Набажэнства адбылося па ініцыятыве Евангельскай царквы ў Германіі (EKD), Канферэнцыі біскупаў Германіі і Рабочай групы хрысціянскіх цэркваў у Германіі (ACK) з падтрымкай рабочай групы «Хрысціянская візія» Каардынацыйнай Рады Беларусі.

З пропаведдзю выступіла духавенства з праваслаўнай, рымска-каталіцкай і евангелічных цэркваў. Біскуп EKD Петра Босэ-Хубер падкрэсліла у сваёй прамове, што менавіта экуменічны характар мерапрыемства «адпавядае разнаквеццю рэлігійнага ландшафту ў Беларусі, і для нас у сучаснай Германіі яна з’яўляецца самавідавочнай ва ўсіх пытаннях, вырашэнне якіх вымагае агульнага голасу Цэркваў».

Арцыбіскуп Хайнер Кох звярнуўся ў сваёй пропаведзі да беларусаў: «Вы не адны, мы стаім побач з вамі! Салідарнасць не ведае межаў, салідарнасць умацоўвае, салідарнасць надае мужнасці. Але вы таксама павінны ведаць, што вашы паводзіны надаюць нам сілы, мужнасці і падбадзёрвання. Наша салідарнасць – гэта не вуліца з аднабаковым рухам, мы жывем і адно для аднаго. У гэтыя дні мы ў Германіі вучымся ў людзей у Беларусі, наколькі каштоўныя дэмакратыя і свабода слова, і што нельга ўспрымаць іх як належнае».

Протаіерэй Раду Канстанцін Мірон дадаў: «Хрысціяне ў Германіі святкуюць Каляды ў гэтым годзе інакш, чым звычайна. Я маю на ўвазе не толькі пандэмію, але і тое, што ў нас цяжка на сэрцы з-за Беларусі. Супольнасць азначае глядзець, успрымаць, а не адводзіць позірк. Мы падзяляем з народам Беларусі іх калядную надзею ў гэтым годзе як вельмі канкрэтнае чаканне надыходу міру ў іх краіне».

На ангельскай мове да прысутных звярнулася лідарка дэмакратычнай Беларусі Святлана Ціханоўская.

Яна падзякавала за салідарнасць, а так сама расказала пра тую ролю, якую ў барацьбе за свабоду ў Беларусі граюць вернікі розных канфесіяў. Сваю прамову яна скончыла словамі: «Бог добраславіць Беларусь!»

Напрыканцы набажэнства было паказанае відэаінтэрвью былога польскага прэзідэнта і лаўрэата Нобелеўскай прэміі міру Леха Валенсы. У сваім звароце ён параўнаў барацьбу польскага і беларускага народаў і выказаў намер намінаваць беларускіх жанчын на чарговую Нобелеўскую прэмію міру.

На малітве прысутнічала каля 170 чалавек, вёўся стрым. Уваход у сабор быў абмежаваны з-за пандэмічнай сітуацыі з Covid-19.

Перад набажэнствам адбылася сустрэча Святланы Ціханоўскай з прадстаўнікамі беларускай дыяспары. Каля трохсот чалавек сабраліся на Жандармэнмаркт са знічкамі, каб ушанаваць памяць загінулых у Беларусі і выказаць сваю падтрымку пратэстоўцам.

Жанна Кромер, «Белсат»

Dem Friedensgebet standen die Auslandsbischöfin der EKD, Petra Bosse-Huber, Erzbischof Heiner Koch als Vorsitzender der Unterkommission für Mittel- und Osteuropa (insbesondere Renovabis) der Deutschen Bischofskonferenz, sowie der Vorsitzende der Arbeitsgemeinschaft Christlicher Kirchen (ACK), Erzpriester Radu Constantin Miron, vor. Das Friedensgebet wurde gemeinsam mit dem Arbeitskreis Christliche Vision des belarussischen Koordinierungsrates veranstaltet. Auch die Hilfswerke Renovabis und Brot für die Welt waren beteiligt.

