Слуханні «Жыццё і вера ва ўмовах ціску: галасы палітвязняў і пераследуемыя беларускія хрысціянскія абшчыны». Брусэль, Еўрапарламент, 31.05.2023 г.

Валерыя Чарнаморцава, чалец рабочай групы “Хрысціянская візія”.

1. На жаль, Беларусь сёньня – адзін вялікі канцлагер, рэстаўраваны маленькі ГУЛАГ ці, як сумна жартуюць, ЛУЛАГ. Як і ў савецкія часы, кожны чалавек унутры краіны можа быць гвалтоўна арыштаваны, абвінавачаны без доказаў за  выдуманыя злачынствы і кінуты за краты на гады і дзесяцігодзьдзі. Прычым, сярод палітвязьняў –  у тым ліку пенсіянеры, хворыя, інваліды і шматдзетныя маці.  У нашай краіне зараз адсутнічаюць закон, правы чалавека, любыя нормы маралі і гуманнасці.

А сьмяротнае пакараньне ў Беларусі не адмененае, і хутка для палітвязьняў можна чакаць расстрэльных прысудаў Быць палітзняволеным у Лукашэнкаўскай Беларусі – гэта, як быць габрэям у нацысцкім канцлагеры, “палітычным” зняволеным у калоніях нават жоўтыя біркі нашываюць, як у тыя часы.

Троху майго ўласнага досведу.

2. Мяне як і шмалікіх беларусаў арыштавалі ва ўласнай кватэры 18 кастрычніка 2022 года. Проста зраніцы выбілі дзьверы, пад дулам аўтаматаў загадалі класціся на падлогу, зашпілі кайданкі. Я шмат гадоў запісвала ўспаміны былых вязьняў сталіскага ГУЛАГу і меркавала, што была маральна гатовая да таго, калі ў маю кватэру ўварвуцца нашчадкі сталінскага НКВД. Але да гэтага нельга быць цалкам падрыхтаваным. Такі спосаб арышту апраўданы толькі ў дачыненні да ўзброеных тэрарыстаў, а я – бяззброная мірна асоба, экскурсаводка і дасьледчыца памяці ахвяраў сталінскіх рэпрэсіяў. Але для іх мы ўсе – тэратысты і экстрэмісты.

3. Мяне арыштоўвала КДБ – у лукашысцкай Беларусі яны нават не змянілі назвы з савецкіх часоў. Хаця лічу, што мне асабіста пашанцавала, што мяне арыштоўвалі менавіта яны, а не так званы Гу(Б)АЗІК – сапраўдныя бандыты і тэрарысты, бо мяне асабіста, у адрозьненьні ад іншых палітзэкаў:

– ня білі нагамі па нырках,

– не прышпільвалі кайданкамі да батарэі,

– не катавалі электарокерам,

– не прымушалі запісваць “пакаяльнае відэа”.

Пра ўсё гэта мне пасля расказвалі ў камерах іншыя арыштаваныя дзяўчаты і жанчыны.

4. А пароль ад тэлефона давялося памяняць на магчымасьць нармальна апрануцца, бо раніцай я яшчэ спала і была распранутая, праўда, пераапранацца давялося пры іх. А ІЧУ на Акрэсціна (Ізалятар часовага ўтрымання) не перадаюць ні зменнай вопраткі – толькі тое, што на сабе.

5. Супрацоўнікі КДБ далі мне зразумець, што арыштоўваюць мяне не столькі за пратэсты 2020-тага, колькі за арганізацыю і правядзенне экскурсіяў у Курапаты, вядомае месца масавых расстрэлаў у Мінску ў 1937-м. Дарэчы, кадэбісты, якія мяне арыштоўвалі хваліліся, што ездяць у Вільню, у тым ліку наведваюць там музей КГБ . Пры гэтым без пратакола яны скралі ў мяне вялікую суму грошай, прыкладна 2 месячныя зарплаты.

6. Пасля арышта і допытаў, мяне адвезлі, дакладней, этапавалі, у адно з самых жудасных месцаў зняволеньня – сумна вядомы ізалятар па вул. Акрэсціна ў Мінску. Этапаваньне вязьняў  – таксама катаванне, бо ў так званыя стаканы – як маленькія ліфты, набіваюць да 4-х чалавек – часам без святла – утрымліваць працяглы час. У мяне там пачаліся панічныя атакі. Мне пашанцавала, бо на Акрэсціна, я прабыла толькі 10 сутак, бо іншых трымаюць там месяцамі, робяць канвеер – “судзяць” онлайн на 15 сутак, пасля пераарыштоўваюць наноў. Так праваабаронца, Наста Лойка прабыла там 60 сутак,  Павал Севярынец ў 2020-м  – 75 сутак, а праваслаўны святар Уладзіслаў Багамольнікаў – 110 сутак.

