Ирена Адольфовна Бернацкая – руководительница Лидского отделения “Союза поляков”, активистка движения “Матери в молитве”, католическая верующая.

В данный момент на свободе – была принудительно выдворена в Польшу.

Была задержана 25 марта в рамках уголовного дела о реабилитации нацизма (ч. 3 ст. 130 Уголовного кодекса). Находилась в СИЗО-1 под стражей. 2 июня стало известно, что была освобождена и выдворена за пределы Беларуси, в Польшу. Признана политической заключенной. Во время заключения была лишена возможности пастырского визита и получения религиозной литературы, о чем группа “Христианское видение” приняла заявление.

Подвергалась и административному преследованию за религиозную деятельность. 12 августа Бернацкая вместе с другими верующими из сообщества “Матери в Молитве” инициировала молитву за Беларусь в формате Помпейской новенны (молитвы на святом розарии, которая продолжается 54 дня), которая совершалась на улице перед Фарным костелом Воздвижения Святого Креста в г. Лида. Когда 31 августа архиепископу Римско-католической церкви в Беларуси Тадеушу Кондрусевичу было отказано во въезде в Республику Беларусь, в новенну были добавлены и просьбы о возвращении Митрополита на родину. 28 и 30 сентября в суде Лидского района было рассмотрено дело об административном правонарушении, судья Владимир Федорович заявил, что “молиться в Беларуси законно”, и отклонил претензии милиции. Рассмотрение дела в отношении Ирены Бернацкой было приостановлено до вынесения правоохранительными органами конкретных обвинений, однако закрыто не было. Группа «Христианское видение» приняла заявление по поводу преследования верующей. 16 октября Ирена Бернацкая была признана Лидским судом виновной в нарушении порядка проведения массовых мероприятий, и на нее было наложено административное взысканиев виде штрафа в размере 30 базовых величин (810 белорусских рублей). По поводу наложения на верующую штрафа выступила с заявлением группа «Христианское видение».

Пра гэта, а таксама пра выйсце з крызісу для Беларусі ксёндз Вячаслаў Барок размаўляе з каталіцкай актывісткай Ірэнай Бярнацкай, якая правяла ў турме 2 месяцы.

На 5-й хвіліне пані Ірэна распавядае пра супольную малітву з Вітольдам Ашуркам — чалавекам, які, на яе думку, “загінуў за нас”.

Ірэна Бярнацкая — адна зь пяці фігурантак «польскай справы». Апрача яе, справа аб «распальваньні нацыянальнай варожасьці» і «рэабілітацыі нацызму» датычыць старшыні СПБ Анжалікі Борыс, кіраўніцы аддзяленьня ў Ваўкавыску Марыі Цішкоўскай, сябра галоўнай рады і журналіста Анджэя Пачобута і старшыні Форуму польскіх мясцовых ініцыятываў у Берасьці Ганны Панішавай.

«Прыбіралася на могілках, ставіла там кветкі, малілася. Яны лічаць гэта распальваньнем варожасьці»

Супрацоўнікі ГУБАЗіК затрымалі Бярнацкую ў Лідзе 25 сакавіка. Дома ў яе правялі ператрус, забралі тэхніку, нататнікі. Пасьля запрасілі на размову, якая мелася працягвацца «некалькі хвілін».

«Я ўжо да гэтага была на „сутках“, і ў мяне заўсёды была падрыхтаваная торба. Забрала торбу, бо думала, што могуць ізноў пасадзіць на 15 сутак. Па дарозе на тую размову яны заехалі да мяне ў школу, таксама зрабілі ператрус. Выбачаліся і кажуць: „Тут мы ўжо пагаварылі, а цяпер паедзем з вамі ў Менск“. Я зразумела, што гэта ўжо будзе надоўга».

Бярнацкую давезьлі да Валожына, там перасадзілі ў аўтамабіль менскага ГУБАЗіКу і даставілі ў Сьледчы камітэт.

«Але ніякіх паказаньняў я не давала, бо кепска сябе адчувала. Мяне адправілі на Акрэсьціна. Ні матрацаў, як там кажуць, „ваты“, нічога не далі. Але ў камэры былі файныя дзяўчаты, яны дапамаглі, я трошкі прылягла. Пасьля 72 гадзінаў я думала, што, можа, адпусьцяць дахаты. Але прыйшоў сьледчы і даў падпісаць паперу аб тым, што я ўжо зьяўляюся падазраванай. І што на 2 месяцы адпраўляюць пад арышт».