Weißrussische Oppositionsführerin Tichanowskaja im Berliner Dom

Als Vertreterin der belarussischen Protestbewegung sprach Swetlana Tichanowskaja nach dem Gebet ein Grußwort. Die Veranstalter konnten auch Friedensnobelpreisträger Lech Wałęsa für eine digitale Ansprache gewinnen.

Der gewaltlose Einsatz der Menschen in Belarus

„Uns beeindruckt der gewaltlose Einsatz der Menschen in Belarus für die Rechtsstaatlichkeit. Wir teilen ihre Sorge um die Verschleppten und Verschwundenen und sind mit ihnen einig in dem Verlangen nach Dialog zwischen Regierung und Zivilgesellschaft“, erklärte Bischöfin Petra Bosse-Huber im Vorfeld.

Erzbischof Heiner Koch betonte in seiner Predigt: „Ihr seid in Belarus nicht allein, wir stehen zu Euch! Solidarität kennt keine Grenzen, Solidarität stärkt, Solidarität macht Mut. Ihr sollt aber auch wissen, dass Euer Verhalten uns Kraft, Mut und Zuspruch ist. Unsere Solidarität ist keine Einbahnstraße, wir leben miteinander und füreinander. Wir in Deutschland lernen von den Menschen in Belarus in diesen Tagen, wie wertvoll Demokratie und Meinungsfreiheit sind und wie wenig wir sie für selbstverständlich erachten dürfen. Und wir lernen, dass Kirche mutig sein muss und bereit, Stellung zu beziehen, wo die Menschenwürde und die Menschenrechte mit Füßen getreten werden.“

Ökumenisches Friedensgebet für Belarus im Berliner Dom

Erzpriester Radu Constantin Miron erklärte: „Mit diesem Friedensgebet geben wir unserer großen Sehnsucht nach Frieden und Gewaltlosigkeit in Belarus Ausdruck. Die Arbeitsgemeinschaft Christlicher Kirchen in Deutschland trägt diesen Namen, weil wir, die großen und die hierzulande kleinen Kirchen, gemeinsam arbeiten wollen für die Einheit der Kirche Jesu Christi, für das gemeinsame Zeugnis, für Frieden, Gerechtigkeit und die Bewahrung der Schöpfung Gottes. Unser Herz ist schwer wegen Belarus. Gemeinschaft heißt mitleiden, mitbeten, mithoffen. Und Gemeinschaft heißt hinsehen, wahrnehmen, nicht den Blick abwenden. Mit den Menschen in Belarus teilen wir deren adventliche Hoffnung in diesem Jahr als ganz konkrete Erwartung des Friedensfürsten, das Kommen des Friedens in ihrem Land.“

Seit den Wahlen vom 4. bis 9. August 2020 demonstrieren regelmäßig Tausende belarussische Bürgerinnen und Bürger für demokratische Grundrechte und gegen Gewalt in ihrem Land. Die Sicherheitsbehörden haben mit repressiven Maßnahmen auf diese Bewegung reagiert. Viele Demonstranten wurden bei Polizeieinsätzen verletzt oder inhaftiert. Auch Kirchenangehörige sind von Repressalien nicht ausgenommen.

Vatican News

Дарагія сёстры і браты,

“Слава ў вышынях Богу, і на зямлі мір людзям добрай волі” (Лк. 2,14). У напружаныя неспакойныя дні гэты калядны кліч анёлаў ёсць для многіх людзей чужы. Расце лік захварэлых на каранавірус і яго наступствы, яшчэ больш заклапочаных бяспекай для свайго здароўя. Мы вельмі абмежаваныя ў многіх нашых свабодах. Жыццё многіх людзей адзначаецца эканамічнай няпэўнасцю. Медыцынская дапамога дасягае сваіх межаў. Перш за ўсё, этычная няпэўнасць фармуе асноўную атмасферу нашых дзён: што адбудзецца, калі людзі ўжо не змогуць лячыцца і быць дагледжанымі з неабходнай інтэнсіўнасцю ў нашых шпіталях? Нават давер да блізкіх членаў сям’і і сябровак і сяброў для многіх у небяспецы: ці пакінеце вы мяне адну ці аднаго ў хваробе, ці, можа, нават пакінеце мяне памерці ў адзіноце? Мы адчуваем недахоп міру ў нашым жыцці. Мы адчуваем, які тонкі і крохкі мір, як часта ён разбіваецца.

