На сустрэчы прысутнічаў таксама пасол Беларусі пры Святым Пасадзе Юрый Амбразевіч, які прыняў удзел у дыскусіях і «звярнуў увагу на неабходнасць фарміравання новай сістэмы глабальнага кіравання».

Ключавой падзеяй стала выступленне арцыбіскупа Пола Рычарда Галахера, cакратара Святога Пасада па сувязях з дзяржавамі і міжнароднымі арганізацыямі. Ён падкрэсліў, што ватыканская дыпламатыя грунтуецца на прынцыпах справядлівасці, міру і развіцця праз дыялог. Яе сутнасць – «станавіцца бліжнім» дзеля агульнага дабра, а не прыватных інтарэсаў. Гэтая «актыўная нейтральнасць» дазваляе Святому Пасаду дзейнічаць па-за геапалітычнымі блокамі і ідэалагічнымі схемамі.

Арцыбіскуп Галахер патлумачыў, што дыпламатыя Святога Пасада дзейнічае на двух узроўнях: рэагаванне на неадкладныя крызісы і пабудова доўгатэрміновай візіі, не прывязанай да выбарчых цыклаў.

Ён адзначыў, што захаванне адносін нават з аўтарытарнымі рэжымамі з’яўляецца стратэгічным выбарам, бо гэта «адзіны спосаб уплываць на сістэмы, да якіх інакш цяжка дабрацца». Такі падыход можа быць «больш эфектыўным за публічныя асуджэнні» і ўжо даў плён у збліжэнні ЗША і Кубы, мірным працэсе ў Калумбіі, а таксама ў пабудове адносін з В’етнамам і Кітаем.

Такім чынам, Ватыкан канкрэтна акрэсліў свой стратэгічны падыход у стасунках, у тым ліку, з беларускай дзяржавай, хоць арцыбіскуп Галахер не узгадваў яе ў сваёй прамове.

Цікава, што канферэнцыя адбылася за 10 дзён да прыезду ў Беларусь кардынала Клаўдыё Гуджэроці, які, як чакаецца, можа мець падчас візіту сустрэчы з уладамі з мэтай вырашэння праблем мясцовага Касцёла.

Пасля завяршэння канферэнцыі Амбразевіч сустракаўся кардыналам Гуджэроці, спецыяльным пасланнікам Папы Льва XIV на ўрачыстасці 100-годдзя Пінскай дыяцэзіі. Афіцыйна паведамлялася, што «бакі абмеркавалі актуальныя пытанні ўзаемадзеяння паміж Беларуссю і Святым Пасадам па напрамках, якія знаходзяцца ў кампетэнцыі кардынала Гуджэроці».

«Ватикан и Беларусь продолжают укреплять диалог на всех уровнях — в духе уважения, дипломатии и стремления к общему добру», — говорится в официальном пресс-релизе.

Между тем в самой Беларуси католическая церковь, как и многие другие религиозные общины, находится под давлением. Несколько десятков священников подверглись преследованиям, двое осуждены по уголовным статьям, ряд ксёндзов вынуждены были покинуть страну. Одна из главных святынь страны — Красный костёл в Минске — остаётся закрытым и до сих пор не возвращён верующим.

На этом фоне трек с Ватиканом, похоже, уходит на второй план: в Беларусь прибыла делегация США, и Александр Лукашенко проводит встречу со специальным представителем Дональда Трампа — Китом Келлогом.

Сімвалічна, што сёння ж МУС унесла ў спіс “экстрэмістаў” кс. Генрыха Акалатовіча, пробашча з Валожына.

Даведка:
Юрый Амбразевіч стаў першым паслом Беларусі пры Святым Пасадзе. Адкрыццё пасольства адбылося пасля прыняцця адпаведнай пастановы Савета Міністраў 20 снежня 2024 года. Гэты крок стаў лагічным працягам інтэнсіфікацыі адносінаў паміж рэжымам Лукашэнкі і Ватыканам, які валодае значным дыпламатычным уплывам і часта выступае пасярэднікам у краінах з аўтарытарнымі рэжымамі.

Пасада пасла пры Святым Пасадзе адкрывае магчымасць удзелу ў шматбаковай дыпламатыі — праз кантакты з прадстаўнікамі іншых дзяржаў, у тым ліку з краінамі, з якімі афіцыйныя дыпламатычныя сувязі Беларусі зараз абмежаваныя.

Да прызначэння паслом пры Святым Пасадзе, Юрый Амбразевіч з 2022 года рэгулярна прадстаўляў МЗС на мерапрыемствах Каталіцкага Касцёла, у тым ліку на Днях Папы, прэзентацыі беларускага перакладу Кодэксу Кананічнага Права, і пры гашэнні беларуска-ватыканскай маркі ў Гродне.

Фактычна адначасова з прызначэннем Амбразевіча стала вядома пра ўзгадненне кандыдатуры новага апостальскага нунцыя ў Беларусі — мансеньёра Іньяцыё Чэфаліа.

25 сакавіка 2025 года ён быў прызначаны тытулярным архібіскупам Ф’ёрэнцінскім. 22 траўня ў саборы св. Пятра ў Ватыкане адбылася цырымонія яго рукапалажэння ў епіскапскі сан. Цікава, што хоць сама імша праходзіла ў лацінскім абрадзе, рукапалажэнне здзяйснялася паводле ўсходняга (візантыйскага) абраду — бо Чэфаліа паходзіць з Італа-Албанскай каталіцкай царквы. Пасля рукапалажэння ён атрымаў права служыць у абодвух літургічных традыцыях.