Я ўжо казала, што там не даюць зьменнай вопраткі. Таксама для палітычных забароненыя сродкі гігіены – пасты, зубныя шчоткі, нават туалетная папера і  жаночыя пракладкі ў крытычныя дні. Толькі дзехцярнае мыла, ад якога выпадаюць валасы. У нашай 2-х мясцовай камеры заўсёды трымалі 7-8 чалавек без ніякіх матрасаў і бялізны, спаць трэба было на голай падлозе, але і яе не заўсёды хапала. Калі прыйшоў загад яшчэ больш пакараць палітычных, да нас перавялі алкагалічак і наркаманак з іншай камеры. Нейкі час у 2-хмясцовай камеры было 19 чалавек! Я і іншыя пачалі губляць прытомнасьць.

7. Асобны від катаванняў – неаказанне медычнай дамогі.  Зрыў сардэчнага рытма і гіпертанічны крыз – не падстава  выклікаць хуткую, бо трэба было забяспечваць ахову. Медыкаментаў не хапае, а медыцынскія перадачы забаранілі! Нядзіўна, што палітзняволеныя паміраць за кратам, нядаўні прыклад  сардэчніка Мікалая Клімовіча, які памёр 7 траўня сёлета.

8. Пасля Акрэсціна мяне перавялі ў СІЗА №1 на вуліцы Валадарскага ў Мінску, вядомае, як 200-гадовы Пішчалаўскі замак. У камерах 19 ст. вільгаць такая, што рэчы ня сохнуць, вязьні больш баяцца захварэць на туберкулёз, чым на ВІЧ. Праваабаронца Марыя (Марфа) Рабкова з маёй камеры правяла ў гэтых умовах 2,5 гады і зараз мае падазрэнне на рак шчытападобнай залозы. А ў яшчэ больш вільготнай камеры побач з душам 1,5 гады утрымліваўся нобелеўскі лаўрэат Алесь Бяляцкі. Дарэчы, у нашай камеры нейкі час утрымлівалася 7 чалавек па палітычных артыкулах, але толькі Маша Рабкова і я былі прызнаныя палітвязнямі. Зараз прыкладна палова з тысячы зьняволеных гэтага месца зьяўляюцца палітычнымі, а яшчэ ёсьць 5 іншых СІЗА, 26 калоніяў і 3 турмы, дзе сітуацыя прыкладна такая ж. Таму лічбу праваабаронцаў у 1500 палітвязьняў у Беларусі лічу ў 4-5 разоў змешанай. Дарэчы, у душ водзяць толькі раз на тыдзень,  у іншы час вада толькі халодная, дрэннай якасці, пітной няма. Тыя хто, паліць, утрымліваюцца разам з тымі, хто не паліць, а паліць вымушаныя ў камерах. Я праз гэта моцна пакутавала. Ціск быў крытычны і не зніжаўся.

9. Я як верніца пры арышце змагла ўзяць з сабой маленькае Евангельле, але на Акрэсьціна мне не дазволілі ўзяць яго ў камеру, аддалі толькі пасля этапа ў СІЗА. Але пра наведваньне сьвятароў, службаў і прычасьця не было гаворкі, нават на Раство, якое я правяла за кратамі. Больш за тое, сьвяты там забароненыя. Менавіта на Раство і Новы Год там адбываюцца самы страшныя праверкі, так званыя шмоны. Ні калядную зорку, ні нават штучную галінку каляднай елкі не прапусьцілі, а зоркі з паперы рвалі і выкідалі падчас шмонаў. Але шмат хто ў гэтых ўмовах не падаюць духпм, моляцца,  падтрымліваюць адно аднаго.

