Бяляцкі расказаў Радыё Свабода пра акалічнасці сустрэчы і змест размовы. Ён паведаміў, што ягоная жонкаНаталля Пінчук падтрымлівала кантакт з Ватыканам, пакуль праваабаронца быў у зняволенні. Да Папы прыходзілі лісты ад розных людзей з Беларусі з просьбамі дапамагчы ў вызваленні несправядліва асуджаных.

Праваабаронца адзначыў, што размова была нядоўгай: «Фактычна ён слухаў, а гаварыў я». Па-першае, ён падзякаваў за ўвагу Святога Прастола да беларускага грамадства, якое знаходзіцца ў няпростых умовах. Бяляцкі засяродзіў увагу на кепскай сітуацыі з правамі чалавека ў Беларусі і выказаў спадзеў, што Ватыкан будзе надаваць больш увагі гэтаму кірунку.

Бо таксама трывожная сытуацыя і з магчымасцямі працы для каталіцкага Касцёлу — як рымска-каталіцкага, так і грэка-каталіцкіх абшчын. 

Нобелеўскі лаўрэат папрасіў Папу маліцца за Беларусь і яе народ. «Гэта заўсёды мае два аспекты — і прамы літаральны, і больш ускосны: каб Ватыкан спрабаваў уплываць на тое, што адбываецца ў Беларусі».

Разам з жонкай яны перадалі пантыфіку падарунак, а таксама ліст, у якім больш падрабязна апісваюцца праблемы з правамі чалавека і сітуацыя, у якой знаходзіцца Каталіцкі Касцёл у Беларусі. У адказ Папа падараваў ім ружанцы.

З боку Ватыкана гэта быў знак салідарнасці з беларускімі палітзняволенымі, з тымі людзьмі, якія знаходзяцца ў бядзе, якія цярпяць, якія хворыя і па шмат гадоў без сем’яў сядзяць у турме толькі за свае перакананні. І гэта знак падтрымкі таксама для ўсяго беларускага грамадства, якое знаходзіцца ў цяжкіх умовах. А з нашага боку гэта была спроба актывізаваць Ватыкан у яго палітыцы адносна Беларусі.

Фота: Vatican Media

На аўдыенцыі Бяляцкага суправаджала ягоная жонка Наталля Пінчук. Падчас сустрэчы праваабаронца не толькі асабіста размаўляў з Панціфікам, але і перадаў яму пісьмовы зварот.

Гэтая сустрэча рыхтавалася ўжо некалькі месяцаў. Яшчэ ў красавіку 2026 года, як паведамляла OSV News, было вядома, што Папа Леў XIV выказаў жаданне сустрэцца з беларускім нобелеўскім лаўрэатам, аднак канкрэтная дата заставалася няпэўнай. Сам Бяляцкі тады яшчэ праходзіў лячэнне пасля чатырох з паловай гадоў зняволення, і магчымасць здзейсніць паездку ў Рым з’явілася толькі цяпер.

У пасланні Бяляцкі апісвае сітуацыю з правамі чалавека і свабодай веравызнання ў Беларусі. Ён нагадвае, што ў краіне сёння знаходзіцца каля тысячы палітычных вязняў — сярод іх жанчыны і пажылыя людзі, хворыя і інваліды, шматдзетныя бацькі. Асобна праваабаронца піша пра пераслед вернікаў і святароў розных канфесій — каталіцкіх, праваслаўных і пратэстанцкіх. Ён узгадвае айца Анатоля Парахневіча, арыштаванага ў сакавіку 2026 года, які перанёс інфаркт у зняволенні, але працягвае ўтрымлівацца за кратамі. 

Бяляцкі выказвае ўдзячнасць Святому Пасаду за вызваленне святароў Генрыха Акалатовіча і Анджэя Юхневічаў лістападзе 2025 года, аднак заўважае, што пераслед не спыніўся — святары не могуць вярнуцца ў свае парафіі, а іх маёмасць была канфіскаваная.