Яшчэ больш драматычна ў апошнія некалькі месяцаў мы перажываем неспакой у Еўропе ў Беларусі. Гвалтам, рэпрэсіямі і запалохваннямі ўлада спрабуе прыгнятаць народ у яго імкненні да свабоды і міру. Пачынаючы з прэзідэнцкіх выбараў 9-га жніўня гэтага года, адбылося больш за 30.000 арыштаў. Таксама праз  страх перад усімі тымі, хто свабодна думае, улады запалохваюць і прыгнятаюць цэрквы. Да гэтага часу пратэстоўцы застаюцца ў асноўным мірнымі. Цэрквы спрабуюць зноў і зноў улагодзіць. Яны заклікаюць: “Перамагайце зло дабром”.

Гэта занадта палітычна? Кіраўнік Лукашэнка кажа: “Людзі павінны прыходзіць у цэрквы, каб памаліцца. Цэрквы не для палітыкі. Людзі павінны прыходзіць туды душой, як гэта было заўсёды”. Насупраціў яму Мінскі дапаможны біскуп Юры Касабуцкі, які адначасова з’яўляецца галоўным вікарыем Мінскай архідыяцэзіі, сфармуляваў у сваёй пропаведзі: “Калі мы сёння кажам, што выступаем супраць насілля, — гэта палітыка? Калі мы сёння кажам, што выступаем супраць катаванняў, — гэта палітыка? Калі мы молімся кожны дзень, каб ніколі не было ў нашай краіне чагосьці падобнага, — гэта палітыка? Калі мы кажам, што хочам жыць у праўдзе, у сумленнасці, у добразычлівасці, — гэта палітыка?”

Ісус кажа ў Нагорнай пропаведзі: “Шчаслівыя лагодныя, бо яны ўспадкуюць зямлю. Шчаслівыя тыя, хто жадае і прагне праўды, бо яны насыцяцца. Шчаслівыя міратворцы, бо яны сынамі Божымі назавуцца. Шчаслівыя гнаныя за праўду, бо іх ёсьць Царства Нябеснае” (з Мц. 5, 3–12). Гэта штосьці палітычнае, або з іншага свету? Ці гэта нешта боскае і глыбока чалавечае?

Што можам мы, з улікам гэтай сітуацыі, зрабіць тут з нашай свабодай і з нашай адказнасцю за мір?

Мы можам выказаць сваю салідарнасць з людзьмі, якія пакутуюць ад гвалту. Вы не адны ў Беларусі, мы побач з вамі! Салідарнасць не ведае межаў, салідарнасць умацоўвае, салідарнасць надае мужнасці. Але вы таксама павінны ведаць, што вашы паводзіны надаюць нам сілы, мужнасці і падбадзёрвання. Наша салідарнасць – гэта не вуліца з аднабаковым рухам, мы жывем адзін з адным і адзін для аднаго. Мы ў Германіі вучымся ад людзей з Беларусі ў гэтыя дні, наколькі каштоўныя дэмакратыя і свабода слова і як няварта ўспрымаць іх як належнае. І мы даведваемся, што царква павінна быць мужнай і гатовай праняць пазіцыю, у якой вытаптываюцца чалавечая годнасць і правы чалавека.

Мірныя пратэсты стымулююць нас дзеля людзей і іх свабоды прыняць у свае сэрцы вестку Ісуса і Яго прыклад, стаць усё больш і больш людзьмі міру. Мір ня ёсць, ён ці усё больш расце альбо развальваецца. Вось чаму мы ўмацоўваем мір у нашай краіне, у нашым грамадстве, асабліва ў бядзе часу каранавіруса. Такі мір узрастае, калі мы дзелімся жыццём і мірам адзін з адным і, перш за ўсё, не выпускаем з поля зроку тых, каму асабліва цяжка ў гэтыя часы.

