У рыма-каталіцкіх парафіях Беларусі 9 траўня «ушаноўваюць памяць загінуўшых у войнах». Гэта адбываецца «па просьбе Упаўнаважанага па справах рэлігій і нацыянальнасцей Аляксандра Румака». Пра такую дэталь стала вядома з паведамлення парафіі ў Гудагаі, дзе а 12:00 прагучалі званы, а ўвечары падчас святой Імшы тут памоляцца ў інтэнцыях «супакою і міру ва ўсім свеце».

У Гудагаі адзначылі, што па просьбе Румака і «па благаслаўленні біскупа Уладзіміра Гуляя, парафіі Гродзенскай дыяцэзіі запрашаюцца да ўшанавання памяці загінуўшых у войнах». 

Відавочна, тое ж тычыцца і іншых дыяцэзій Беларусі. Напрыклад, у мінскім архікатэдральным касцёле адбудзецца Імша «ў інтэнцыі ахвяр Вялікай Айчыннай вайны», якую ўзначаліць Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі, арцыбіскуп Юзаф Станеўскі. У гэты дзень у касцёлах архідыяцэзіі таксама прагучалі званы а 12.00, якія «заахвоцілі вернікаў да малітвы ў інтэнцыі загінуўшых падчас войнаў і узброеных канфліктаў». 

Звычайна ў гэты час у касцёлах штодня б’юць званы, каб запрасіць да малітвы «Анёл Панскі», якая можа быць ахвяравана за памерлых.

Напярэдадні некаторыя святары ўдзельнічалі ва ўрачыстым ускладанні кветак да мемарыялаў разам з прадстаўнікамі дзяржаўнай улады і сілавікамі. Напрыклад – у Варнянах.

Таксама аб сумеснай акцыі з прадстаўнікамі рэлігій і канфесій па ўскладанні кветак да Вечнага агню паведамляўапарат Упаўнаважанага Румака. Адметна, што сёлета на гэтай акцыі не было арцыбіскупа Станеўскага – замест яго кветкі ўскладаў ксёндз Франц Рудзь, на сутане якога была бутаньерка.

Акцыя прайшла 7 траўня, і вядома, што ў гэты дзень арцыбіскуп Станеўскі прысутнічаў на іншым важным мерапрыемстве – святой Імшы з нагоды 30-годдзя смерці ксяндза Станіслава Кучынскага. Ён пахаваны ў Альковічах, таму мерапрыемства адбывалася тут – у парафіі, пробашч якой, ксёндз Анатоль Парахневіч, знаходзіцца ў зняволенні.

Спачатку Кацярына ўспомніла пра тое, каго сустракала ў камеры:

— Самы яскравы ўспамін, які я маю з першых дзён затрымання, — гэта маленькая камера на Акрэсціна. Хіба камера была на чатырох чалавек, а нас было, можа, адзінаццаць. І потым, калі Дашу забралі адтуль, я памятаю, што з намі заставалася маці і дачка — хрысціянкі, якія пачалі ўслых маліцца. Яны прапанавалі нам узяцца за рукі ў гэтай камеры. Маліліся спачатку традыцыйнымі малітвамі («Ойча наш» і гэтак далей), а потым яны пачалі маліцца сваімі словамі. І кожны раз, калі я гэта згадваю, у мяне дрыжыкі праходзяць па скуры, таму што яны ўздымалі вось так рукі і казалі: «Божа, дапамажы нам пераадолець гэты дух камунізму!» І я сябе адчувала як дысідэнты ў савецкім часе, альбо ў часы Салідарнасці ў Польшчы, альбо савецкія дысідэнты недзе ў ГУЛАГу. Гэта было даслоўна. І я настолькі гэта запомніла, і гэта мне так урэзалася ў памяць…

Распавяла яна і пра тое, як для вернікаў абмяжоўвалі ўдзел у рэлігійным жыцці:

