Любакова расказала Галахеру пра вызваленне каталіцкіх святароў у Беларусі, але звярнула ўвагу, што адначасова адбываюцца новыя арышты, а палітычны крызіс працягваецца. Паводле журналісткі, прадстаўнік Ватыкана добра ведае сітуацыю ў Беларусі і лічыць, што яна пагаршаецца. Ён таксама ведае пра нядаўнія аўдыенцыі Анджэя Пачобута і Алеся Бяляцкага ў Папы Льва XIV.

Журналіст таксама расказаў пра перажыванне веры ў зняволенні. Каляды і Вялікдзень там амаль не адрозніваліся ад іншых дзён. Аднойчы Пачобут сабраў за сталом усіх вязняў камеры — і каталікоў, і праваслаўных — і падзяліўся з імі аплаткай. Іншым разам аплатку яму здолеў перадаць паляк з іншага корпуса гродзенскай турмы. Пачобут назваў тое, што яна дайшла да яго, «амаль цудам».

Пра смерць Папы Францішка Пачобут даведаўся са спазненнем, бо тады знаходзіўся ва ўзмоцненай ізаляцыі, а пра абранне Льва XIV пачуў па беларускім дзяржаўным радыё, якое часам уключалі ў калоніі. Цяпер ён працуе над кнігай пра пяць гадоў за кратамі. Пачобут прызнае, што зняволенне пакінула псіхалагічныя траўмы, але кажа, што спраўляецца з імі.

Ігар Кандрацьеў нарадзіўся 5 сакавіка 1959 года ў Сібіры ў сям’і рэпрэсаваных. Атрымаў мастацкую і архітэктурную адукацыю, займаўся рэстаўрацыяй храмаў і іканапісам. Яшчэ ў савецкі час удзельнічаў у распаўсюдзе Бібліі. У 1988 годзе быў рукапакладзены ў святара, а з 1995 года служыў у Беларускай Грэка-Каталіцкай Царкве. Прыехаўшы з Расіі, хутка вывучыў беларускую мову.

Кандрацьеў стаў адной з ключавых постацей адраджэння грэка-каталіцкага жыцця на Брэстчыне. Ён спрычыніўся да стварэння парафій і асяродкаў у Брэсце, Івацэвічах, Баранавічах, Пінску, Слоніме і Астраўцы, займаўся будаўніцтвам душпастырскіх цэнтраў, экуменічным і міжрэлігійным дыялогам. З 1996 года ўзначальваў рэдакцыю грэка-каталіцкай газеты «Царква», актыўна распаўсюджваў беларускія пераклады Бібліі. Яго брэсцкая парафія займалася і сацыяльнай працай — у прыватнасці, дапамагала чачэнскім уцекачам падчас міграцыйнага крызісу на беларуска-польскай мяжы ў 2017–2018 гадах.

Пасля 9 жніўня 2020 года айцец Ігар штодня выходзіў падтрымаць людзей на пратэстах і тых, хто чакаў сваіх блізкіх каля СІЗА і ІЧУ. 16 жніўня на шматтысячнай сустрэчы з тагачасным кіраўніком Брэста Аляксандрам Рагачуком святар публічна запатрабаваў неадкладна вызваліць затрыманых. Калі чыноўнік пагадзіўся, Кандрацьеў пайшоў да ізалятара і правёў там усю ноч — пакуль на волю не выйшаў апошні затрыманы. У лістападзе ён адслужыў літургію за супакой забітага Рамана Бандарэнкі, падчас якой таксама маліліся за Беларусь і ўсіх зняволеных і пераследаваных за свае погляды.

За гэтай пазіцыяй прыйшоў пераслед. Пракуратура вынесла Кандрацьеву папярэджанне, улады ціснулі на святара і пагражалі пазбавіць яго супольнасць рэгістрацыі. У лістападзе 2022 года яго затрымалі проста ў храме перад вячэрнім набажэнствам, а сілавікі правялі ператрусы ў яго доме, царкве і парафіяльным доме. Кандрацьеў атрымаў 12 сутак адміністрацыйнага арышту за нібыта распаўсюд «экстрэмісцкіх матэрыялаў». Пазней грэка-каталіцкая парафія ў Брэсце, якую ён шмат гадоў узначальваў, была ліквідаваная.

Аб’яднанне было зарэгістравана ў Віцебску 8 студзеня 2001 года. Яго ўзначальваў (выконвае абавязкі біскупа) Кастусь Мардзвінцаў (на фота) — незалежны журналіст, грамадскі актывіст і сябра Беларускай асацыяцыі журналістаў, які зазнаваў адміністрацыйны пераслед і, паводле наяўнай інфармацыі, цяпер знаходзіцца за межамі Беларусі. Мардзвінцаў патлумачыў, што царква не адмаўлялася ад легальнага статусу, але яе супольнасці не змаглі выканаць новыя патрабаванні да колькасці заснавальнікаў, юрыдычных адрасоў і раскрыцця персанальных звестак вернікаў.

