Кананізацыя адбылася напярэдадні даты, трагічнай для Польшчы, Заходняй Беларусі і Заходняй Украіны. У верасні 1939 года Другую Рэч Паспалітую гвалтоўна падзялілі паміж сабой гітлераўская Германія і сталінскі СССР. 17 верасня на ўсходнія тэрыторыі Польшчы ўвайшла Чырвоная армія.  У Беларусі гэты дзень адзначаецца на афіцыйным узроўні як дзень “народнай еднасці”. Але разам з Чырвонай арміяй на Заходнюю Беларусь прыйшлі арышты, дэпартацыі і расстрэлы. На той час на тэрыторыі Савецкай Беларусі не было ўжо ніводнага дзеючага храма і ніводнага афіцыйнага святара — і той самы чырвоны тэрор супраць веры і царквы абрынуўся і на Заходнюю Беларусь. Святараў катавалі, забівалі, высылалі ў лагеры.

Пад рэпрэсіі таксама трапілі ўсе, хто насіў польскі мундзір: афіцэры, капеланы, чыгуначнікі, леснікі, нават тыя, хто ўжо выйшаў у запас. Часта — разам з сем’ямі. Іх аб’ядноўваў не толькі статус, але і вера. Сярод расстраляных было нямала праваслаўных і этнічных беларусаў. 

Найбольш вядомыя забойствы адбыліся ў Катыні пад Смаленскам у траўні 1940 года. Але гэта была не адзіная кропка смерці. Людзей забівалі ў Асташкаве, Казельску, Старабельску, а таксама ў турмах Менска і іншых беларускіх гарадоў. Пакуль што гісторыкі зафіксавалі імёны як мінімум 51 этнічнага беларуса — польскага грамадзяніна, расстралянага ў рамках катынскай аперацыі. Але сапраўдны спіс значна шырэйшы — і дагэтуль не складзены.

Менавіта таму словы з пастановы Сінода гучаць так востра:

“Шматлікія пакутнікі невядомыя нам, але вядомыя Богу.”

Сёння ў шэраг святых былі ўключаныя:

• протапрасвітар палкоўнік Сымон Федаронька — галоўны капелан Войска Польскага,

• протаіерэй маёр Віктар Раманоўскі — малады святар, выпускнік Варшаўскага ўніверсітэта,

• протаіерэй Уладзімір Ахаб — душпастыр з Хелмшчыны, расстраляны ў Асташкаве,

…а таксама іншыя праваслаўныя святары, чыя доля была падобная: арышт, допыты, лагер, смерць.

Урачыстасці прайшлі ў варшаўскай царкве Hagia Sophia. Кананізацыю здзейснілі 10 іерархаў ППЦ на чале з Мітрапалітам Савам. Прысутнічалі прадстаўнікі дзяржаўных уладаў Польшчы, Каталіцкага Касцёла, Экуменічнай Рады, міжнародных царкоўных структур і сотні вернікаў, у тым ліку беларусаў, якія цяпер жывуць у Польшчы.

Заўтра — працяг урачыстасцяў і першы дзень афіцыйнай памяці новых мучанікаў.

Але гэта не толькі польская памяць. Гэта наша, беларуская, таксама. Бо гісторыя рэпрэсій на гэтых землях не ведала чыстых межаў. Кананізацыя праваслаўных ахвяр сталінізму — знакавая падзея для ўсяго нашага рэгіёна. У тым ліку — для тых, хто сёння жыве ў Беларусі.

Святыя Катынскія мучанікі, маліце Бога за нас!

• 16 верасня — царкоўнае абвяшчэнне рашэння пра кананізацыю ў сталічнай святыні Сафіі Прамудрасці Божай у Варшаве (вул. Пулаўская, 568). Пачатак — а 10:00.
• 17 верасня — у дзень іх памяці, святочныя літургіі ва ўсіх епархіях ПАПЦ.

Раней мы пісалі, што 18 сакавіка 2025 г., падчас сесіі Сабору епіскапаў ПАПЦ была прынята рашэнне аб кананізацыі ахвяраў катыньскай трагедыі. У пастанове падкрэсліваецца, што кожная кропля мучаніцкай крыві становіцца падмуркам новага царкоўнага жыцця.

Сярод кананізаваных — святары і капеланы:

• пратапрэзбітэр палкоўнік Сымон Федаронька, галоўны капелан Войска Польскага,
• протаярэй маёр Віктар Раманоўскі, малады святар і выпускнік Багаслоўскага факультэта Варшаўскага ўніверсітэта,
• пратаярэй маёр Уладзімір Ахаб, духоўнік з Хелмшчыны, загінуўшы ў Асташкаве,
  а таксама іншыя праваслаўныя — вядомыя і невядомыя.

Для беларусаў гэта падзея асабліва важная — сярод загінулых у Катыні і іншых месцах смерці было шмат нашых землякоў, праваслаўных салдат і афіцэраў Польскага войска.

Гэтае рашэнне — ня толькі царкоўная, але і гістарычная падзея, якая паказвае далейшае ўкараненне ПАПЦ у дэкамунізаваны кантэкст сучаснай Польшчы і пашану да памяці ўсіх, хто загінуў за веру.

Інфармацыя — паводле афіцыйных крыніц ПАПЦ.

Святыя мучанікі Катынскія, маліцеся за нас!

