Так, в средней школе № 3 в Лепеле настоятель храма Преображения Господня протоиерей Адам Коляда принял участие в церемонии посвящения школьников в воспитанники военно-патриотического клуба «Честь» при органах внутренних дел. На мероприятии присутствовали начальник Лепельского РОВД полковник милиции Антон Карчевский, его заместитель подполковник милиции Алексей Пшонко и другие представители силовых структур. Протоиерей Адам обратился к воспитанникам с благословением, подчеркнув «неразрывную связь любви к Родине с такими добродетелями, как честность, милосердие и уважение к традициям».

В Ляховичах воспитанники военно-патриотического клуба «Фортеция» средней школы № 1 приняли присягу в мемориальном комплексе «Брестская крепость-герой». Перед поездкой учащиеся получили благословение в храме Воздвижения Креста Господня от иерея Максима Долгого, который помолился вместе с детьми и учителями.

Иерей Роман Васько встретился с воспитанниками клуба «Волат» Осиповичского РОВД в храме иконы Божией Матери «Всех скорбящих Радость» в Осиповичах. Детей сопровождали замначальника РОВД по идеологической работе и кадровому обеспечению подполковник милиции Андрей Бабич и руководитель военно-патриотического воспитания средней школы № 1 Владимир Шор. Священник побеседовал с детьми о Рождестве Иисуса Христа и Крещении Господнем и угостил их сладостями.

В Островце в рамках акции «Наши дети» воспитанники военно-патриотических клубов «Единство» (при воинской части 7434) и «Ратник» (при МВД) посетили праздничное богослужение в храме святых апостолов Петра и Павла.

Все эти эпизоды, тщательно зафиксированные и опубликованные на церковных ресурсах, далеки от живой пастырской работы с молодежью. Они скорее призваны продемонстрировать «нужным» читателям епархиальных сайтов, что указания выполняются, а взаимодействие Церкви с силовыми структурами налажено и ведется в штатном режиме.

Apel Federacje Regionalnych Związków Gmin i Powiatów RP do Ojca Świętego Franciszka o solidarność z opozycją demokratyczną i Polakami prześladowanymi przez reżim Łukaszenko – dzisiaj, w Dnie Bohaterów obchodzonym przez społeczeństwo obywatelskie na Białorusi

Kraków, 27 listopada 2023 r.

Na wniosek Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Małopolski w imieniu samorządów zrzeszonych w Federacji Regionalnych Związków Gmin i Powiatów RP – największej w Polsce organizacji samorządu terytorialnego, zrzeszającej 1000 gmin, powiatów i województw w 10 regionalnych związkach gmin – apelujemy do Jego Świątobliwości Ojca Świętego Franciszka o modlitwę podczas najbliższego Anioła Pańskiego za prześladowanych więźniów politycznych, Polaków-katolików przez reżim Aleksandra Łukaszenki.

Zgodnie z raportem ONZ sytuacja w zakresie praw człowieka na Białorusi jest katastrofalna i wciąż się pogarsza – szczególnie od tłumienia pokojowych demonstracji w 2020 roku po sfałszowanych wyborach reżim kieruje się “pogardą dla ludzkiego życia i godności”. ONZ w swoim raporcie wskazuje, że ponad 1500 osób na Białorusi jest wciąż więzionych z powodów politycznych. Są to “więźniowie sumienia XXI wieku”, a tysiące obrońców wolności i praw człowieka jest codziennie zastraszanych i prześladowanych. Siłą rozwiązano ok. 1600 organizacji, zniszczono niemal wszystkie polskie organizacje, instytucje, szkoły.

Także Kościół Katolicki, jako “syndrom polskości” na Białorusi w ostatnich latach podlega ciągłym represjom i prześladowaniom oraz administracyjnym zabiegom radykalnego ograniczania działaności. Prześladowani są księża katoliccy, którzy oprócz aresztowań są również bici, zastraszani, karani grzywnami, zmuszani do opuszczenia Białorusi. Według białoruskiej grupy Chrześcijańska Wizja znanych ponad 50 takich przypadków represji wobec duchownych. Z dnia na dzień wiernym utrudnienia się dostęp do wielu świątyń poprzez nałożenie na parafie obowiązku płacenia dużych kwot za wynajem kościołów lub zamykanie ich z błahych powodów, jak historyczny Czerwony Kościół w Mińsku.

Nasze oburzenie budzi również bardzo poważna i niebezpieczna sprawa, jaka jest instrumentalne wskazywanie przez Łukaszenkę prawie milionowej mniejszości polskiej, jako głównych wrogów. Wynikiem tego są brutalne represje polityczne całego aparatu państwowego wobec Polaków – mieszkających na tych ziemiach od wieków – tylko za to, że czują się nadal Polakami i katolikami, za ich solidarność z Polską oraz z demokratyczną opozycją na Białorusi.

Represje spotkały przewodniczącego Centrum Praw Człowieka Wiasna – działacza na rzecz praw człowieka, laureata pokojowej Nagrody Nobla Alesia Bialackiego, który po skandalicznym procesie został skazany na 10 lat kolonii karnej – nowej nazwy dla sowieckich łagrów GUŁAG.

Domagamy się natychmiastowego zwolnienia z aresztu wszystkich więźniów politycznych na Białorusi, w tym Andrzeja Poczobuta – dziennikarza z Zarządu Związku Polaków na Białorusi również skazanego politycznie za polskość na 8 lat kolonii karnej. Na szczęście po roku zwolniono z więzienia Andżelikę Borys – bardzo zasłużoną Prezes ZPB.

Mając w pamięci prześladowania działaczy “Solidarności” w PRL i modlitwy oraz działania polskiego papieża świętego Jana Pawła II apelujemy do Jego Świątobliwości o modlitwę za wszystkich prześladowanych na Białorusi oraz jako Głowy Kościoła Katolickiego o podjęcie możliwie szerokich zabiegów dyplomatycznych na arenie międzynarodowej dla obrony opozycji demokratycznej i wolności religijnej na Białorusi.

Kazimierz Barczyk

Przewodniczący Federacji RZGiP RP oraz SGiMP

Źródło

Ksenija Anhielava, znana również pod pseudonimem artystycznym Xisha Aniolava. Urodzonа 12 września 1975 w Mińsku. W 1996 roku ukończyła szkołę teatralną Białoruskiej Państwowej Akademii Sztuk Pięknych. Aktorka, prezenterka radiowa i artystka; Xisha, matka dwójki dzieci, maluje od 2011 roku. Prace Kseniji i jej matki Aleny Piatrosava można znaleźć na ścianach kościołów na Białorusi, Ukrainie, w Rosji, Gruzji, Francji, Niemczech i Polsce. Od listopada 2020 Ksenia tworzy portrety białoruskich więźniów politycznych. Mieszka w Warszawie i pracuje jako przewodnik w „Białym Domu” Łazienek Królewskich i kompleksie Pałacowym.

— Xisha, studiowałaś malarstwo ikonowe, pisałeś ikony i freski dla cerkwi, a nawet tworzyłaś mozaiki. Gdzie teraz jest wyświetlana Twoja praca?

— Rzeczywiście, namalowałam wiele ikon dla białoruskich kościołów, uczyłem się w szkole malowania ikon, żeby nauczyć się tej umiejętności. Moja droga zmarła mama Alena Jurjeŭna Piątrosava i ja wspólnie wykonaliśmy mozaiki i freski do kościołów. Była architektką, pracowała z kamieniem, długo jako naukowiec studiowała historię białoruskiej architektury, a potem zaczęła robić mozaiki… Mówiła, że całe jej dotychczasowe życie do tego prowadziło. Razem z mamą tworzyłyśmy wspaniały tandem, który raczej się nie powtórzy i był źródłem wielkiego szczęścia nie tylko dla mnie, ale i dla mojej córki. Cała nasza wspólna praca tworzy dla mnie szczególne wspomnienie. Na przykład całą fasadę kościoła w Rubiażewiczach uzupełniają stworzone przez nas mozaiki. Jest to tylko niewielki kościółek przebudowany z budynku gospodarczego, który stoi nad brzegiem rzeki. Naszą wspólną pracę można znaleźć także w kościołach Ratamka, Rubiaževiče, Novaja Myš, Plisa, Ščarca i kilku innych małych wiejskich kościołach. Tutaj, w Warszawie, malowałem kaplicę w Liceum im. Stanisława Kostki. Wiele ikon namalowałаm na łupku, ponieważ wtedy bardzo dobrze znoszą zewnętrzne warunki konserwacji, co oznacza, że można je eksponować na elewacjach budynków. W pewnym momencie na różnych wystawach i imprezach prawosławnych na Białorusi okazaliśmy się osobami non grata, bo trzymaliśmy się naszego stylu malarstwa, który był bliski lokalnemu [białoruskiemu], a nie podążaliśmy za moskiewskimi trendami w malarstwie ikonowym, które uznano za godne rozpowszechniania.

— Jak białoruska rewolucja 2020 roku wpłynęła na Twoją pracę?