Мы молімся аб міры. У рэшце рэшт, мір – гэта дар, гэта добры дар ад Бога. Мы хочам памаліцца аб міры, аб міры ў нашым свеце, аб міры ў Беларусі і аб міры ў нашых сэрцах. Існуе мірная сіла малітвы. Хто з нас уяўляе, наколькі здольная гэтая сіла малітвы? Мы таксама працягваем маліцца аб міры і свабодзе ў Беларусі.

І нарэшце мы адстойваем абяцанне міру. На Раство анёлы абвяшчаюць мір на зямлі ўсім людзям добрай волі: “Слава ў вышынях Богу, і на зямлі мір людзям добрай волі” (Лк. 2,14). Мы хочам абвясціць гэты мір нашымі словамі, нашымі думкамі, і нашымі справамі. Дзеля людзей нам ніколі нельга хаваць гэтае абяцанне.

Мы служым міру ў Беларусі і Германіі, мы выступаем адзін з адным і адзін за аднаго. Такім чынам Раство становіцца рэальнасцю і сёння. Такім чынам ператворацца сёння таксама нашы ночы ў Святую Ноч, бо Бог стаў чалавечам дзеля міру і свабоды для ўсіх людзей.

Прамоўленае слова мае сілу!

Vorsitzender der Unterkommission für Mittel- und Osteuropa (insbesondere Renovabis) der Deutschen Bischofskonferenz, beim ökumenischen Friedensgebet für Belarus am 13. Dezember 2020 im Berliner Dom

Liebe Schwestern und Brüder,

„Ehre sei Gott in der Höhe und Friede auf Erden den Menschen seines Wohlgefallens“ (Lk 2,14). In der angespannten Friedlosigkeit unserer Tage ist dieser weihnachtliche Ruf der Engel vielen Menschen fremd. Die Zahl der am Coronavirus und seinen Folgen Erkrankten wächst, noch mehr bangen um ihre gesundheitliche Sicherheit. Wir sind in vielen unserer Freiheiten stark begrenzt. Die wirtschaftliche Unsicherheit zeichnet das Leben vieler Menschen. Die medizinische Versorgung kommt an ihre Grenzen. Vor allem prägt eine ethische Unsicherheit die Grundatmosphäre unserer Tage: Was geschieht, wenn Menschen nicht mehr mit der nötigen Intensität in unseren Krankenhäusern behandelt und gepflegt werden können? Selbst das Vertrauen auf engste Familienangehörige und Freundinnen und Freunde ist für viele in Gefahr: Werden Sie mich in der Krankheit allein lassen, vielleicht mich sogar allein sterben lassen? Wir spüren die Friedlosigkeit unseres Lebens und wie dünn und zerbrechlich, ja oftmals zerbrochen der Frieden ist.

Noch viel dramatischer erleben wir den Unfrieden in den letzten Monaten in Europa in Belarus. Mit Gewalt, Repressionen und Einschüchterungen versuchen die Machthaber die Menschen in ihrer Sehnsucht nach Freiheit und Frieden zu unterdrücken. Seit der Präsidentschaftswahl am 9. August dieses Jahres gab es mehr als 30.000 Verhaftungen. Auch die Einschüchterung und Unterdrückung der Kirchen prägt das Verhalten der Machthaber aus Angst vor allen, die frei denken. Die Protestierenden sind bisher weitgehend friedlich geblieben. Die Kirchen versuchen immer wieder zu deeskalieren. Sie rufen: „Überwindet das Böse mit dem Guten“.