— Вось гэта самы яскравы ўспамін пра хрысціянства і верніцтва, але варта адзначыць, што на тэрыторыі калоніі была праваслаўная царква. Што рабіць каталікам, альбо іудэям, альбо мусульманам, — незразумела. У яе патрапіць было тым яшчэ квэстам. На вялікія святы (напрыклад, на Вялікдзень) там ладзілі фэйс-кантроль на ўваходзе, і ты мог альбо патрапіць у спіс, альбо не патрапіць. Проста ля ўвахода ў царкву стаяў супрацоўнік аператыўнага аддзела, які фільтраваў — каму можна, а каму не. Пад канец 2025-га мы ўжо пачалі апрыёры мець такую забарону на наведванне царквы, альбо наведванне праз нейкія спісы, якія ўзгаднялі па нейкіх, нікому невядомых, алгарытмах. Таксама набыць святочную булку, кулічы на Вялікдзень у краме (у так званай атаварцы) у калоніі нельга было «палітычным». Вось такая забарона на набыццё кулічоў… Не ведаю, з чым гэта было звязана.

Але пры гэтым, зразумела, заставаліся магчымасці для прыватных малітоўных практык:

— Канешне, адчуваўся менавіта такі ціск. Я малілася… таксама гэта вельмі асабістае, і як я малілася, я не буду распавядаць, але ў мяне заўсёды з сабой былі абразы, была іконка маленькая. Яна прайшла са мной усе пяць гадоў. Яе перадаў Ігар, па-мойму, ці ў Жодзінскую, ці ў тую Акрэсцінскую камеру. Яна трапіла да мяне ад самага пачатку і прайшла са мной два тэрміны. І што вы думаеце? Калі вывозілі з калоніі, то разам з усёй карэспандэнцыяй, усім маім архівам за пяць гадоў у мяне адабралі гэтую іконку. Вельмі-вельмі балюча. І першае, што я папрасіла пры нагодзе бацькоў перадаць, — гэта новую… Я літаральна клала яе пад падушку кожны вечар. Гэта вельмі дапамагала.

Як паведамляе прэс-служба Ватыкана, «гэты візіт з’яўляецца часткай рэгулярнага дыялогу паміж Папам і яго прадстаўнікамі, што дазваляе Святому Айцу трымаць руку на пульсе падзей у розных рэгіёнах свету».

Аўтар беларускай службы навін Ватыкана адзначае, што такая сустрэча з’яўляецца сведчаннем таго, што радасці і турботы беларускіх вернікаў застаюцца ў цэнтры ўвагі Папы, а намаганні нунцыя знаходзяць падтрымку на самым высокім узроўні.

У зняволенні Мікіта неаднаразова дамагаўся сустрэчы з каталіцкім святаром. У 2021 годзе ягоныя просьбы аб пастырскім візіце ігнараваліся, і ў знак пратэсту ён пачаў галадоўку. Толькі пасля ўмяшання праваабаронцаў і паўторнай заявы адміністрацыя турмы пайшла на саступкі. У пачатку лістапада 2021 года Мікіту змог наведаць біскуп Аляксандр Яшэўскі SDB. Ён паспавядаў і прычасціў зняволенага.

Тым не менш у далейшым візіты святароў да Мікіты зноў сталі немагчымымі.

Пачобут быў асуджаны ў лютым 2023 года да 8 гадоў калоніі ўзмоцненага рэжыму.

Фота: Donald Tusk / X

Як напісаў Павел, «калі чэшскія пратэстанты пачалі маліцца за вызваленне Беларусі, за палітвязняў і іх сем’і, на вачах былі слёзы».

А мы нагадаем пра наша інтэрв’ю са Святланай Вранавай, якое бралі летась.

Меркавана, яго ўтрымліваюць у СІЗА КДБ – магчыма, яго абвінавачваюць у “здрадзе дзяржаве” – такі ж артыкул ставілі ксяндзу з Валожына Генрыху Акалатовічу.