— Tworzenie sztuki jest teraz dla mnie codziennością, w dobrym tego słowa znaczeniu. Po wydarzeniach z 2020 roku malowałаm i tworzyłаm dzieła sztuki, aby poradzić sobie z niepokojem i wstrząsami emocjonalnymi. Te tragiczne wydarzenia skłoniły do działania (jak u Paula Tillicha: „trzeba coś zrobić, bo inaczej popadniemy w rozpacz, z której nie ma wyjścia”). Dla mnie kreatywność jest lekarstwem na rozpacz i bezsilność. Teraz staram się codziennie pracować, bo nie chcę przestać, nie chcę się męczyć. Można odnieść wrażenie, że uruchomił się jakiś silnik, jednak nie jest to zjawisko o charakterze „wiosennym”, lecz o potencjale trwalszym. Poza tym, że teraz mój nastrój twórczy jest raczej stabilny, nic mnie nie przeraża. Tu, w Polsce, jestem już bezpieczna.

— Grożono pani aresztowaniem na Białorusi?

— Nie groziło mi bezpośrednio, ale było wiele sygnałów ostrzegawczych i nadszedł krytyczny moment, gdy stało się jasne, że muszę wyjechać, jeśli chcę mieć pewność, że moje dzieci nadal będą miały matkę. Jestem samotnym rodzicem i na Białorusi jest wiele przypadków opieki nad dziećmi więźniów politycznych.

— Jak zacząłaś malować portrety białoruskich więźniów politycznych?

— Maluję je, bo taką przysięgę złożyłam Bogu, a to już druga taka przysięga w moim życiu.

Po raz pierwszy dałam go po protestach w 1996 roku, kiedy z Białoruskiej Akademii Sztuk wyrzucono utalentowanych artystów z powodów politycznych. Jednym z takich artystów był mój najlepszy przyjaciel Jan Cichanovič. Były to pierwsze protesty przeciwko zamachowi stanu przeprowadzonemu przez Łukaszenkę, który zniszczył republikę parlamentarną na Białorusi. Artyści zostali wówczas dotkliwie upokorzeni, niektórzy zmuszeni byli uciekać z kraju. Jan wkrótce zmarł na wygnaniu, a jego ojciec, Hienrych Cichanovič, z powodu takiej straty szybko opuścił ten świat. Po tej pierwszej fali represji zdecydowałam – skoro Janka [skrócone imię Jana] nie może już malować, to ja będę malować, bo on nie był tylko moim przyjacielem, był też nauczycielem…

I po raz drugi ślubowałam „kontynuować dziedzictwo” po zabójstwie Ramana Bandarenki w 2020 roku. To było tak, jakbym zaczęła czuć się odpowiedzialny za wszystko, co się dzieje, aby wszystko, czego doświadczyliśmy i zrobiliśmy, nie poszło na marne .

Wydaje mi się, że kiedy widzisz naszych więźniów politycznych „twarzą w twarz”, może to wywrzeć na Tobie głębokie wrażenie. Czytamy i słyszymy o naszych więźniach, ale mam nadzieję, że patrząc na portret, będziecie w stanie inaczej spojrzeć na tę osobę na obrazie, ponieważ artystka malując, oddała kawałek swojej duszy i zmieszała ją z osobowość więźnia. Kiedy rysuję, mam nadzieję, że „łańcuch od ciebie do mnie, ode mnie do ciebie” rozszerzy się znacznie dalej. A te łańcuchy są bardzo humanitarne, ponieważ istnieje różnica między czytaniem poezji oczami a widzeniem, jak ktoś ją recytuje.

— Czy jako artyście zawsze był Pani bliski gatunkowi portretu?

— Szczerze mówiąc, nie jestem portrecistką. Najpierw malowałam świętych, ikony, potem zaczęłam malować portrety, a nie na odwrót i cieszę się, że tak to wyszło. Portreciści to ludzie, którzy potrafią dość dokładnie określić charakter danej osoby. Miałam jednak nieco inną wizję lub koncepcję portretowania białoruskich więźniów politycznych, co zacząłem robić w 2020 roku. Ważne było to, że w pewnym momencie pozbyłam się wewnętrznego poczucia „pisz tak, żeby się komuś podobało” » i stało się to dla mnie łatwiejsze. Przecież portrety więźniów nie są portretami w pełnym tego słowa znaczeniu, to „ikony” białoruskiej rewolucji… Jest w nich duża doza artystycznej konwencji.

Nie zawsze wyglądają jak sami więźniowie polityczni — nie widziałam ich osobiście, ale namalowałam ich na podstawie zdjęć, które znalazłam w Internecie, najczęściej były to zdjęcia kiepskiej jakości… To dość utrudniało sprawę zrobić portret podobny do oryginału. Bardzo chciałabym prosić moich bohaterów, aby mi wybaczyli, jeśli widzą siebie inaczej… Dlatego też moje portrety pisane są w tym artystycznym stylu, jest to w pewnym sensie sztuka awangardowa. Moim celem nie jest zapominanie o więźniach, ale przypomnienie o nich wszelkimi dostępnymi środkami… Przed nami zupełnie inne zadania artystyczne, jeśli mamy zacząć porównywać to do klasycznej szkoły portretu. W tym sensie uważam, że to bardzo dobrze, że ja, nie jestem portrecistką, zacząłam malować więźniów.

— Zatem dla Pani malowanie ikon i portretów więźniów politycznych to zasadniczo podobne procesy?

— Malując ikony, zwracasz większą uwagę na swój stan wewnętrzny, uczucia i starasz się uniknąć samozagłady… I bardzo podobnie maluję więźniów politycznych — czasami muszę milczeć, zostać w domu, zostać w pewną cnotę. W ten sposób staję się ich niewerbalnym głosem, technicznym środkiem przekazu ich słów i intencji. Z tej perspektywy procesy te nieco się różnią.

— Jak wybierasz obraz, który chcesz namalować?

— Zaczynając od wyprowadzenia z dostępnych, dostarczonych na temat danej osoby, w przypadku informacji dostarczonych przez ośrodek prawny człowieka „Viasna”. Uważnie dostęp do większej ilości informacji z centrum, ponieważ jego pracownicy/wolontariusze nadal są dostępne w każdym białoruskim mieście. Często rysuję więźniów po procesach, przed procesami lub gdy tylko dotrą do nas jakieś informacje zza krat… Kontaktują się ze sobą także bliscy krewni i przyjaciele więźniowie – na przykład namalowałbym portret więźnia, ale są więcej osób z tymi odniesieniami do dziesięciu sposobów bohaterowie „mówią” mi, kogo jeszcze mam namalować. Ale decyzje podejmuję na miejscu, losowo, brakuje mi wyróżnionego… Dla mnie nie ma mniej i bardziej „ważnych” organów regulacyjnych. Wybieram tych, dla których odczuwam empatię, czynnik ludzki jest tu kluczowy… Potrafią mi zaimponować czyjeś oczy lub ich słowa…. Nie było jeszcze momentu, w którym nie chciałabym namalować kogoś.

— Czy śledzisz twórczość innych artystów białoruskiego ruchu protestu?

— Tak, oczywiście, ale ich praca często bardzo różni się od mojej i nie zawsze mam do nich pozytywny stosunek. Na przykład tej zimy w Warszawie odbyła się wystawa ze stoiskiem z tzw. „wideo pokutnymi”. Nie rozumiem tego, dla mnie to nieetyczne, nie mogłam tego oglądać. Nie rozumiem reżysera Andreja Kurejčka, który teraz kręci serial o wydarzeniach w Akrestinie <niesławnym areszcie w Mińsku>, kiedy od sierpnia 2020 roku nic się nie zmieniło, ani w więzieniach, ani w kraju, w którym nadal żyjemy moment bólu i traumy. Nie rozumiem przekazu tych ludzi. Mój jest zupełnie inny i nie opiera się na pustym szumie.

— Czy czujesz więź z ludźmi, których malujesz?

— Wyobraź sobie, że jest osoba, która jest Ci zupełnie obca, ale znasz kolor jej oczu, patrzysz w nią; twój umysł, twoje życie jest przejmowane przez ich cechy. Nie są mi już obce… Wierzę i czuję, że rzeczywiście istnieje jakaś więź, nawet na odległość.

— Kim była osoba, której portret namalowałeś ostatnio?

— Paweł Siewiaryniec. To jednak już trzeci jego portret, który stworzyłam, bo… Paweł to ten Człowiek… A za kratami siedzi już ponad 1000 dni…

— Ilu więźniów już namalowałeś?

— Około 600…? Nie nadążam… W 2020 r., kiedy to się zaczęło, było ich niecałe 100, a teraz jest ich ponad 1500; i to tylko ci, którzy zostali uznani przez robotników „Wiasnej” za więźniów politycznych. Inne stowarzyszenia obrońców praw człowieka, takie jak Dissidentby, mówią o ponad 1750 osobach, ale w rzeczywistości jest ich 3-4 razy więcej, ponieważ o niektórych po prostu nie wiemy. Wiele osób oskarża się o „kryminalne” artykuły „polityczne”, mimo że wszyscy wiemy, że ci ludzie są przetrzymywani w więzieniach, ponieważ przeciwstawiali się reżimowi.

— Czy prototypom udaje się zobaczyć swoje portrety?