Цягам апошніх гадоў яны неаднаразова выступалі з такімі зваротамі — як у моманты новых рэпрэсій, так і ў дні памяці ці малітоўных акцый. Гэта стала своеасаблівай традыцыяй, якая паказвае: нават пад пастаянным наглядам і пагрозамі людзі шукаюць магчымасці сказаць сваё слова.

Этот день призван привлечь внимание к трагедии людей, которые страдают от преследований за веру или мировоззрение, и осудить растущий уровень религиозного насилия и терроризма.

ООН подчёркивает: государства несут основную ответственность за защиту прав человека, включая права религиозных меньшинств. Среди инициатив — развитие межрелигиозного и межкультурного диалога и принятие Плана действий по защите религиозных объектов, чтобы обеспечить безопасность верующих.

Подробнее на официальной странице ООН un.org/ru/observances

⸻

Мониторинги «Христианской визии»

Межконфессиональная инициатива «Христианская визия», с 2020 года документирующая преследования верующих в Беларуси, ведёт следующие мониторинги:

• Ущемление свободы религии для политзаключённых — по-русски | по-английски
• Преследование священнослужителей — список
• Преследование религиозного сообщества через обвинения в «экстремизме» — список
• Диффамация верующих со стороны властей и пропаганды — мониторинг
• Общий мониторинг преследований верующих и религиозных организаций с 2020 года — читать
• Список политзаключённых христиан — по-русски | по-английски

Паломничество было посвящено памяти священномученика Константина Жданова, пресвитера Шарковщинского. Весной 1919 года большевики арестовали его после богослужения. Когда женщины пытались защитить священника, в них стреляли. Константина Жданова подвергли зверским издевательствам и заживо закопали.

Отец Константин стал первым в Соборе белорусских новомучеников и исповедников ХХ века. Почитание его памяти — это не только обращение к прошлому, но и вызов настоящему: ведь репрессии против верующих в Беларуси не остались в прошлом.

Фото: Новости Шарковщины

Сярод будучых святых наступныя асобы:

Біскуп Антоні Малецкі (1861-1935) паходзіў з сям’і перасяленцаў з Беларусі, у 1880-х служыў у Віцебску і Менску.

Біскуп Караль Слівоўскі (1855-1933) служыў у 1880-х у Сянно і Лепелі.

Ксёндз Канстанцін Будкевіч (1867-1923) служыў у 1896-1903 у Віцебску.

Ксёндз Ян Тройга (1881-1932) з беларускай сялянскай сям’і Беласточчыны. У 1900-х служыў і выкладаў у Магілёве.

Ксёндз Антоні Дзямяшкевіч (1891-1937) з беларускай сялянскай сям’і Аршанскага павету, служыў на Смаленшчыне і Браншчыне.

Ксёндз Францішак Будрыс (1882-1937).

Ксёндз Антон Чарвінскі (1881-1938).

Ксёндз Павел Хоміч (1893-1942) з беларускай сялянскай сям’і з Ваўкавыску, у Санкт-Пецярбургскай семінарыі і акадэміі належаў да беларускага кола.

Законніца Ганна Абрыкосава (1882-1936).

Свецкая Каміла Крушальніцкая (1892-1937) шляхцянка з Баранавічаў.

Фота: Vatican News

У Імшы ўдзельнічалі дыпламаты, прадстаўнікі беларускай дыяспары (сярод іх — кіраўніца «Талакі» Юлія Юхно), а таксама афіцыйная дэлегацыя Офіса Ціханоўскай на чале з дарадцам Дзянісам Кучынскім. Службу ад беларусаў прадстаўляў ксёндз Вячаслаў Барок, малітву суправаджаў беларускі хор.

Пасля Імшы адбыўся прыём з удзелам дыпламатаў і італьянскіх парламентарыяў — важны жэст міжнароднай салідарнасці з усімі, хто церпіць пераслед у Беларусі.

У літургіі ўдзельнічалі кіраўнікі асноўных канфесій Германіі: епіскапіня Кірстэн Ферс (Евангеліцкая Царква Германіі), старшыня Канферэнцыі Каталіцкіх біскупаў Нямеччыны біскуп Георг Бэцынг і праваслаўны епіскап Харыапальскі Эмануіл (Сфяткос) Канстанцінопальскага Патрыярхату.

На малітве прысутнічалі таксама прадстаўнікі кіраўніцтва нямецкай дзяржавы. У набажэнстве прынялі ўдзел новапрызначаны федэральны канцлер Фрыдрых Мерц і федэральны прэзідэнт Франк-Вальтэр Штайнмаер.

Наталля Васілевіч падчас набажэства чытала малітоўныя прашэнні разам з прадстаўнікамі розных канфесій.

Для «Хрысціянскай візіі» гэты ўдзел — сімвалічны знак еднасці і хрысціянскай надзеі ў агульнаеўрапейскім кантэксце.

Мясцовы шчэцінскі партал Szczeciner звязаўся з прэс-сакратаром арганізацыі (ŻSTW) Цалінай Волаш, якая паведаміла, што арганізатары кірмаша не ведалі пра дзейнасць беларускіх манашак.

Але пасля таго, як ёй былі прадастаўлены сведчанні пра прарасейскую дзейнасць манастыра, рэакцыя ад ŻSTW была неадкладнай.

Было прынята рашэнне як мага хутчэй скасаваць дамову з манашкамі Свята-Елісавецінскага манастыра і спыніць далейшы продаж іх прадукцыі на кірмашы.