Паводле пракуратуры, Бярнацкая і іншыя фігуранты «польскай справы» нібыта праводзілі незаконныя мерапрыемствы з удзелам непаўналетніх у Горадні і вобласьці з 2018 году: ушаноўвалі антысавецкіх дзеячаў, «дабіваліся мэты рэабілітацыі нацызму, апраўданьня генацыду беларускага народу» (частка 3 артыкулу 130 КК). Санкцыя крымінальнага артыкулу прадугледжвае ад 5 да 12 гадоў пазбаўленьня волі.

«Калі яны мне задавалі пытаньні па тых артыкулах, якія мне інкрымінаваліся, то я не разумела, пра што яны гавораць. Я займалася ўсім тым, чым займаліся мае бацькі, продкі. Прыбіралася на могілках, ведала каталіцкія сьвяты, хадзіла ставіла там кветкі, адпраўляла імшы за людзей, за хворых, за інвалідаў. А яны лічаць гэта распальваньнем варожасьці. Пыталіся і пра „выклятых жаўнераў“. Я і цяпер скажу сваю думку: кожны чалавек, выкляты ці ня выкляты, яго ўжо няма, і мы мусім шанаваць кожнага. Так вучыць нас Касьцёл. Хто забіваў — дрэнна рабіў. Цяпер забіваюць — дрэнна робяць. Хто ўмее любіць — добра робіць. Я маці траіх дзяцей, мірны чалавек, я кожнага паважаю і хачу, каб людзі жылі ў згодзе. Пабыўшы ў турме, я скажу вам такую выснову: мы мала любім адно аднаго. А калі пачнём любіць, то гэтага ня будзе: ня будзе турмаў і столькі пакалечаных людзей».

Яшчэ летась, у кастрычніку, суд Лідзкага раёну прызнаў яе вінаватай ва ўдзеле ў недазволеным масавым мерапрыемстве 1 верасьня. Ірэна Бярнацкая разам з паплечнікамі ад 12 жніўня малілася на ружанцы каля Фарнага касьцёла ў Лідзе за Беларусь. Вернікі станавіліся на калені каля крыжа і праводзілі набажэнства.

«Кожны дзень дзякавала Пану Богу, што на Валадарцы я з такімі людзьмі»

З Акрэсьціна Бярнацкую перавялі ў СІЗА N1, так званую Валадарку, у камэру на 8 чалавек. Там яна пазнаёмілася зь фігуранткамі «справы студэнтаў» і іншымі маладымі палітзьняволенымі.

«Там былі файныя дзяўчаты. Былі сёстры Вікторыя і Стаська Міронцавы. Была Ірына Шчасная. Я кожны дзень дзякавала Пану Богу, што я з такімі людзьмі. Гэта людзі зь вялікай літары. Я там патрэбная была як маці. Я ніколі не сядзела ў турмах, але для мяне гэта быў гонар і павага ад Бога, што я магла прытуліць гэтых дзяўчатак, што я магла, як матка, іх супакоіць. Яны ж маладыя. Але такія моцныя. Яны там так трымаюцца, што я яшчэ мусіла вучыцца ад гэтых дзяцей. Цяжка, але адна адну падтрымліваюць. Кожны чалавек дасьць рады, калі мае мэту».

6 траўня фігурантак «польскай справы» забралі ў Сьледчы камітэт. Там на сустрэчы прысутнічаў польскі консул, які распытваў, як жанчыны сябе адчуваюць і ці пагадзіліся б яны пакінуць краіну, калі б была магчымасьць выехаць.

«Мы тут нарадзіліся, гэта наша зямля, ня хочацца нікуды ехаць. Але быў такі адказ: як скажуць. Мы не палітыкі, мы ня ведаем, але калі трэба будзе так зрабіць, то трэба. Але мы хочам жыць на сваёй зямлі, дзе нашыя хаты. Так тая сустрэча і скончылася. Нас вярнулі ў СІЗА і недзе праз два дні далі нам падпісаць паперу, што тэрмін арышту падаўжаецца яшчэ на тры месяцы. Ясна, што ўнутры ўсё сьціскаецца. Але што рабіць, сядзім, няма выйсьця».

Праз пару дзён Бярнацкай паведамілі, што яе пераводзяць у Жодзіна. 17 траўня адбыўся этап.

«Дзякуй Пану Богу, што я пабыла на ўзроўні тых людзей, на якіх я, магчыма, ніколі не зьвяртала ўвагі, што я змагла прайсьці гэты этап, што пабачыла вялізную колькасьць сабак, якія гаўкалі на мяне, гэтыя аўтазакі, „стакан“. Я пабачыла, што такое „сталыпін“. У Жодзіне турма страшная і ўмовы страшныя».