Структуру Мардзвінцава ўлады і раней фактычна ігнаравалі: на афіцыйныя міжканфесійныя мерапрыемствы ў якасці прадстаўніка лютэран запрашалі пастара Уладзіміра Татарнікава. Таму ліквідацыю аб’яднання можна разглядаць не толькі як вынік новых патрабаванняў, але і ў шырэйшым кантэксце пераследу іншадумцаў. Пры гэтым у Беларусі працягваюць існаваць іншыя лютэранскія супольнасці, якія не ўваходзілі ў структуру Мардзвінцава.

Раней аб лісце да кіраўніка беларускай дзяржавы стала вядома пасля адмовы ў дазволе на рэлігійную дзейнасць для айца Рамана Шульца, які служыў у Магілёве, і яшчэ некалькіх святароў Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі. Тады паведамлялася, што просьбу адносна іх скіраваў да Лукашэнкі арцыбіскуп Юзаф Станеўскі.

Цяпер «ХВ» даведалася, што аналагічнае прашэнне было пададзена і адносна святароў Гродзенскай дыяцэзіі, якія таксама не атрымалі ўзгадненне ад апарата Ўпаўнаважанага па справах рэлігій і нацыянальнасцяў.

Вядома пра мінімум чатырох святароў з Гродзеншчыны. Гэта ксёндз Збігнеў Драгула з ордэна міхалітаў, які апошнім часам служыў у Старых Васілішках Шчучынскага раёна, а ўсяго служэнню ў Беларусі аддаў 27 гадоў.

Таксама гэта айцец Анджэй Шчупал, дырэктар аддзела каталіцкай адукацыі і выхавання Гродзенскай курыі, выкладчык вышэйшай духоўнай семінарыі, пробашч парафіі Новая Руда.

У лютым 2026 года айца Шчупалу ўрачыста віншавалі з 70-годдзем. Мясцовая раёнка тады паведамляла, што гэты польскі святар «больш за палову свайго жыцця аддаў служэнню ў храмах Парэцкага сельсавета».

Ад імя ўладаў яму ўручалі Ганаровую грамату, падзячны ліст, падарункі і кветкі (на фота). «Шмат добрых і шчырых слоў прагучала і ад вернікаў, якія прыйшлі падзяліць радасць урачыстасці з юбілярам», – адзначала газета.

Яшчэ ў спісе – ксёндз Цэзарый Міх, пробашч парафіі ў Скідзелі, і былы дырэктар салезіянскай супольнасці ў Смаргоні ксёндз Казімір Мурава SDB.

Вядома, што некаторыя святары ўжо выехалі з Беларусі ў Польшчу, а іншыя працягваюць чакаць магчымай рэакцыі Лукашэнкі ці яго адміністрацыі.

Пры храме працавала бібліятэка з 300–400 кнігамі. Звычайныя зняволеныя маглі карыстацца ёю штодня, а палітычныя — толькі падчас прыезду святара.

Пазней адміністрацыя дазволіла палітвязням трымаць толькі дзве кнігі, забараніла літаратуру на польскай і англійскай мовах, а затым нават слоўнікі. Увосень 2025 года свабодны доступ да царкоўнай бібліятэкі ўвогуле скасавалі.

У халодным ШІЗА шклоўскай калоніі Сяргей перажыў містычны досвед. У поўнай роспачы ён адчуў чыюсьці прысутнасць і пачуў голас, падобны да голасу дзядулі: «Калі нехта са мной размаўляе, значыць, я патрэбен гэтаму свету. Так я і выжыў там».

У магілёўскай калоніі яго падтрымлівалі Біблія, кніга «Айцец Арсеній» і сустрэчы са святаром Мікалаем — «чалавекам з чыстай душой», якому палітвязні давяралі. Іванцоў змог двойчы прычасціцца, а псіхіятрыню і фельчара, якія па-чалавечы дапамагалі палітычным вязням, ён дагэтуль згадвае ў сваіх малітвах.

«Тэхналогія» спецыялізавалася найперш на беларускамоўнай літаратуры і выдавала ў тым ліку кнігі хрысціянскай тэматыкі. Сярод іх — сабраная пад адной вокладкай «Біблія» Францішка Скарыны з тэкстамі яго выданняў 1517–1525 гадоў, «Дзённікі» блаславёнага каталіцкага святара Міхала Сапоцькі — заснавальніка Кангрэгацыі Сясцёр Міласэрнасці Ісуса Хрыста і інш.

Ціск на «Тэхналогію» працягваецца ўжо не першы месяц. У лютым 2026 года выдавецтва паведаміла пра прыпыненне працы, а ў сакавіку КДБ назваў Вацлава Багдановіча сярод людзей, нібыта звязаных з «экстрэмісцкім фарміраваннем» — «кааліцыяй выдавецтваў». Цяпер «экстрэмісцкай арганізацыяй» прызналі ўжо і само выдавецтва.

Дзяніс Адамін — праваслаўны вернік. У 2020 годзе ён наведваў сустрэчу пра багаслоўскую адукацыю для свецкіх у праваслаўным клубе пры Свята-Пакроўскім кафедральным саборы Гродна. У сацсетках Адамін пісаў па-беларуску, разважаў пра духоўныя законы і свабоду як фундаментальную патрэбу чалавека, а таксама востра крытыкаваў дзеянні Маскоўскага патрыярхату.