Праваабаронца таксама звяртае ўвагу на сістэмнае знішчэнне рэжымам легальных падстаў для служэння Каталіцкага касцёла ў Беларусі: закрыццё храмаў (у тым ліку касцёла святых Сымона і Алены ў Мінску), скасаванне рэгістрацыі грэка-каталіцкіх абшчынаў, дэпартацыю місіянераў. Сотні тысяч беларусаў, у тым ліку каталіцкія і праваслаўныя святары, былі вымушаныя пакінуць краіну, ратуючыся ад рэпрэсій.

Асобна Бяляцкі звяртаецца да нядаўняй энцыклікі Папы Magnifica Humanitas, падкрэсліваючы яе цэнтральны тэзіс — пра непарушнасць і ўніверсальнасць правоў чалавека, якія грунтуюцца на чалавечай годнасці.

Значная частка паслання прысвечана вайне Расіі супраць Украіны і ролі ў ёй рэжыму Лукашэнкі. Разам з тым ён падкрэслівае: сам беларускі народ супраць вайны — больш за 200 грамадзян Беларусі знаходзяцца за кратамі менавіта за крытыку вайны і салідарнасць з украінцамі. Беларусы хочуць жыць мірна і ў згодзе з суседзямі, але рэжым Лукашэнкі несамастойны, і захоўваецца небяспека прамога ўцягвання Беларусі ў вайну.

Тэма вайны прагучала ў гэты дзень з вуснаў самога Панціфіка. Па завяршэнні агульнай аўдыенцыі 27 мая ў Ватыкане Леў XIV звярнуўся з заклікам у сувязі з нядаўнімі масавымі абстрэламі Украіны, ахвярамі якіх зноў сталі мірныя жыхары:

Я з трывогай сачу за вайной ва Украіне, якая ў гэтыя дні значна абвастрылася. Хачу выказаць сваю блізкасць да ўсіх, хто пакутуе ад наступстваў нядаўніх абстрэлаў, скіраваных таксама супраць мірнага насельніцтва. Вайна не вырашае праблемы, а толькі паглыбляе іх. Яна не стварае бяспеку, а памнажае пакуты і нянавісць. Там, дзе падаюць ракеты і дроны, руйнуецца таксама надзея, разбураюцца дамы і месцы малітвы, ламаюцца жыцці невінаватых людзей. Даручаю ўсе народы, параненыя вайной, абароне Панны Марыі, Каралевы супакою.

Бяляцкі звярнуўся да Папы з просьбай аб малітве і публічным голасе. Святы Пасад і асоба Папы, з’яўляюцца вялікім аўтарытэтам для беларускага народа, і голас салідарнасці сёння патрэбны як ніколі.

Як паведамляе прэс-служба Ватыкана, «гэты візіт з’яўляецца часткай рэгулярнага дыялогу паміж Папам і яго прадстаўнікамі, што дазваляе Святому Айцу трымаць руку на пульсе падзей у розных рэгіёнах свету».

Аўтар беларускай службы навін Ватыкана адзначае, што такая сустрэча з’яўляецца сведчаннем таго, што радасці і турботы беларускіх вернікаў застаюцца ў цэнтры ўвагі Папы, а намаганні нунцыя знаходзяць падтрымку на самым высокім узроўні.

В этом контексте предстоящий визит проповедника Фрэнклина Грэма — не только религиозное событие, но и дипломатический инструмент. Грэм — фигура, органично вписанная в политическую орбиту Трампа: в отличие от Папы Льва XІV, открыто критикующего американскую администрацию, Грэм её последовательно поддерживает.

Ф. Грэм продолжает линию отца в отношении Восточной Европы. Билли Грэм трижды приезжал в СССР — в 1982, 1984 и 1988 годах — в рамках советской «народной дипломатии».