«Яны пераапрануліся ў форму памежнікаў і перавялі на польскі бок бяз пашпарта»

25 траўня міналі першыя два месяцы пад арыштам. Ранкам жанчыне перадалі лісты, і калі яна пачала іх чытаць, то пачула каманду: «Бярнацкая, з рэчамі на выхад». Правялі вобшук каля сьцяны, затым з рэчамі павялі на паверх ніжэй, дзе далучылі Марыну Цішкоўскую.

«Там пачалі аглядаць, пасадзілі ў „стакан“, потым па адным чалавеку запрашалі на размову. Там быў мужчына ў масцы, як я разумею, супрацоўнік КДБ. І ён сказаў, што ад сёньняшняга дня вы будзеце дома, але заўтра мусіце прыйсьці ў Лідзкі РАУС і стаць на ўлік. Сьледзтва ідзе далей, але вы будзеце прыходзіць у СК у Лідзе. Я пагадзілася, але даведку мне тую не далі, аддалі таму кадэбэшніку. Ехалі, ехалі, ехалі, але да Менску мы не даехалі. Я пытаюся: „Куды вы мяне везяце?“ Адказваюць: „Зараз вы ўбачыце“. Я кажу: „Машына без нумароў, чаму вы ў масках?“ Трохі закаціла там гістэрыку, бо думала, што можа ў лес вязуць страляць. Калі ў лес, кажу, то мне трэба памаліцца і каб далёка ня везьлі. Але Ліду мы праехалі і паехалі да Горадні, і я зразумела, што вязуць на мяжу. Пашпарта ў мяне не было. Прывезьлі на мяжу, я выйшла, зь іншых бусаў выйшлі Цішкоўская і Панішава. Мужчыны, якія былі ў цывільным убраньні, пераапрануліся ў памежную форму, яшчэ нейкія людзі далучыліся. І так яны нас перавялі на польскі бок. Бяз пашпарта, безь нічога кінулі туды».

Інфармацыя аб прыезьдзе беларускіх полек у Польшчу першы тыдзень не афішавалася. Бярнацкая кажа, што прычынай быў у тым ліку і псыхалягічны стан жанчын, які не стабілізаваўся дагэтуль.

«Польшча таксама мая айчына, але хочацца быць у сваёй хаце»

Ніякіх дакумэнтаў, апрача паперы, што яе пераводзяць пад хатні арышт, Бярнацкая не падпісвала. Ніякіх просьбаў аб памілаваньні не было. Пра тое, што ў вызваленьні беларускіх полек нібыта дапамог Нурсултан Назарбаеў, жанчына нічога ня чула.

На пытаньне, чаму, на думку Бярнацкай, уладзе спатрэбілася «справа палякаў» і чаму фігуранткай гэтай справы стала яна, жанчына адказала:

«У Лідзе, адкуль я, шмат палякаў. Мы любім Беларусь, любім беларусаў, і мы гэтага ня ўтойвалі, падтрымлівалі. У маім выпадку гэта менавіта таму. Гэта вельмі дзіўна, але такі цяпер час для Беларусі. Я скажу адно: там, дзе твая хата, там твой лёс і там ты патрэбны. Там мае продкі, бабулі, дзядулі. Там мая мама. Польшча таксама мая айчына, але хочацца быць у сваёй хаце, я будавала яе, каб жыць там, каб дзеці і ўнукі прыходзілі да мяне».

Гэты месяц Ірэна Бярнацкая зьбіраецца аднаўляць здароўе пасьля двух месяцаў у турме, а пасьля будзе плянаваць, як жыць і чым займацца далей. Яшчэ двое абвінавачаных у «польскай справе», Анжаліка Борыс і Анджэй Пачобут, дагэтуль застаюцца ў СІЗА.

22 May 2021

Vitold Ashurak, a believer and activist of the Lida Roman Catholic community, died on 21 May 2021 in the penal colony in Škloŭ, where he served a five-year term. The activist was sentenced on 18 January 2021 by the Lida District judge, Maksim Filatov, under two articles of the Criminal code of the Republic of Belarus: 342 part 1 (“Organization and preparation of the actions grossly violating public order, or active participating in them») and 364 («Violence or threat of violence against a police officer»). At the initiative of the judge, the trial was held behind closed doors due to an alleged «threat to state security.» On 27 January 2021, eleven Belarusian human rights organisations recognised Ashurak as a political prisoner.

Ashurak was an active Catholic believer. He was not indifferent to the lawlessness and violence taking place in Belarus. Since August 2020, he has actively participated in political protests and religious activities: together with other believers he publicly prayed the rosary; and he joined the Pompeian novena, a traditional prayer practice using the rosary and lasting 54 days. In the city of Lida, the novena was initiated by Irena Bernatskaya on 12 August 2020. Bernatskaya is currently under politically motivated arrest. The prayer was held outdoor in front of the Farny Church of the Exaltation of the Holy Cross. After Archbishop Tadeusz Kondrusiewicz of the Roman Catholic Church in Belarus was prevented from re-entering the Republic of Belarus on 31 August 31, requests for his return were added to the novenna.