— Zależy mi na tym, żeby wiedzieli, że się o nich pamięta, że są malowani… Czasami udaje się przekazać portret nawet „tam” … Często te próby kończą się niepowodzeniem, podobnie jak moja twórczość nie przejść przez cenzurę. Ale czasami moje portrety wydają się być postrzegane jako „rysunki dzieci”, tak często, że łatwiej jest ominąć cenzurę i dotrzeć do więźniów. Rysuję portrety na tapecie, ponieważ w najmniejszym stopniu przypomina to postrzeganie mnie jako czegoś politycznego. Wybrany przeze mnie styl malarski jest jednym ze sposobów pokonywania przeszkód….

— Czy dlatego wybierasz ten materiał [skrawki tapety]?

— Nie tylko to. Zrezygnowałam z białych kartek papieru, aby nasi więźniowie nie byli wspominani na tle szarych drzwi z napisem „Drzwi w normalnym położeniu są zamknięte”, kiedy „skrutki” mogły być z nich wybijane do kamery… Chcemy, żeby zostali zapamiętani na portretach jako szczęśliwi, bez strachu i bólu w oczach. Co więcej, wiemy, że są torturowani za kratkami, warunki przetrzymywania stale się pogarszają i wyglądają zdecydowanie inaczej niż na zdjęciach „przed więzieniem”. To sprawia, że proces „świadczenia poprzez portrety” jest bardzo trudny pod względem emocjonalnym. Jako materiał wybieram tapetę, bo w więzieniach nie ma tapet, są tam monochromatyczne ściany i to właśnie tych ścian więźniowie chcą się najbardziej pozbyć. Dlatego tło ich portretów dodaje tego rodzaju przytulności, życia i kolorów, wesołych wzorów; wszystko, co jest przeciwieństwem więziennej szarości i pozbawionej twarzy rutyny. W więzieniach wszyscy są bezbarwni… Nie mogę bez bólu patrzeć na obrazy, które widzę „stamtąd”. Na przykład twórczość Alisia Puškina po prostu łamie mi serce…

— Czy produkcja portretów na tak masową skalę jest kosztowna?

– Nikt nie zadaje mi takich pytań. Materiały plastyczne dość szybko mi się kończą i nie da się dokładnie wyliczyć, ile ich zostało zużytych. Czasami wspomniana wyżej tapeta czy papier do scrapbookingu jest dostępna za darmo, co jest dla mnie wielką radością, jednak nie zawsze tak jest. Dlatego też, kiedy idę na przykład po chleb i mleko, kupuję także markery i inne przybory plastyczne. Stało się to więc stałym wydatkiem mojego domowego budżetu. Bo to już na porządku dziennym… Już dawno nie liczyłam wydatków na sztukę, więc nie będę się nad tym teraz rozwodzić.

— Dlaczego temat więźniów politycznych jest dla Pani tak ważny? Czy to coś osobistego?

— Mój pradziadek Nikanor Kazimiravič Jaraševič też był więźniem politycznym. Został zniszczony przez ten sam system… Zamordowano także jego ojca i braci… Nie mamy nawet dokładnego miejsca ich pochówku. Po prostu nie mogę milczeć, to jest po prostu niemożliwe… Nie wiem, czy miałabym odwagę nie milczeć, gdybym nie miała w rodzinie przykładu tego bólu… Cierpieliśmy i milczeliśmy już odstulat. Stworzyła się masa krytyczna rodzinnej historii bólu i cierpienia, do której dodano ostatnie wydarzenia na Białorusi, a potem na Ukrainie… Wcale nie jestem osobą odważną ani odważną… Ale moja rodzina jest przykładem siły i odwagi, jakby zostali pozbawieni swoich praw podstawowych. Dlatego teraz cała moja ludzka i chrześcijańska empatia jest zwrócona w tym kierunku. Poza tym to, co robię i robiłam, jest przykładem dla moich dzieci, one widzą, że to jest dzisiaj centrum mojego życia, a nie tylko coś powinno ich martwić. Wierzę, że moja działalność jest sposobem i przykładem, jak odpowiedzieć na to, co dzieje się dziś na Białorusi.

— Jak zmieniło się Twoje życie od 24 lutego 2022 r., w tym Twoje życie twórcze?

— Zmieniło się całkowicie. Pamiętam film przedstawiający długie łańcuchy sprzętu wojskowego w Mačuliščach [Białoruś] sprzed 24 lutego i jak wtedy płakałem, bo było oczywiste, że to już nie są „ćwiczenia wojskowe”. 24-go obudziłam się o 5 rano i już następnego dnia w Warszawie zaczęli pojawiać się uchodźcy z Ukrainy. Wtedy nie było już czasu o tym myśleć, bo od pierwszego dnia zostałam wolontariuszką.

— Jakiego rodzaju było to przeżycie?

— Przed wojną pracowałam w Wolskim Ośrodku Kultury w Warszawie, głównie z dziećmi białoruskimi. Po rozpoczęciu wojny udało mi się przekonać tamtejszą ludność, że powinniśmy zacząć wspierać przybywające kobiety i dzieci z Ukrainy. Pomalowałam ściany w centrum i pracowałem 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, aby sobie z tym poradzić. Pomieszczenia służyły do przyjmowania uchodźców z Ukrainy. Pomagając im „przemieszczałem się” pomiędzy stacją kolejową a tym ośrodkiem. Ktoś musiał się zakwaterować w Warszawie, ktoś musiał pomóc ruszyć dalej, ktoś, z kim można było rysować, rozmawiać, czy po prostu słuchać, ktoś potrzebował pomocy w poszukiwaniu bliskich… Bardzo wzruszające przeżycie. Poświęciłam temu cały swój czas.

— Jak odebrali Cię Ukraińcy, wiedząc, że jesteś Białorusinką?

— Różnie to wyglądało. Z własnego doświadczenia mogę powiedzieć, że tu, w Warszawie, można oddać ostatnią koszulę, ale zawsze pozostanie się obcokrajowcem z tego kraju, który wystrzeliwuje rakiety. Warto wiedzieć i jeśli masz wewnętrzne zasoby, to nie narzekać na brak jakiejkolwiek wdzięczności i po prostu dalej pomagać. Przy okazji malowałam portrety ukraińskich uchodźców, trafili na wystawę; i potem nikt mi tych portretów nie zwrócił, zostały zabrane przez ludzi, którzy byli na nich narysowani. Ukraińcy przeżyli głęboką traumę i dlatego im wybaczam i rozumiem ich zachowanie. Dodam, że mam na Ukrainie wielu przyjaciół, z którymi mamy doskonałe relacje, bardzo się wspieramy i rozumiemy.

— Czy nadal pomagasz uchodźcom?

— Tak, ale nie w takiej ilości. Uczę rysować dzieci ukraińskie i białoruskie. Pracuję także z najbardziej bezbronną grupą uchodźców – ukraińskimi dziećmi cygańskimi, które uciekły do ​​Polski i które ze swojej natury nie integrują się dobrze ze społeczeństwem. Najczęściej te dzieci nawet nie chodzą do szkoły.

— O czym marzysz?

— Aby wrócić do domu. Widziałam obrazy Chagalla, Soutine’a i ich nostalgia rezonuje ze mną. Wiem na pewno, że zawsze zobaczę moją rodzinną działkę, mój zakątek z białoruską przyrodą, stanie się to dla mnie marzeniem. Wrócimy. I zacznę rysować całe to piękno – kwiaty, przyrodę, zasłony w oknach, przyjaciół, cóż, cokolwiek. Ale to już po zwycięstwie. Teraz jestem trochę „żołnierzem” i moją bronią jest sztuka… A potem pojadę do Niomania[białoruska rzeka], szukać białych kwiatów lepiężnika, malować dęby i słowika na dębie… Jestem drzewiasta, mam dużo korzenię, wolę zostać w jednym miejscu i nigdzie nie wychodzić. Jestem jak hobbit…

Chciałabym, żeby wojna na Ukrainie szybko się skończyła…

Marzę też o spotkaniu z tymi, których rysuję. Kiedy ukażą się na woli, pomaluję ich ponownie, ale już nie ze zdjęcia i tym razem w inny sposób. Wyobrażam ją sobie jako zupełnie inną galerię z tymi samymi ludźmi, ale już wolnymi.

— Czy to będą portrety na nowych fragmentach tapety?

— Będą to portrety na białych kartkach papieru, które wypełnimy radością i szczęściem.

Prace Xishy Aniolavy można oglądać na jej Instagramie.

24 lutego 2020 

Dziś rano reżim Putina przeprowadził agresję militarną na Ukrainę. Jedną z przyczółek tej agresji było terytorium Republiki Białoruś.

My, księża, teologowie i czynni świeccy Kościoła prawosławnego, rzymskiego i greckokatolickiego, anglikańskiego i ewangelickiego zdecydowanie potępiamy agresję reżimu Putina na Ukrainę. W imieniu Jezusa Chrystusa wzywamy do powstrzymania ataku i powstrzymania agresji militarnej!

Jesteśmy oburzeni niekonstytucyjnymi działaniami reżimu Łukaszenki, który udostępnia terytorium Republiki Białorusi obcej armii do agresji na inny kraj. Domagamy się natychmiastowego wycofania wojsk rosyjskich z terytorium Białorusi i podjęcia wszelkich środków, aby zapobiec udziałowi białoruskiego personelu wojskowego w agresji. W imię Jezusa Chrystusa błogosławimy każdego żołnierza białoruskiego i rosyjskiego, który odmawia udziału w agresji wojskowej.