У бліжэйшы час чакаецца яго прыезд у Мінск для пачатку дыпламатычнай місіі.

Фота: Дзяржсакратарыят Святога Пасаду

Выглядае яно як камерцыйная прапанова: з аднаго боку дыпламат казаў што гэта дазволіць умацаваць пазіцыі Беларусі ў іншых краінах. З іншага – дыпламат згадаў тэму канкардата над якім “ідзе праца” ўжо каля 30-ці год.

“Ватыкан і асабіста Папа Рымскі маюць у свеце вялікі аўтарытэт і значны ўплыў на грамадствы і эліты цэлага шэрагу дзяржаў, дзе каталіцкая рэлігія мае традыцыйна сур’ёзны ўплыў на менталітэт, на светапогляд людзей, на чалавечыя каштоўнасці”, – скахаў Амбразевіч. У гэтым кантэксце ён пералічыў дзяржавы Лацінскай Амерыкі і Афрыкі, а таксама эліты еўрапейскіх і паўночнаамерыканскіх дзяржаў.

У гэтым жа інтэрв’ю новы амбасадар узняў тэму канкардата. “Гэта пытанне дастаткова складанае, яно доўгія гады прапрацоўваецца”, – сказаў ён. Дыпламат запэўніў, што “яго (канкардат – рэд.) ніхто не адкладае пад “сукно”, пытанне працягвае знаходзіцца ў полі нашага зроку”. Аднак разам з гэтым дадаў, што “мы будзем працаваць разам з Ватыканам, з прысутнасцю каталіцкай царквы ў Беларусі над гэтым пытаннем з дзяржаўных пазіцый”.

Размовы пра падпісанне канкардату паміж Рэспублікай Беларусь і Святым Пасадам вядуцца з пачатку 90-х гг. Дзесяцігоддзямі бакі запэўніваюць, што “праца ідзе”. Аднак, як сказаў былы нунцый Антэ Ёзіч напрыканцы сваёй Місіі ў Мінску, “гэта тэма застаецца на будучыню”.

Фота: SB.BY

Раней, 20 снежня мінулага года, была прынятая Пастанова Савета Міністраў аб адкрыцці амбасады Беларусі ў Ватыкане. Гэта было выклікана інтэнсіфікацыіяй ўзаемадзеянняў паміж рэжымам Лукашэнкі і Святым Пасадам, які валодае значным дыпламатычным уплывам на міжнародным узроўні.

Амбасадар у Ватыкане – гэта не проста дыпламат, які вядзе двухбаковую дыпламатычную працу. Акрэдытаваныя пры Святым Пасадзе дыпламаты розных краін таксама ўзаемадзейнічаюць паміж сабой на пляцоўцы і пры пасярэдніцтве Ватыкана, таму гэтая пазіцыя дазваляе праводзіць і шматбаковую дыпламатычную працу з амбасадарамі тых краін, з якімі непасрэднае дыпламатычнае ўзаемадзеянне з’яўляецца немагчымым ці складаным, напрыклад, з амбасадарам Украіны. Плённасць шматгадовай сумеснай працы ў гэтым накірунку адзначаў і сам новапрызначаны амбасадар Юрый Амбразевіч.

Апроч таго, паколькі Ватыкан мае досвед пасярэдніцкай ролі паміж уладамі і апазіцыяй у краінах з аўтарытарным кіраваннем, прызначэнне амбасадара пры Святым пасадзе адкрывае магчымасць і для дэмакратычных сіл для пашырэння дыпламатычных кантактаў з прадстаўнікамі рэжыма.

Прызначэнне Юрыя Амбразевіча было чаканым. Імаверна, Амбразевіч стаў адказным у МЗС Беларусі за Ватыканскі накірунак пасля прызначэння Сяргея Алейніка міністрам у снежні 2022 г. З таго часу менавіта Амбразевіч быў прадстаўніком міністэрства на шэрагу знакавых мерапрыемствах каталіцкага Касцёла. Гэтак было падчас прэзентацыі перакладу Кодэкса Кананічнага Права на беларускую мову, Дні Папы ў 2023 г. і 2024 г., ці гашэнні беларуска-ватыканскай маркі ў Гродне ў 2024 г. Да гэтага супраца з міністрам Сяргеем Алейнікам, былым шматгадовым амбасадарам Рэспублікі Беларусь пры Святым Пасадзе і Суверэнным Мальтыйскім Ордэне, відавочна стала важным для Амбразевіча перыядам у перайманні досведу па супрацы з Ватыканам і Касцёлам агулам.

Фактычна адначасова з прызначэннем Амбразевіча была ўзгоднена і кандыдатура апостальскага нунцыя ў Беларусі – мансеньёра Іньяцыё Чэфаліа. Нунцый Чэфаліа – дасведчаны ватыканскі дыпламат, які мае досвед працы ў Венесуэле – краіне з аўтарытарным рэжымам, якая, падобна да Беларусі, знаходзіцца ў палітычным крызісе, мае палітычных зняволеных, і дзе пад ціскам знаходзіцца каталіцкі Касцёл. Задача мінімум для нунцыя – працягваць імплементаваць «пазітыўны нейтралітэт» паміж Касцёлам і ўладамі. Аднак вялікая імавернасць, што новы нунцый будзе выходзіць за межы гэтай мінімальнай задачы, і зможа паспрыяць агульнапалітычным працэсам.

Абодва прызначэнні ўкладаюцца ў далейшае развіццё узаемаадносінаў паміж Беларуссю (як рэжымам Лукашэнкі, так і дэмакратычнымі сіламі) і Ватыканам.

Фота: catholic.by