Его сын воспроизводит ту же модель — в 2015 он вёл гуманитарную деятельность под эгидой РПЦ на оккупированном Донбассе, встречался с Патр. Кириллом и Митр. Иларионом, разделяя их дискурс о «традиционных ценностях» против ЛГБТК-повестки. Дискурс о «традиционных ценностях» стал для части верующих России и Беларуси обоснованием поддержки режимов Путина и Лукашенко и войны против Украины. Именно Митр. Иларион пригласил Грэма на миротворческий форум во время начатой Россией гибридной войны против Украины, и там американский проповедник призвал молиться за Путина, которого «Бог поставил».

Примечательно, что впоследствии Митр. Иларион был отстранен от епископского служения — его келейник Г. Сузуки обвинил его в насильственных действиях сексуального характера.

Альянс РПЦ с американскими евангеликами на почве «традиционных ценностей» — не новое явление. Этому посвящено исследование Дмитрия Узланера и Кристины Штёкль «Моралистический интернационал: Россия в глобальных культурных войнах» — книга детально прослеживает, как РПЦ и консервативные религиозные силы Запада выстраивали этот альянс на протяжении десятилетий. Доступна для бесплатного скачивания на Kindle на английском языке.

Визит Грэма в Беларусь — чья же это инициатива?

Супруга спецпосланника Трампа по Беларуси Джона Коула — Грета ван Састерен — активная участница «Samaritan’s Purse», гуманитарного служения Грэма. Организация Грэма сама вышла на беларусские евангельские церкви с амбициозным предложением мероприятия на «Чижовка-арене». Инициативу поддерживала американская сторона в лице Коула, которая и предложила решение, приемлемое для беларусских властей, и те охотно его подхватили: разрешение на проведение мероприятия было получено на высшем политическом уровне.

Американские евангелики оказываются для авторитарных режимов более удобными партнёрами, чем Ватикан: они располагают прямым выходом на Белый дом — в том числе по вопросам санкций — при этом исторически демонстрируют бо́льшую гибкость и предсказуемость в политически чувствительных ситуациях.

Важно понимать масштаб предстоящего события. Приезд Грэма мобилизует всё евангельское сообщество Беларуси: это будет не евангелизационное мероприятие, обращённое к внешней аудитории, а масштабное общецерковное собрание — верующих организованно привезут из церквей со всей страны. Для беларусских евангельских церквей это шанс получить краткосрочную передышку в условиях репрессий и давления.

По данным «Нашай нівы», результатом визита Грэма может стать освобождение новой группы политзаключённых. Ущемление свободы вероисповедания — особенно в отношении протестантов — остается одним из препятствий для нормализации отношений между администрацией Трампа и режимом Лукашенко. Визит Грэма может служить сигналом готовности к определённым уступкам по этому направлению.

При этом целый ряд ключевых деталей остаётся неизвестным. Пока не анонсировано ни участие Александра Лукашенко в мероприятии, ни формат такого участия (выступление, молитва за него), ни его возможная встреча с Грэмом, предположительно совместная с Коулом. Неизвестна и точная дата приезда Грэма: остаётся открытым вопрос, будет ли он участвовать в мероприятиях по случаю 9 мая — в том числе в возложении венков к монументу Победы совместно с Лукашенко.

«Гэта сэнс свабоды друку: нягледзячы на разнастайнасць меркаванняў, пунктаў гледжання і культур, заўсёды дзейнічаць празрыста, карэктна і даваць магчымасць для дыялогу, які, калі не з’яўляецца варожым, спрыяе агульнаму дабру і адзінству чалавечай сям’і. Дыялог такім чынам пераважае над канфліктам і будуе мір»,

— падкрэсліў Папа ў лісце да працаўнікоў аднаго з найбуйнейшых італьянскіх выданняў.