Chrystus powiedział: „Błogosławieni, którzy wprowadzają pokój, albowiem oni będą nazwani synami Bożymi”. Dając dostęp armii państwa, które rozpętało agresję militarną przeciwko braterskiemu ludowi Ukrainy, do terytorium naszego kraju Aleksander Łukaszenka naruszył nie tylko Konstytucję Republiki Białoruś, ale także przykazanie Chrystusa.

Uzurpator nie tylko rozpętał terror wobec narodu białoruskiego, ale uczynił go wspólnikiem w bratobójczym grzechu Kaina. Uderzenie, zadane w serce braterskiego ludu z białoruskiego terytorium zbezcześcił naszą ziemię, a przelana krew będzie “głośno wołała z ziemi”! (Rodz.4:10)

Wyrażamy solidarność z narodem Ukrainy, który jest teraz zmuszony uciekać się do zbrojnych środków obrony przed obcą inwazją. Modlimy się razem z chrześcijanami Ukrainy o szybkie przywrócenie pokoju. Modlimy się za wszystkich niewinnych ludzi, którzy zginęli, życie i godność każdego z nich jest bezcennym darem od Boga. Deptanie tego daru jest grzechem wobec Boga, Stwórcy i Ojca wszystkich ludzi. Wzywamy do ochrony wszystkich atakowanych miast i wiosek.

Prosimy przywódców kościelnych Rosji i Białorusi o podniesienie głosu w obronie pokoju, potępienie agresji, wezwanie obecnych władz Rosji i Białorusi do zaprzestania wszelkich działań wojennych i wszelkimi możliwymi sposobami zrekompensowania już wyrządzonych szkód.
Wzywamy światową wspólnotę chrześcijańską do modlitwy i solidarności oraz do wspierania wysiłków pokojowych, aby powstrzymać agresję militarną.

Zwracamy się do Boga Wszechmogącego, Stwórcy dziejów narodów i arbitra ludzkich losów. Panie, ześlij nam pokój Twojego Królestwa, w którym nie dobywa się ani jednego miecza. Pobłogosław nas, abyśmy postępowali zgodnie z Twoimi naukami o prawdzie, sprawiedliwości i miłości. Niech Twój Duch Święty uzdrowi serca zranione nienawiścią, oświeci umysł zaciemniony przez złośliwość, obudzi sumienie, które utraciło zdolność odróżniania dobra od zła.

Modlimy się o pokój!

Abp Stanisław Gądecki, metropolita poznański, przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski, zaapelował o modlitwę i ogólnopolską zbiórkę funduszy w niedzielę 21 listopada we wszystkich kościołach i kaplicach, na rzecz migrantów z granicy białorusko-polskiej. Środki zbierane podczas ogólnopolskiej zbiórki zostaną przeznaczone na finansowanie działań pomocowych Caritas Polska na terenach przygranicznych podczas kryzysu migracyjnego oraz na proces długotrwałej integracji uchodźców, którzy zdecydują się pozostać w Polsce.

Arcybiskup powiedział, że “rolą Kościoła jest w pierwszym rzędzie kształtowanie postaw zgodnych z Ewangelią w sytuacji, gdy trzeba okazać przybyszom wrażliwość humanitarną i chrześcijańską”. Wezwał do solidarności i zmiany  w postrzeganiu samych migrantów w społeczeństwie. Arcybiskup zaapelował o gorącej modlitwę “o pokój na wschodniej granicy Polski, za wszystkich migrantów tam przebywających, za mieszkańców tych okolic, za służby państwowe, Straż Graniczną, wojsko, polityków, Polaków, Białorusinów”.

Pełny tekst homilii:

Uczestniczymy oto w Ogólnopolskim Kongresie Chrystusa Króla, którego pierwszorzędnym celem jest najpierw pogłębione zrozumienie tego, na czym polega królowanie Chrystusa a potem pobudzenie ludu Bożego do służenia Mu z pełnym oddaniem. Dalszym celem jest zjednoczenie różnych ruchów i grup intronizacyjnych, gdyż warunkiem rozprzestrzeniania się Jego królestwa na ziemi jest jedność.

W tych okolicznościach trzeba powiedzieć kilka zdań o trzech sprawach: o tym, co Nowy Testament mówi o Jezusie jako Królu, o tym, na czym polega budowanie królestwa Bożego przez ludzi na ziemi, wreszcie o tym, na czym polega władza Chrystusa w niebie.

1. NOWY TESTAMENT O CHRYSTUSIE KRÓLU 

Wzmianki o Panu Jezusie Chrystusie jako „królu” pojawiają się kilkukrotnie na kartach Ewangelii. Czyni to najpierw ewangelista Mateusz, przypominając, że mędrcy ze Wschodu – przybywszy do Jerozolimy – pytali: „Gdzie jest nowo narodzony król żydowski?” (Mt 2,1).

Następnie – tuż przed rozpoczęciem Jego działalności publicznej – Pan Jezus otrzymał od szatana nie tylko propozycję królowania nad Izraelem, ale nawet nad całym światem. Podczas kuszenia na pustyni szatan zabrał Jezusa na wysoką górę, pokazał Mu „wszystkie królestwa świata oraz ich przepych”, po czym obiecał, że wszystko to będzie należeć do Niego, jeśli tylko upadnie i odda mu pokłon (Mt 4,10). Pan Jezus w sposób jednoznaczny odrzucił to szatańskie kuszenie.

Gdy rozpoczęła się działalność publiczna naszego Zbawiciela „królem” nazywał Go Natanael (1,49) oraz tłum, po rozmnożeniu przez Niego chleba (J 6,14-15). Gdy tylko Jezus rozpoznał zamiary tłumu, sam usunął się na górę, czyli nie zgodził się na objęcie jakiejkolwiek ziemskiej władzy w Izraelu.

Z kolei w Tygodniu Męki i Śmierci Pańskiej tytuł ten pojawia się z większą częstotliwością. I tak – gdy Jezus uroczyście wjeżdżał do Jerozolimy w Niedzielę Palmową, mnóstwo uczniów wielbiło Boga za wszystkie cuda, które widzieli i wołali głośno: ‘Błogosławiony Król, który przychodzi w imię Pańskie’” (Łk 19,37; Mt 21,5). Gdy Jezusa postawiono przed Piłatem i oskarżono: ten człowiek podburza nasz naród, odwodzi od płacenia podatków Cezarowi i siebie podaje za Mesjasza – Króla (Łk 23,1-2), żołnierze szydzili z Jego królewskiej władzy (Mt 27,27-29).

W końcu sam Piłat zapytał Jezusa wprost: „‘Czy Ty jesteś królem żydowskim?’ (J 18,33). Jezus owszem potwierdził przed Piłatem swoje prawo do sprawowania władzy królewskiej, ale nie na ziemi tylko w niebie: „Królestwo moje nie jest z tego świata. Gdyby królestwo moje było z tego świata, słudzy moi biliby się, abym nie został wydany Żydom. Teraz zaś królestwo moje nie jest stąd” (J 18,36).

Chociaż więc nasz Zbawiciel nie miał zamiaru przeciwstawiać się jakiemukolwiek ziemskiemu władcy, ostatecznie został skazany na śmierć właśnie jako buntownik przeciwko rzymskiej władzy (Mt 27,37). Potwierdzeniem wyroku miała być – umieszczona nad głową konającego Chrystusa – tabliczka z napisem: „Jezus Nazarejczyk, król żydowski” (Mt 27,27-37). Tej niesprawiedliwie zadanej śmierci towarzyszyła ironia arcykapłanów, uczonych w Piśmie i starszyzny żydowskiej, którzy na Golgocie szydzili: „Jest królem Izraela: niechże teraz zejdzie z krzyża, a uwierzmy w Niego” (Mt 27,42). Atmosferę tych chwil doskonale oddaje obraz Alberta Chmielowskiego Ecce Homo.

Pan Jezus nie angażował się w żaden ruch polityczny i udaremniał wszelkie próby łączenia Go ze sprawami politycznymi. W opisie Jego pobytu na pustyni ziemska władza jawi się tam jako jedna z pokus: „Jeszcze raz wziął Go diabeł na bardzo wysoką górę, pokazał Mu wszystkie królestwa świata oraz ich przepych i rzekł do Niego: ‘Dam Ci to wszystko, jeśli upadniesz i oddasz mi pokłon’. Na to odrzekł mu Jezus: ‘Idź precz, szatanie! Jest bowiem napisane: Panu, Bogu swemu, będziesz oddawał pokłon i Jemu samemu służyć będziesz’ (Mt 4,8-10). Państwo Boże, które przyszedł założyć nie jest z tego świata (J 18,36). On przyszedł po to, by przynieść wyzwolenie duchowe ludzkości żyjącej w niewoli grzechu (J 8,34-36). Przyszedł, by budować duchowe królestwo sprawiedliwości, miłości i pokoju.

Był jednak świadom, że władza polityczna tak długo służy człowiekowi, jak długo pozostaje w więzi z Bogiem. Od momentu, gdy władza polityczna zaczyna twierdzić, że ziemski porządek nie ma nic wspólnego z Bogiem, a człowiek może tenże porządek używać bez odnoszenia go do Stwórcy, „to każdy uznający Boga wyczuwa, jak fałszywe są tego rodzaju zapatrywania. Stworzenie bowiem bez Stworzyciela zanika” (Gaudium et spes, 36).