10. Як дасьледчыца сталінскіх рэпрэсіяў, якая запісала каля паўсотні ўспамінаў былых вязьняў ГУЛАГу, а пасьля троху адчула гэта на ўласным досьведзе, магу засьведчыць, што фактычна рэпрэсіўная сістэма з савецкіх часоў мала зьмянілася. Мне вельмі пашанцавала, што праз шматлікія малітвы за мяне я змагла выйсьці, атрымаўшы так званую “хатнюю хімію” ды эвакуявацца ў бясьпечную еўрапейскую краіну.  Але некалькі тысячаў палітвязьняў (мы ня ведаем зараз дакладную колькасьць) яшчэ ўтрымліваюцца ў нечалавечых умовах за кратамі ў Беларусі. Яны, фактычна, сядзяць за тое, што ў 2020-м зрабілі свой выбар на карысьць дэмакратыі і еўрапейскіх каштоўнасьцяў. І яны працягваюць жыць і верыць, што будуць вызваленыя ў хуткім часе. Я зараз – іх голас – заклікаю вас і ўсіх еўрапейцаў не забывацца на нас. За 3 гады з 2020-га сітуацыя ў Беларусі зьмяняецца толькі да горшага, да ўзмацненьня рэпрэсіяў і тэрору над уласным народам. Прашу зрабіць усё магчымае, каб усе без выключэння палітычныя вязьні выйшлі на волю і былі рэабілітаваныя, а злачынны антычалавечы рэжым Лукашэнкі і непасрэдныя выканаўцы катаваньняў над нявіннымі людзьмі былі асуджаныя.

Freedom to all political prisoners of Belarus!

Председатель Синода Евангелической Церкви в Германии (EKD) Анна-Николь Генрих го­ворит:

«Со вчерашнего дня я думаю о Марфе Рабко­вой (1995 г.р.), кот­орую <…> приговорили к 15 го­дам лишения свободы. Такого драконовского наказания на полит­ическом процессе в Беларуси еще не было. Снова и снова мы по­лучаем такие новости из Беларуси. Они ст­ановятся всё безумне­е. Снова и снова я с трудом могу поверит­ь, насколько высока цена, которую эти лю­ди платят за свою пр­иверженность правам человека. Меня ужаса­ют любые новости об арестах и несправедл­ивости. Так продолжа­ться не может! Нам нужны такие женщины, как Марфа, здесь, в мире, сейчас, сегодн­я! Давайте разрушим стены тюрьмы! Будем громче и сильнее гол­осов лжи, несправедл­ивости и пыток! Дава­йте напишем имя Марфы на небе и отправим ей письма в тюрьму, чтобы она знала: мы стоим за нее!

Мария Колесникова, которая также находит­ся в тюрьме, написала <…> во вторую го­довщину своего арест­а: «Нас похищают друг у друга <…>. Даже во времена са­мого адского ужаса чувство собственного достоинства, свободу, добро и любовь укр­асть, отнять или уби­ть невозможно. <…> Наши поддержка, любо­вь, смех и улыбки — и есть наша победа! Сегодня я буду, как и всегда, громко сме­яться и с огромной любовью думать о папе, сестре и всех близ­ких! Любовь сильнее страха!» — Люди! Отправляйте письма, делитесь историями, давайте сд­елаем всё возможное, чтобы это закончило­сь. Мы нужны друг др­угу!»

Предыстория

Марфа Рабкова (род. 1995 г.) была коорди­натором волонтерских служб Белорусского правозащитного центра «Вясна», организац­ии-партнера EKD. Нар­яду с Марией Колесни­ковой, Виктором Баба­рико, Максимом Знаком и Сергеем Тихановс­ким она входит в чис­ло главных политзакл­юченных Беларуси. Ма­рфа Рабкова была зад­ержана вместе с мужем 17 сентября 2020 года. Первоначально ей были предъявлены обвинения в подготовке массовых беспорядк­ов, позже к ним доба­вились и другие обви­нения, в том числе членство в преступной организации, подстр­екательство к массов­ым беспорядкам, разж­игание ненависти и создание угрозы нацио­нальной безопасности. 6 сентября она была приговорена к 15 годам лишения свободы, что является самым длительным тюремным сроком для женщины по итогу политическо­го процесса в Белару­си. У нее проблемы со здоровьем, и ей от­казывают в адекватной медицинской помощи.

EKD совместно с Неме­цким обществом восто­чноевропейских иссле­дований (DGO) и бело­русской правозащитной организацией «Вясн­а» призывает к солид­арности со всеми зак­люченными и проводит кампанию за их осво­бождение.

Имена и судьбы более 1300 политзаключенн­ых Беларуси опублико­ваны на сайте камп­ании www.100xSolidarity.de, есть возможность отправить им письма. Кампанию поддерживают многочисленные общ­ественные деятели Ге­рмании, в том числе философ Юрген Хаберм­ас, лауреат Нобелевс­кой премии по литера­туре Герта Мюллер, премьер-министр Бодо Рамелов, публицист Каролин Эмке, музыкант Анне-Софи Муттер, режиссер Мило Рау, писательница Сибилла Берг и многие другие.

Источник