Фота: La Repubblica

В числе ключевых тем — возможность визита Папы Римского Льва XIV в Беларусь. Митрополит Вениамин отметил, что такой визит является особым событием, призванным приносить мир, согласие и уважение к местным традициям. По его словам, важно учитывать, что большинство верующих в стране — православные, и обсуждение визита должно проходить с участием Московского Патриарха Кирилла с учетом мнения Синода БПЦ.

Участники подчеркнули, как отмечает пресс-релиз, важность межконфессионального мира и диалога в условиях нарастающей международной напряжённости, особенно на западных и южных границах Беларуси.

Фото: БПЦ

Ілюстрацыйнае фота, Алена Бобр, catholic.by

Тогда Ватикан выдвинул три условия:
1) Официальное приглашение от главы государства .
2) Приглашение от местной католической Церкви (белорусский католический епископат был заинтересован).
3) Хотя бы предварительное одобрение со стороны Православной Церкви, то есть Московского Патриархата.

В мемуарах описывается драматическая встреча архиепископа Грушовского с Митрополитом Минским Филаретом и попытка поговорить об этом, которая не увенчалась успехом — Митрополит Филарет отказался каким-либо образом содействовать подобному визиту и говорить о нем со своим начальством в Москве.

Сейчас бы мы хотели обратить внимание на другой документ — записки со встречи между новоизбранным Президентом России Владимиром Путиным и американским Президентом Биллом Клинтоном в мае 2000 года, которые касались возможного визита Папы в Россию по приглашению Путина. Записки принадлежат Строубу Талботту — американскому дипломату, политическому аналитику и эксперту по России. В 1994–2001 годах он занимал пост заместителя государственного секретаря США в администрации Билла Клинтона, курируя отношения с Россией и странами постсоветского пространства. Известен как один из ключевых архитекторов политики “расширенного диалога” с Россией в 1990‑е годы.

Вот как он описывает разговор Путина и Клинтона по поводу возможного визита Папы в Россию:

Завершается разговор упоминанием о предстоящей поездке Путина в Рим. Путин рассказывает президенту США о своей проблеме с Патриархом Русской Православной Церкви, который предупредил его, что откажется встречаться с Папой, если тот приедет в Россию.

Путин ожидает, что Папа сам будет добиваться приглашения. Он не хочет прямо говорить Папе о наличии конфликта с Патриархом. Вместо этого он рассчитывает, что Папа сам скажет, что мнение Патриарха не имеет значения, поскольку Папа приедет как глава государства, и с точки зрения дипломатического протокола, никаких препятствий для приглашения быть не должно.
Тем не менее, как мы знаем, несмотря на желание Путина, визит Папы Римского в Россию так и не состоялся, и причиной, видимо, стало нежелание Патриарха Алексия II.

При этом в июне 2001 года, несмотря на протест РПЦ, Иоанн Павел II посетил с апостольским визитом Украину — в ответ на официальное приглашение Президента Леонида Кучмы и католических иерархов в Украине, направленное в 1999 году. Таким образом, подготовка визита заняла два года, в нем участвовали крупные украинские дипломаты Геннадий Удовенко и Анатолий Зленко. И этот визит состоялся вопреки протестам Московского Патриархата.

Асобна ўзгадваўся Чырвоны касцёл, дзе пасля забароны на выкарыстанне будынка вернікі моляцца ў катэдры, і касцёл на Кальварыйскіх могілках, які дзяржава рыхтуе да рамонту, што прымусіць парафію шукаць часовае месца для малітвы. Арцыбіскуп адзначыў, што Папа добра ведаў гэтыя гісторыі і выказаў занепакоенасць лёсам святароў.

Падчас сустрэчы біскупы перадаюць Папу афіцыйнае запрашэнне наведаць Беларусь у 2026 годзе, калі будзе адзначацца 35-годдзе аднаўлення структураў Каталіцкага Касцёла. Леў XIV адказаў з разуменнем і паабяцаў разгледзець магчымасць візіту.