2. BUDOWANIE KRÓLESTWA BOŻEGO NA ZIEMI 

a. Budowanie królestwa niebieskiego przez ludzi na tym świecie jest zadaniem mozolnym Kościoła. Jedną z konkretnych wizji takiego sposobu budowania Królestwa Bożego przedstawił – na przełomie IV/V wieku po Chr. – św. Augustyn w genialnym dziele zatytułowanym Państwo Boże (De civitate Dei). „Natura zwyciężona grzechem – pisze autor – rodzi obywateli państwa ziemskiego; łaska, wyzwalając z grzechu, rodzi obywateli Państwa niebieskiego” (De civitate Dei, XV, 2).

W tym genialnym dziele przedstawia on wizję dwóch społeczności; dobrych i złych, królestwa światłości i królestwa ciemności; zbawionych i potępionych. Ziemskie państwo uczyniła miłość własna posunięta aż do pogardy Boga. Państwo niebiańskie uczyniła miłość Boża posunięta aż do pogardy samego siebie. Ziemskie państwo szuka chwały w sobie samym, natomiast państwo niebiańskie szuka chwały w Panu (por. św. Augustyn, Państwo Boże, księga XIV, rozdz. XXVIII, Kęty 1998, s. 546-547).

Trzeba jednak zauważyć, że państwa Bożego nie wolno nam automatycznie utożsamiać z żadnymi strukturami społecznymi, jakie są powoływane przez człowieka dla realizacji jego doczesnych potrzeb. Nie ma nawet podstaw, aby społeczność zbawionych utożsamiać z Kościołem a społeczność potępionych z państwem ziemskim. Istnieje bowiem wzajemne zmieszanie się obu tych społeczności ze sobą, co w jasny sposób wyjaśnia przypowieść o dobrym ziarnie i kąkolu (Mt 13,30).

b. Gdy po upływie stuleci, a mianowicie po tragedii I wojnie światowej, papież Pius XI, zastanawiając się nad głównymi przyczynami tamtej wojny i towarzyszących jej nieszczęść, doszedł do wniosku, że ten zalew zła nawiedził świat dlatego, bo zamiast budować królestwo Boże bardzo wielu ludzi usunęło Chrystusa z życia prywatnego, rodzinnego i publicznego. Pragnąc więc zachęcić tak poszczególne osoby jak i państwa do uznania panowania Chrystusa i Jego prawa papież Pius XI ustanowił święto Chrystusa Króla Wszechświata, uzasadniając ten gest w następujący sposób:

„Mówimy więc, iż Chrystus króluje w umysłach ludzkich, nie tyle dla głębi umysłu i rozległości Swej wiedzy, ile że On sam jest prawdą, a ludzie od Niego powinni prawdę czerpać i posłusznie ją przyjmować;

Mówimy też, iż Chrystus króluje w woli ludzkiej, ponieważ w Nim nie tylko nieskazitelna wola ludzka stosuje się zupełnie i z całym posłuszeństwem do najświętszej woli boskiej, lecz także dlatego, że Chrystus tak wpływa natchnieniami swymi na naszą wolną wolę, iż zapalamy się do najszlachetniejszych rzeczy.

Wreszcie uznajemy Chrystusa jako Króla serc dla Jego ‘przewyższającej naukę miłości’ i dla łagodności i łaskawości, którą przyciąga dusze. Żaden bowiem człowiek nigdy nie był i nie będzie do tego stopnia ukochanym przez wszystkie narody, jak Jezus Chrystus.

Lecz jeśli głębiej wnikniemy w rzecz, widzimy, iż we właściwym tego słowa znaczeniu imię i władzę króla należy przyznać Chrystusowi jako Człowiekowi, albowiem tylko o Chrystusie jako Człowieku można powiedzieć, iż otrzymał od Ojca ‘władzę i cześć, i królestwo’; Chrystus bowiem, jako Słowo Boga, będąc współistotnym Ojcu, wszystko ma wspólne z Ojcem, a więc także najwyższe i nieograniczone władztwo nad wszystkim stworzeniem” (Quas primas – 11.12.1925).

Co to konkretnie znaczy? To nic innego, jak – według nauczania Soboru Watykańskiego II – „staranie się o kształtowanie w duchu chrześcijańskim sposobu myślenia i obyczajów, praw oraz ustroju własnej społeczności, jest tak dalece zadaniem i obowiązkiem świeckich, że inni nigdy nie potrafią go należycie wypełnić. Na tym polu świeccy mogą apostołować między podobnymi sobie. Tutaj uzupełniają świadectwo życia świadectwem słowa. Tutaj w środowisku pracy czy zawodu, studiów czy miejsca zamieszkania, rozrywki czy spotkań towarzyskich mają odpowiedniejszą sposobność wspomagania braci.

To posłannictwo Kościoła w świecie wypełniają świeccy przede wszystkim przez zgodność życia z wiarą, dzięki czemu stają się światłością świata; przez swoją rzetelność w każdym zajęciu, dzięki której pociągają wszystkich do umiłowania prawdy i dobra, a wreszcie do Chrystusa i Kościoła; przez miłość braterską, dzięki której biorąc udział w życiu, pracach, cierpieniach i dążnościach swych braci, powoli i niepostrzeżenie przygotowują serca wszystkich na działanie łaski zbawczej; przez ową pełną świadomość swojej roli w budowaniu społeczeństwa, dzięki której z chrześcijańską wielkodusznością starają się wypełniać swoje czynności domowe, społeczne i zawodowe. Tą drogą ich sposób postępowania przenika powoli środowisko, w którym żyją i pracują…” (Sobór Watykański II, Dekret o apostolstwie świeckich, 13).

c. Benedykt XVI powiedział: „Chrystus jest Królem wszechświata. Jednak punkt krytyczny,
miejsce, gdzie Jego królowanie jest zagrożone, to nasze serce, gdyż tam Bóg spotyka się z naszą wolnością. Tylko my możemy Mu nie pozwolić panować nad nami, a zatem stawiać przeszkodę Jego królowaniu nad światem”.

Królestwo Boże jest więc dostępne dla każdego. Trzeba tylko szeroko otworzyć mu drzwi. „Jeśli zatem chcemy, aby Bóg w nas królował, ‘niechaj grzech nie króluje w naszym śmiertelnym ciele’, ale raczej zadajmy śmierć ‘temu, co jest przyziemne w naszych członkach’, by wydać owoce Ducha. Wtedy Pan przechadzać się będzie w nas, jakby w duchowym raju, królując nad nami wraz ze swym Chrystusem” (Orygenes, O modlitwie, 25).

Zadaniem ochrzczonych jest takie przeobrażanie instytucji i sytuacji społecznych, by nie skłaniały one do grzechu, ale by były poddane normom sprawiedliwości i miłości miłosiernej. Aby skłaniały do odnowienia godności człowieka, rodziny, kultury, gospodarki, polityki, a także wspólnoty międzynarodowej. Taka jest misja świeckich i taka pozostanie na zawsze, dopóki cały świat nie stanie się Boży.

„Jeśli postanawiamy kraść, staniemy się złodziejami,

jeśli postanawiamy myśleć o samych sobie, staniemy się egoistami,

jeśli postanawiamy nienawidzić, staniemy się zacietrzewionymi,

jeśli postanawiamy spędzać godziny przed telefonem komórkowym, stajemy się uzależnieni.

Ale jeśli wybieramy Boga, stajemy się bardziej miłowani każdego dnia, a jeśli wybieramy miłość, stajemy się szczęśliwi” – powiedział Ojciec Święty Franciszek. Niech więc Bóg panuje we wszystkich obszarach naszego życia osobistego i społecznego. Do tego nie wystarczy jednak uroczysty akt uznania Chrystusa Królem i Panem Wszechświata. Potrzeba przede wszystkim wewnętrznego poddania się panowaniu Ducha Świętego w naszej codzienności.

3. WŁADZA CHRYSTUSA W NIEBIE 

a. Księga Apokalipsy kładzie szczególny nacisk na ukazanie Jezusa jako Króla żyjącego w chwale i królującego wraz z Ojcem. Chwalebny Jezus objawi się w dniach ostatnich jako Król królów i Pan panów (Ap 17,14 i 19,16), aby zniszczyć ostatecznie królestwo szatana i zaprowadzić wieczne królestwo Boże, królestwo wieczne, duchowe, niebiańskie.

Tym Królem jest Słowo Boże, które tryumfuje nad wszystkimi swoimi nieprzyjaciółmi:  „Potem ujrzałem niebo otwarte: a oto – biały koń, a Ten, co na nim siedzi, zwany Wiernym i Prawdziwym, oto sprawiedliwie sądzi i walczy. Oczy Jego jak płomień ognia, a wiele diademów na Jego głowie. Ma wypisane imię, którego nikt nie zna prócz Niego. Odziany jest w szatę we krwi skąpaną, a imię Jego nazwano: Słowo Boga. […] A z Jego ust wychodzi ostry miecz, by nim uderzyć narody: On paść je będzie rózgą żelazną i On wyciska tłocznię wina zapalczywego gniewu Wszechmogącego Boga. A na szacie i na biodrze swym ma wypisane imię: KRÓL KRÓLÓW I PAN PANÓW” (Ap 19,11-13.15-16).