Ist das zu politisch? Machthaber Lukaschenko sagt: „Die Menschen sollten in die Kirchen kommen, um zu beten. Kirchen sind nicht für die Politik da. Die Menschen sollten mit ihrer Seele dorthin kommen, so wie es immer war.“ Demgegenüber formulierte der Minsker Weihbischof Yury Kasabutski, der auch Generalvikar der Erzdiözese Minsk ist, in einer Predigt: „Wenn wir heute sagen, dass wir gegen Gewalt sind, ist das Politik? Wenn wir heute sagen, dass wir gegen Folter sind, ist das Politik? Wenn wir jeden Tag beten, dass es so etwas in unserem Land niemals geben soll, ist das Politik? Wenn wir sagen, wir wollen in Wahrheit, in Ehrlichkeit, in Wohlwollen leben, ist das Politik?“

Jesus sagt in den Seligpreisungen: „Selig die Sanftmütigen; denn sie werden das Land erben. Selig, die hungern und dürsten nach der Gerechtigkeit; denn sie werden gesättigt werden. Selig, die Frieden stiften; denn sie werden Kinder Gottes genannt werden. Selig, die verfolgt werden um der Gerechtigkeit willen; denn ihnen gehört das Himmelreich“ (aus Mt 5,3–12). Ist das politisch oder weltfremd? Oder ist es nicht göttlich und zutiefst menschlich?

Was können wir hier angesichts dieser Situation in unserer Freiheit und in unserer Friedensverantwortung tun?

Wir können unsere Solidarität mit den Menschen, die unter Gewalt leiden, zum Ausdruck bringen. Ihr seid in Belarus nicht allein, wir stehen zu Euch! Solidarität kennt keine Grenzen, Solidarität stärkt, Solidarität macht Mut. Ihr sollt aber auch wissen, dass Euer Verhalten uns Kraft, Mut und Zuspruch ist. Unsere Solidarität ist keine Einbahnstraße, wir leben miteinander und füreinander. Wir in Deutschland lernen von den Menschen in Belarus in diesen Tagen, wie wertvoll Demokratie und Meinungsfreiheit sind und wie wenig wir sie für selbstverständlich erachten dürfen. Und wir lernen, dass Kirche mutig sein muss und bereit, Stellung zu beziehen, wo die Menschenwürde und die Menschenrechte mit Füßen getreten werden.

Die friedvollen Proteste um der Menschen und ihrer Freiheit willen sind uns Ansporn, Jesu Botschaft und sein Vorbild in unser Herz aufzunehmen und immer mehr selbst Menschen des Friedens zu werden. Friede ist nicht, er wächst immer mehr, oder er zerfällt. Deshalb stärken wir den Frieden auch in unserem Land, in unserer Gesellschaft, gerade in der Not der Corona-Zeit. Solcher Friede wächst, wenn wir das Leben und den Frieden miteinander teilen und vor allem die nicht aus den Augen verlieren, die es in diesen Zeiten besonders schwer haben.

Wir beten um den Frieden. Der Friede ist letztlich ein Geschenk, er ist gute Gabe Gottes. Wir wollen um den Frieden beten, um den Frieden auf unserer Welt, um den Frieden in Belarus und um den Frieden in unseren Herzen. Es gibt die friedvolle Macht des Gebetes. Wer von uns ahnt schon, wie viel diese Macht des Gebetes bewirken kann? Wir beten weiter auch für den Frieden und die Freiheit in Belarus.

Und wir stehen schließlich ein für die Verheißung des Friedens. An Weihnachten künden die Engel den Frieden auf Erden allen Menschen, die guten Willens sind: „Ehre sei Gott in der Höhe und Friede auf Erden den Menschen seines Wohlgefallens“ (Lk 2,14). Von diesem Frieden wollen wir künden in unseren Worten, in unseren Gedanken und in unseren Taten. Diese Verheißung dürfen wir um der Menschen willen nie verschweigen.

Wir stehen im Dienst des Friedens in Belarus und in Deutschland, wir stehen miteinander und füreinander ein. So wird Weihnachten auch heute Wirklichkeit. So wird auch aus unseren Nächten heute eine Weih-Nacht, weil in der Nacht Gott Mensch geworden ist um des Friedens und der Freiheit für alle Menschen willen.

Es gilt das gesprochene Wort!