать, уверять; в позицию слабого. И это хорошая динамика. А от Ватикана мы, как и отмечено в специальном заявлении группы “Христианское видение”, ожидаем действий:
“обратить внимание на факты возбуждения вражды против Римско-Католической Церкви в Беларуси со стороны государственных СМИ и адекватно на такие факты отреагировать в защиту межконфессионального мира, римско-католического сообщества, а также прав и свобод верующих”.

Макей отметил, что Александр Лукашенко с уважением относится к папе Франциску и восхищается его деятельностью. Папа римский Франциск — душевный человек, который с любовью и трепетом относится к Беларуси, он переживает за нашу страну, всегда заботясь о ее благополучии.

— Исходя из того, что в последнее время в силу разных причин появились какие-то определенные проблемные моменты в наших отношениях, папа римский Франциск счел возможным направить своего посланника — Нунция в Великобритании [Клаудио] Гуджеротти с соответствующим письмом, адресованным главе белорусского государства. В нем излагалась соответствующая просьба, связанная с известной персоной архиепископа Минско-Могилевского Тадеуша Кондрусевича. Исходя именно из чувства глубокого уважения к папе римскому и личных добрых отношений, глава белорусского государства счел возможным пойти навстречу просьбе папы римского и дать соответствующее поручение найти решение с учетом всех имеющихся правовых механизмов, — заявил Макей.

Глава МИД подчеркнул, что приближающиеся святые для всех праздники Рождества Христова и торжественные события тоже стали соответствующим дополнительным аргументом в пользу принятия решения по этому случаю, «несмотря на ряд негативных моментов, связанных с этой персоной».

Со спецпосланником папы римского Франциска архиепископом Клаудио Гуджеротти Александр Лукашенко встретился 17 декабря. Пресс-служба, сообщила, что Лукашенко назвал приезд Гуджеротти в Минск хорошим знаком.

Ватикан заявил, что Клаудио Гуджеротти встречался с Александром Лукашенко, чтобы выразить заботу папы римского и его обеспокоенность нынешней ситуацией в Беларуси.

Более трех месяцев архиепископ Тадеуш Кондрусевич не может вернуться в Беларусь. Вскоре после президентских выборов глава католического епископата призвал силовиков и протестующих прекратить насилие, а Лукашенко и чиновников — начать «конструктивный диалог с обществом, прекратить насилие и немедленно освободить всех задержанных на мирных акциях невиновных граждан».

В конце августа Лукашенко посоветовал представителям разных конфессий не вмешиваться в вопросы политики и заниматься своим делом, пригрозив, что «государство с равнодушием на это смотреть не будет».

31 августа пограничники не пропустили архиепископа Кондрусевича из Польши в Беларусь без объяснения причин. Впоследствии было заявлено, что МВД признало паспорт Кондрусевича недействительным, ведется проверка, связанная с возможным наличием у него действующего иностранного гражданства, а также с прекращением прежнего иностранного гражданства после натурализации в Беларуси. Лукашенко несколько раз обвинил Кондрусевича в том, что он выезжал в Польшу «для консультаций».

Решать проблему с возвращением иерарха в Беларусь 11−14 сентября приезжал секретарь по отношениям Святого престола с государствами Пол Ричард Галлахер, однако переговоры с чиновниками, в том числе министром иностранных дел Владимиром Макеем, очевидных результатов не дали.

Сейчас митрополит Минско-Могилевский временно живет в приходе Святого Антония в польской Сокулке, которая находится примерно в 15 км от белорусской границы. Руководство костелом в Беларуси архиепископ Кондрусевич осуществляет дистанционно.

Недавно Архиепископ Кондрусевич написал прошение об отставке.

TUT.BY

Як было паведамлена на сайце Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь mfa.gov.by, асноўнымі тэмамі перамоваў сталі бягучая міжнародная сітуацыя, актуальныя пытанні двухбаковага і шматбаковага парадку дня, адносіны Беларусі са Святым Пасадам.

Бакі пацвердзілі ўзаемную настроенасць на актывізацыю беларуска-ватыканскага ўзаемадзеяння ў мэтах забеспячэння далейшай станоўчай дынамікі двухбаковага супрацоўніцтва, а таксама ўмацавання міжканфесійнага дыялогу, міру і згоды, адзначаецца на сайце МЗС Беларусі.

catholic.by

Як было паведамлена на сайце МЗС Беларусі mfa.gov.by, падчас сустрэчы абмеркаваны актуальныя пытанні двухбаковага парадку дня, супрацоўніцтва Беларусі і Ватыкана ў межах міжнародных арганізацый.

Пацверджана ўзаемнае імкненне да актывізацыі ўзаемадзеяння Беларусі і Святога Пасаду ў мэтах умацавання пазітыўнай дынамікі двухбаковага супрацоўніцтва і міжканфесійнага дыялогу.

Уладзімір Макей пажадаў Антэ Ёзічу актыўнай плённай працы ў Рэспубліцы Беларусь, адзначаецца на сайце міністэрства.

catholic.by