To On, Słowo Boże, przeprowadzi sąd nad wszystkimi umarłymi: „Gdy Syn Człowieczy przyjdzie w swej chwale i wszyscy aniołowie z Nim, wtedy zasiądzie na swoim tronie pełnym chwały. I zgromadzą się przed Nim wszystkie narody, a On oddzieli jednych [ludzi] od drugich, jak pasterz oddziela owce od kozłów. Owce postawi po prawej, a kozły po swojej lewej stronie.

Wtedy odezwie się Król do tych po prawej stronie: ‘Pójdźcie, błogosławieni Ojca mojego, weźcie w posiadanie królestwo, przygotowane wam od założenia świata!

Bo byłem głodny, a daliście Mi jeść;
byłem spragniony, a daliście Mi pić;
byłem przybyszem, a przyjęliście Mnie;
byłem nagi, a przyodzialiście Mnie;
byłem chory, a odwiedziliście Mnie;
byłem w więzieniu, a przyszliście do Mnie’” (Mt 25,31-36).

Scena sądu ostatecznego uczy nas, że królestwo Boże otrzymają ci, którzy z miłości do Boga pełnili uczynki miłosierdzia względem potrzebujących. Uczynki miłosierdzia bowiem czynią nasze życie wiecznym.

„Wreszcie nastąpi koniec, gdy przekaże królowanie Bogu i Ojcu i gdy pokona wszelką Zwierzchność, Władzę i Moc. Trzeba bowiem, ażeby królował, aż położy wszystkich nieprzyjaciół pod swoje stopy. Jako ostatni wróg, zostanie pokonana śmierć” (1 Kor 15,24-25).

b. Scena sądu ostatecznego staje się dla nas szczególnie wymowna w zestawieniu z bieżącymi wydarzeniami na polsko-białoruskiej granicy, gdzie cierpią i umierają ludzie. Na naszych oczach rozgrywa się przecież katastrofa humanitarna.

Docierający tam migranci są ofiarami niedopuszczalnych rozgrywek w polityce międzynarodowej. Bez względu jednak na okoliczności ich przybycia, na pewno potrzebują oni naszego wsparcia duchowego i materialnego. Od początku kryzysu migracyjnego Kościół w Polsce – za pośrednictwem Caritas Polska, Caritas diecezjalnych oraz Delegata KEP ds. migracji – świadczy w miarę swoich możliwości taką pomoc. W tym momencie realizowane jest wsparcie ośrodków dla cudzoziemców, wsparcie Przygranicznych Placówek Straży Granicznej, w których przebywają migranci i uchodźcy, w parafii przygranicznej są też uruchamiane Namioty Nadziei Caritas Polska, w których wolontariusze będą na bieżąco reagować na potrzeby związane z kryzysem.

Potrzeby są jednak zdecydowanie większe, dlatego zwracam się do wiernych oraz wszystkich ludzi dobrej woli z prośbą o ogólnopolską zbiórkę funduszy – w niedzielę 21 listopada we wszystkich kościołach i kaplicach, za pośrednictwem Caritas Polska – na rzecz migrantów z granicy białorusko-polskiej. Środki zbierane podczas ogólnopolskiej zbiórki zostaną przeznaczone na finansowanie działań pomocowych Caritas Polska na terenach przygranicznych podczas kryzysu migracyjnego oraz na proces długotrwałej integracji uchodźców, którzy zdecydują się pozostać w Polsce.

Rolą Kościoła jest w pierwszym rzędzie kształtowanie postaw zgodnych z Ewangelią w sytuacji, gdy trzeba okazać przybyszom wrażliwość humanitarną i chrześcijańską. Bez uszczerbku dla bezpieczeństwa Rzeczypospolitej i jej obywateli, trzeba im okazać naszą solidarność. W obecnej sytuacji przesłanie przypowieści o miłosiernym Samarytaninie brzmi dziś jeszcze bardziej nagląco i czeka na powszechną realizację. Także w dziedzinie niezbędnej zmiany społecznej w postrzeganiu samych migrantów.

Módlmy się gorąco o pokój na wschodniej granicy Polski, za wszystkich migrantów tam przebywających, za mieszkańców tych okolic, za służby państwowe, Straż Graniczną, wojsko, polityków, Polaków, Białorusinów.

ZAKOŃCZENIE 

„Chryste, Przyjdź Twoje królestwo”. Niech Twoje „królestwo prawdy i życia, królestwo świętości i łaski, królestwo sprawiedliwości, miłości i pokoju” zapanuje w sercach każdego z nas, w naszych rodzinach, w naszej ojczyźnie i na całym świecie.

Maryjo – której Bóg dał udział w królowaniu swojego Syna – wyjednaj każdemu z nas, abyśmy przyjęli Chrystusa jako Pana naszego życia i przyjęli Ewangelię dlatego, że pochodzi od Władcy wieków, który posiada klucze śmierci i życia. Amen.

Źródło: caritas.pl

Wznosimy do Boga modlitwy za białoruską ziemię, w nadziei, że nikt więcej nie będzie poniżany, bity, torturowany albo mordowany z powodu swoich przekonań – napisało w wyrazie solidarności z prześladowanymi przez reżim Łukaszenki chrześcijanami na Białorusi, ponad 2 tys. intelektualistów i duchownych, prawosławnych, katolików i protestantów z Rosji, Ukrainy i innych krajów. Akcja zbierania podpisów została zainaugurowana w 100 dni od wybuchu protestów na Białorusi, a zakończona 1 grudnia.

Orędzie przepaja duch odrzucenia autorytaryzmu i przemocy stosowanej przez państwo, potępia znęcanie się i tortury stosowane przez reżim Aleksandra Łukaszenki nie chcącego oddać władzy po sfałszowanych wyborach, traktowanych wszędzie – poza oficjalną Białorusią i putinowską Rosją – jako całkowicie przegrane przez miejscowy reżim.

Autorzy listu porównują Aleksandra Łukaszenkę z biblijnym Herodem, królem Judei za czasów panowania rzymskiego, a działania funkcjonariuszy białoruskich – z okrucieństwami hitlerowskich najeźdźców i NKWD.

Wśród sygnatariuszy Orędzia nie ma ani jednego prawosławnego biskupa, wyraźnie widać, że czują się oni związani z władzą świecką przysięgą wierności, składaną w trakcie chirotonii (udzielenia sakry biskupiej). Wśród sygnatariuszy listu mamy całą plejadę cieszących się największym autorytetem duszpasterzy Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. M. in. są to protojereje (prałaci) Andriej Kordoczkin, Aleksy Uminski, Gieorgij Mitrofanow, Aleksander Borysow, Oleg Batow.

Sygnatariuszami Orędzia jest też kilku znanych literatów, np. Tatiana Tołstaja, prawnuczka Lwa Tołstoja, zeszłoroczna kandydatka do literackiej nagrody Nobla, pokonana przez Olgę Tokarczuk, czy dziś nieomal klasyk, Denis Dragunski, który oprócz działalności literackiej znany jest jako wybitny filolog i dziennikarz.

Orędzie podpisali także gwiazdorzy rosyjskiej estrady – Borys Griebienszczikow, poeta, muzyk, twórca i lider rok grupy „Akwarium”, bard Jurij Szewczuk, lider grupy DDT Jewgienij Fiodorow, lider ważnej dla światowego jazzu petersburskiej grupy Tequilajazz, Michaił Aldaszyn twórca współczesnego rosyjskiego filmu animowanego. Ich pozycja społeczna jest dobrze znana.

Wśród rosyjskich katolików rzuca się w oczy nazwisko o. Eugeniusza Heinrichsa, dominikanina, ostatniego konspiracyjnego kapelana wspólnoty sióstr Matki Katarzyny Abrikosowej, potem proboszcza kościoła św. Katarzyny w Sankt-Petersburgu.

Swe podpisy złożyło ponad dwudziestu Ukraińców i po kilkunastu Niemców Litwinów i Łotyszy, Polaków, Francuzów i blisko 40 Włochów.

FOT. EPA/STRINGER

A oto tekst Orędzia w tłumaczeniu polskim:

Drodzy Bracia i Siostry, chrześcijanie wielce cierpiącej białoruskiej ziemi!

My, niżej podpisani duchowieństwo i laikat Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, innych prawosławnych Kościołów lokalnych, wierni Kościoła rzymskokatolickiego, a także chrześcijanie innych konfesji, mieszkający w Rosji i innych krajach zwracamy się do Was ze słowami solidarności, wsparcia i pociechy.

Ocena prawna wydarzeń zachodzących w społeczeństwie, to sprawa prawników a nie społeczności kościelnej. Tym nie mniej, zgodnie z Podstawami Koncepcji Społecznej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, nie może być ona izolowana od „uczestnictwa w rozwiązywaniu zadań społecznie ważnych” i nie może zostać pozbawiona „prawa oceniania działań władz” (III.3.) w pierwszej kolejności oceny moralnej.

Każdy z nas wie z własnego doświadczenia, że „świat leży w mocy Złego” (1 J 5,19). Każdy z nas, niezależnie od kraju w którym żyje, spotyka się z niesprawiedliwością kłamstwem i obłudą. Jednak wydarzenia odbywające się w Waszym kraju przez ostatnie kilka miesięcy, nie pozostawiają nam możliwości obserwowania ich milcząco i obojętnie. Mimo rozdzielenia nas granicami politycznymi, my, ludzie prawosławni jesteśmy członkami jednego Ciała Chrystusowego, i dlatego, zgodnie ze słowem apostoła „gdy cierpi jeden członek, współcierpią wszystkie inne członki” (1 Kor 12,26).

16 sierpnia Synod Białoruskiego Kościoła Prawosławnego wystąpił z orędziem, w którym – w szczególności – napisano: „Wierzymy i ufamy, że kierownictwo kraju, które zgodnie z prawem zostało powołane aby szanować i chronić swój naród, zatrzyma przemoc, usłyszy głosy skrzywdzonych, którzy niewinnie ucierpieli w okresie konfrontacji, a tych którzy pokazali swoje bestialstwo i okrucieństwo – przekaże, zgodnie z prawem, sądom i podda osądzeniu”.

Nie spełniło się to. Nikt, z tych, którzy pokazali swoje „bestialstwo i okrucieństwo” nie został osądzony, przeciwnie stopień przemocy podwyższył się. Udokumentowane przypadki okaleczeń, otrzymanych na posterunkach milicji i w izolatorach śledczych idą w setki. Świadectwa tortur, poniżenia i znęcania się nad zatrzymanymi, potwierdzone przez fotografie i nagrania wideo, wskrzeszają w pamięci o bestialstwo niemieckich władz okupacyjnych i katów NKWD na Waszej ziemi.

Oto świadectwo kapłana Aleksandra Kuchty, który był na obozie wolontariuszy, gdzie spotykał młodych ludzi, zatrzymanych w pierwszych dniach protestów: „Byłem tam i własnymi oczyma widziałem pobitych ludzi, których bili w trakcie zatrzymania, torturowali w samochodzie policyjnym i torturowali w więzieniu. Torturowali ich pięściami, pałkami i paralizatorami. Nie dając im jeść, przez trzy dni pod rząd trzymali na dworze albo w celach rozmiarem 5×6 metrów po 40 osób (oni spali stojąc) i periodycznie bili ich. Po prostu tak, bez powodu. Dlatego, że mogą…. Był jeszcze chłopiec, któremu na plecach wybili pałami krzyż. Po co? Dlaczego?”

Od początku sierpnia zginęło parę osób, włącznie z 31 letnim Romanem Bondarenką, który po zatrzymaniu został pobity do śmierci.

W przeddzień Świąt Bożego Narodzenia ze szczególną ostrością i bólem wspominamy historię o królu Judei, który ze strachu przed utratą władzy zgubił wiele młodych żyć. Ożywają bolesne słowa proroków Starego Testamentu:

„Słuchajcie, proszę, książęta Jakuba i wodzowie domu Izraela! Czy nie waszą jest rzeczą znać sprawiedliwość? Wy, którzy macie w nienawiści dobro, a miłujecie zło, którzy zdzieracie z nich skórę, a ciało ich aż do kości. Bo ci, którzy jedzą ciało mego ludu i skórę z niego zdzierają, a kości mu łamią i tną na kawałki, jak w garnku, jak mięso w środku kotła, wołać będą wówczas do Pana, ale im nie odpowie, lecz zakryje wówczas oblicze swe przed nimi za występki, które popełnili” (Mi 3,1-4)

Na duchownych Kościoła Chrystusowego podnoszących głos przeciwko kłamstwu i przemocy wywierana jest na Białorusi presja i spotykają ich groźby. „Państwo nie będzie patrzeć na to obojętnie”, „potrzeba, aby ocenę wystawiły im organy ochrony prawa” – te dyrektywy władz są wypełniane. Arcybiskupowi Kościoła rzymskokatolickiego Tadeuszowi Kondrusiewiczowi, który zwrócił się do władz z apelem o rozpoczęcie dialogu i zaprzestanie stosowania przemocy, zabroniono wjazdu do kraju. Za jednorazowe wystąpienie z plakatem przedstawiającym portret Newtona wraz z zacytowaniem jego formuły: „każde działanie powoduje przeciwdziałanie” , a także za udział w demonstracji pokojowej, ksiądz Władymir Drobyszewski, kapłan prawosławnej eparchii homelskiej, otrzymał w sumie 25 dni aresztu. Ksiądz Aleksander Bogdan, kapłan eparchii grodzieńskiej otrzymał ostrzeżenie z powodu złożenia kwiatów 13 września dla upamiętnienia dyrektora muzeum, Konstantyna Szyszmakowa, który odmówił podpisania protokołu o wynikach głosowania, po czym znaleziono go martwego.

FOT. EPA/STRINGER

Po zniszczeniu zaimprowizowanego symbolicznego cmentarzyka na miejscu pojmania Romana Bondarenki w Mińsku 15 listopada, a również podobnych miejsc pamięci w innych miastach Białorusi, prezes synodalnego wydziału informacyjnego Białoruskiego Kościoła Prawosławnego, ksiądz prałat Serhij Lepin napisał na swojej stronie na facebooku: „Nie rozumiem, po co to szydzenie z portretów zamordowanego, z kwiatów złożonych dla uczczenia jego pamięci, po co to szatańskie deptanie lamp i ikonek, walka z zaimprowizowanym memoriałem na podwórku, wzdłuż dróg…? Gdzie jest tego sens? Nie uzgodniono, prawda? Ale takie zachowanie i taka postawa – czy ono zostało uzgodnione? Z kim?”

W trakcie przesłuchania kapłan ten otrzymał oficjalne ostrzeżenie ze strony prokuratury, w którym w szczególności zwrócono mu uwagę, że celowo podnosi poziom napięcia w społeczeństwie, rozpala nienawiść do organów władzy, zachęca do agresji, a ponadto w jego wypowiedzi prokuratorzy dopatrzyli się oznak oszczerstw. Katolicki biskup Juryj Kasabucki, otrzymał analogiczne ostrzeżenie za swoje krytyczne wypowiedzi dotyczące tych samych spraw.

Wyrażamy naszą solidarność, wsparcie i głęboki szacunek dla biskupów, kapłanów i wszystkich chrześcijan, którzy gardząc niebezpieczeństwem przypominają o wolności i godności osoby ludzkiej, stworzonej na obraz i podobieństwo Boże.Wasza służba, miłosierna i sprawiedliwa, wyraża się w trosce i współczuciu

z każdym pobitym, okłamanym, poniżonym niewinnym i cierpiącym człowiekiem. Każdy, kto nie poszedł na kompromis z własnym sumieniem dla korzyści i bezpieczeństwa, to dla nas przykład uczciwości i męstwa.

Niestety, dzisiaj wielu przekonało się, że Kościół zawsze opowiada się po stronie tych, którzy posiadają siłę, że Kościół zawsze dostosowuje się do nich, obsługując ich interesy. Wasza służba pokazuje, że – na szczęście – tak nie jest. Homilia arcybiskupa grodzieńskiego i wołkowyskiego, Artemija (Kiszczenki), dzięki nagraniu na YouTube, pokrzepiła serca dziesiątek tysięcy ludzi. Duchownymi

i świeckimi, mężczyznami i kobietami – wszystkimi Wami kieruje miłość, a ona jest największą siłą na ziemi.

Myśląc o Was, nie możemy nie przypomnieć słów orędzia Jego Świątobliwości patriarchy Tichona (Biełławina) adresowanego do bolszewickiej Rady Komisarzy Ludowych w pierwszą rocznicę rewolucji październikowej: „Wiemy, że Nasza opinia wzbudzi w was tylko złość i oburzenie, wiemy że będziecie w nim szukać powodów, aby oskarżyć nas o sprzeciw wobec władzy, ale im wyżej wzniesie się „słup złości” waszej, tym prawdziwszym będzie on świadectwem sprawiedliwości i słuszności postawionej przez Nas diagnozy.

Nie naszą sprawą jest sądzenie ziemskiej władzy, każda władza została dopuszczona przez Boga, wasza zaś władza sprowadziłaby na siebie Nasze błogosławieństwo, jeśliby naprawdę była ona „sługą Boga” dla dobra podwładnych, a postrachem „nie dla uczynków dobrych, ale złych (Rzym. 13:3).

Teraz zaś kierujemy nasze słowo przestrogi do was, którzy używacie władzy do prześladowania bliźnich, eksterminacji niewinnych: świętujcie rocznicę swego znajdowania się u władzy uwolnieniem więźniów, zakończeniem rozlewu krwi, gwałtów, rujnowania, ucisku wiary; zwróćcie się nie ku zniszczeniu, ale ku organizowaniu porządku i praworządności, dajcie ludziom upragnione i zasłużone przez nich wytchnienie od wojny domowej. W przeciwnym razie zostanie pomszczona na was krew wszystkich sprawiedliwych którą przelewacie (por. Łk 11,51), i od miecza zginiecie, bo wszyscy, którzy za miecz chwytają, od miecza giną (Mat. 26,52).”

Każdy przejaw Waszego wolnego ducha będzie wywoływać złość i urazę, ale dla chrześcijan nie ma innej drogi. Niech umacnia Was przykład świętych Ambrożego z Mediolanu, Jana Chryzostoma, Filipa (Kołyczewa), metropolity moskiewskiego i wielu innych którzy nie bali się ujawniać zło i nieprawdę władzę posiadających. „Nikt nie zapala światła i nie stawia go w ukryciu ani pod korcem, lecz na świeczniku, aby jego blask widzieli ci, którzy wchodzą (Łk 11,33).

Wznosimy do Boga modlitwy za białoruską ziemię, w nadziei, że nikt więcej nie będzie poniżany, bity, torturowany albo mordowany z powodu swoich przekonań. Modlimy się za tych, którzy wypełniając rozkazy mają władzę zastosowania siły i broni przeciwko protestującym. Niech każdy, kto nosi mundur i broń, zachowa sumienie, honor i godność, odpowiedzialność wobec współobywateli, swoich braci i sióstr.

Wierzymy w to, że pokojowy dialog jest jedyną alternatywą dla przemocy.

W drodze do święta Bożego Narodzenia wiemy, że razem z wami wszystkimi, mieszkającymi w Mińsku, Grodnie, Homlu, Brześciu, Mohylewie, Witebsku, w małych miastach i wsiach, już niedługo spotkamy Boskie Dzieciątko i usłyszymy te słowa w zimową noc:

Chwała Bogu na wysokościach, a na ziemi pokój ludziom dobrej woli!

misyjne.pl

“Okręt, któremu na imię Białoruś, znajduje się dziś na wzburzonym morzu i jest wstrząsany społeczno-politycznymi falami. Nadchodzące wybory prezydenckie muszą być uczciwe, wolne i sprawiedliwe. Powinny się one odbywać w duchu wzajemnego szacunku między różnymi siłami politycznymi”.

Na pierwszy rzut oka nie ma nic nadzwyczajnego w tych słowach. Tak może się wydawać dopóty, dopóki nie uświadomimy sobie, że słowa te padły w kraju, w którym (1) od ćwierćwiecza panuje reżim autorytarny o rodowodzie sowieckim; (2) katolicy, choć są znaczącą grupą społeczną, stanowią jednak mniejszość; (3) falsyfikacja wyborów jest trwałym elementem funkcjonowania reżimu, a jakiekolwiek sugestie, że coś tu nie jest w porządku i że „powinno być inaczej” jest równoznaczne z zamachem na system państwowy; (4) do tej pory katoliccy hierarchowie na Białorusi byli bardziej ostrożni w poruszaniu tematów na styku etyki i polityki.

Metropolita mińsko-mohylewski, który obecnie jest też przewodniczącym Konferencji Katolickich Biskupów Białorusi, poruszył najbardziej newralgiczny problem białoruskiego systemu: problem sposobu legitymizacji władzy Alaksandra Łukaszenki.

Psychologicznie Łukaszenka wciąż tkwi w latach 90., kiedy był ulubieńcem ludu i kiedy mógł pokonać jakiegokolwiek rywala bez żadnych falsyfikacji i represji. Jeszcze w poprzedniej dekadzie uciekanie się do falsyfikacji podczas wyborów nie było absolutną koniecznością: jego polityczne poparcie rzadko spadało poniżej 50%. Falsyfikowanie wówczas było potrzebne raczej do poprawy nastroju niż do zagwarantowania zwycięstwa.

W ciągu drugiej dekady bieżącego stulecia możliwość wygrania przez Łukaszenkę wyborów bez falsyfikacji już była bardzo wątpliwa. W 2020 roku – jak można wnioskować z wycieków niepublicznych badań socjologicznych oraz wielu pośrednich danych – skala jego poparcia oscylowała między 5% a 25%.

Postulowanie „uczciwych i wolnych” wyborów było równoznaczne z uznaniem, że zdecydowana większość Białorusinów nie popiera Łukaszenki. A uznanie, że większość go nie popiera, jest równoznaczne z postulowaniem ustąpienia przezeń ze stanowiska prezydenta. Żądanie ustąpienia jest normalną rzeczą w krajach demokratycznych (a nawet „hybrydowych”); natomiast w ustroju autorytarnym typu personalistycznego takie żądanie jest równoznaczne z próbą dokonania przewrotu państwowego. Tak to jest z takimi ustrojami.

Po tych wyjaśnieniach możemy zrozumieć, jak bardzo zuchwałe (w oczach władzy) było upomnienie się abpa Kondrusiewicza o „wolne i uczciwe” wybory. Dodam, że nawet niektórzy eksperci, pracujący w niepaństwowych instytucjach badawczych, woleli bardziej „bawełniane” sformułowania: ktoś uciekał się do psychoanalitycznych dywagacji, z których trudno było się domyślić, czy ostrzega przed oponowaniem władzy, czy chce nadać głębszy sens temu oponowaniu, czy też proponuje coś zgoła innego. Ktoś inny nieustannie mówił o potrzebie „dialogu”, „pojednania” i „wzajemnego zrozumienia”, nijak nie odnosząc się do problemu przejrzystości i uczciwości wyborów. Jeszcze inna osoba (podkreślam – chodzi o niepaństwowych, czyli niezależnych ekspertów) pokpiwała sobie z poczynań opozycji i wyrażała zrozumienie dla taktyki władz.

Wypowiedź abpa Kondrusiewicza ośmieliła i nadała impet akcji, która już nieformalnie zawiązała się w środowiskach katolickich i znajdowała poparcie wśród wielu księży. Chodzi o akcję “Katolik nie falsyfikuje”, której celem było uwrażliwienie wiernych, którzy będą zaangażowani w liczenie głosów, na to, że fałszowanie wyborów jest poważnym grzechem. Można było się spodziewać, że co najmniej niektórzy miejscy księża będą z ambony mówić o tej akcji; ale zaskoczył rozmach takich wypadków – o czym mogę wnioskować na podstawie własnych obserwacji i doniesień moich znajomych.

31 lipca abp Kondrusiewicz skierował do wiernych swojej archidiecezji specjalny list z okazji wyborów prezydenckich. Brzmiał on już inaczej niż kazanie w Budsławiu: hierarcha ostrzegał, że „wyboru nie powinno się podejmować pod wpływem emocji, lecz ma on być owocem dojrzałego namysłu” (wówczas propaganda reżimowa kładła akcent na to, że „rzekoma” popularność głównej rywalki Łukaszenki, Swiatłany Cichanouskiej, jest rezultatem sztucznego podgrzewania emocji i jest zgoła czymś irracjonalnym). O „uczciwości i wolności” procesu wyborczego nie było tym razem wzmianki. Trudno oprzeć się wrażeniu, że w tym samym czasie służby specjalnie pośrednio lub bezpośrednio oddziaływały na hierarchów katolickich.

Ponownie abp Kondrusiewicz zabrał głos tuż po wyborach i po pierwszym wybuchu protestów (wtedy metropolita najprawdopodobniej nie dysponował informacją o torturach i innych zbrodniach sił specjalnych): nawoływał do zaprzestania wzajemnej nienawiści i do dialogu. Był to na tyle ostrożny zwrot, że nawet gazeta Administracji prezydenta “Biełaruś Siegodnia” mogła to wydrukować.

Po wyjściu na jaw okrucieństw, których dopuszczała się milicja i siły specjalne wobec demonstrantów między 9 a 11 sierpnia, postawa abpa Kondrusiewicza wyraźnie się zmieniła. Choć nawoływanie do „dialogu” i „pokoju” nadal było stałym elementem jego wypowiedzi, to jednak towarzyszyło temu zdecydowanie potępienie przemocy i bezkarności. Od tego czasu komentarze władz kościelnych o wiele częściej współbrzmią z postulatami ruchu protestu niż z retoryką władz.

16 sierpnia, kiedy we wszystkich dużych i wielu małych miastach odbywały się spektakularne „Marsze Nowej Białorusi”, abp Kondrusiewicz powiedział podczas obchodów jubileuszu jednej z parafii jego archidiecezji:

„Chcemy odrodzenia. Chcemy nowej Białorusi”. Być może to było ostatnia kropla dla reżimu.

W ciągu następnego miesiąca można było obserwować gwałtowne zaostrzenie się relacji między reżimem a Kościołem: blokowanie kościoła Szymona i Heleny w Mińsku przez siły specjalne; wyłączanie prądu w czasie mszy; zaprzestanie transmitowania niedzielnych nabożeństw przez radio; wreszcie niewpuszczenie jadącego z Polski do Białorusi abpa Kondrusiewicza pod pretekstem wątpliwości co do ważności jego paszportu. Każdemu z tych działań towarzyszyło zaostrzanie się krytyki działań władz państwowych ze strony przedstawicieli Kościoła na Białorusi.

W tej chwili obserwujemy zatrzymanie się dynamiki konfrontacyjnej, co zbiegło się z przybyciem do Białorusi nowego nuncjusza apostolskiego abpa Ante Jozića i włączeniem się do rozmów z białoruskimi władzami dyplomacji watykańskiej. Można się spodziewać, że dojdzie do załagodzenia konfliktu, nie dojdzie jednak do całkowitego jego wygaszenia: zbyt ostry i otwarty był (faktycznie nadal jest) tegoroczny konflikt, zbyt wiele „czerwonych linii” zostało przekroczonych (zarówno w oczach reżimu, jak też w oczach lokalnego Kościoła) i zbyt silna jest presja katolickiej części społeczeństwa, aby Kościół pozostał „znakiem sprzeciwu” wobec opresyjnej władzy.

Piotr Rudkouski, bialorus2020studium.pl