Ten days ago, we grieved over the fire that occurred in the National Sanctuary of the Mother of God in Budslaŭ. This fire has already mobilised a huge number of volunteers and donors. In this joint effort, Belarusians will be able to restore the church. Yesterday, however, in the death of Vitold Ashurak, a living church was destroyed, which cannot be restored by any human efforts.

The atmosphere of terror and suffering, and the deaths of innocent people in Belarus are provoked by secret trials of political prisoners, which deprive them of their right to a fair trial; disproportionately ruthless sentences for participation in peaceful demonstrations and expressing one’s opinion (motivated not by the logic of law, but by the logic of intimidation by an illegal authoritarian regime); degrading conditions of detention of political prisoners in both administrative and criminal cases; using violence and torture; barriers to accessing health care; restrictions in exercising fundamental human rights and freedoms, including the right to freedom of religion and belief, to which the persecuted for expressing their opinion and indignation at tyranny, violence and lawlessness in Belarus are subjected.

We call on all believers to pray for the repose of the soul of Vitold Ashurak, and we call on non-believers — to express solidarity with other symbolic actions. We call on the Christian community worldwide to join in solidarity with the people of faith in Belarus who participate in peaceful democratic action, especially with those who are imprisoned. We call on the leadership of the Catholic Church to make every possible diplomatic effort to secure for the believing political prisoners a possibility to meet with clergy, and have access to the religious press and literature, as well as the earliest possible release of innocent people. We call on all churches to raise their voices against the evil, injustice, cruelty and lawlessness that is happening in prisons in Belarus and throughout the country.

22 мая 2021 года

Витольд Ашурок, католический верующий и активист лидского католического сообщества, скончался 21 мая 2021 г. в исправительной колонии ИК-17 в Шклове, где отбывал пятилетний срок. Приговор активисту был вынесен 18 января 2021 года судьей Лидского района Максимом Филатовым по двум статьям Уголовного кодекса Республики Беларусь ч. 1. ст. 342 («Организация и подготовка действий, грубо нарушающих общественный порядок, либо активное участие в них») и 364 («Насилие либо угроза применения насилия в отношении сотрудника органов внутренних дел»). По инициативе судьи процесс проходил в закрытом режиме по причине якобы «угрозы государственной безопасности». 27 января 2021 года 11 белорусских правозащитных организаций признали Ашурка политическим заключённым.

Витольд Ашурок был активным католическим верующим, небезразличным к происходящему в его стране беззаконию и насилию. Начиная с августа 2020 года он активно участвовал не только в политических акциях протеста, но и в акциях духовного делания – вместе с другими верующими молился на розарии, участвовал в чине Помпейской новенны – это молитва на святом розарии, которая продолжается 54 дня. Помпейская новенна была инициирована 12 августа Иреной Бернацкой, сейчас также находящейся под стражей в рамках политического преследования. Молитва совершалась на улице перед Фарным костелом Воздвижения Святого Креста в г. Лида. Когда 31 августа архиепископу Римско-католической церкви в Беларуси Тадеушу Кондрусевичу было отказано во въезде в Республику Беларусь, в новенну были добавлены и просьбы о возвращении Митрополита на родину.

Десять дней назад мы скорбели о пожаре, который произошел в Национальный санктуарий Матери Божьей Будславской. Этот пожар мобилизовал огромное количество волонтеров и жертвователей, и общими усилиями беларусы смогут восстановить костел. Вчера гибелью Витольда Ашурка был разрушен живой храм, который невозможно восстановить никакими человеческими усилиями.

Закрытые суды над политическими заключенными, которые лишают их права на справедливый суд; непропорционально жесткие сроки за участие в мирных манифестациях и выражение своего мнения, обусловленные не логикой права, но логикой устрашения со стороны незаконного авторитарного режима; унижающие достоинство условия содержания политических заключенных как по административным, так и по уголовным делам; применяемое насилие и пытки; препятствия в доступе к медицинской помощи; ограничения в реализации основных прав и свобод человека, в том числе, права на свободу религии и вероисповедания, которым подвергаются преследуемые за выражения своего мнения и возмущения тиранией, насилием и беззаконием, происходящим в Беларуси, – создают атмосферу террора и приводят к трагедиям и гибели невиновных людей.

Мы призываем всех верующих к молитве за упокоение души Витольда Ашурка, а неверующих – к выражению солидарности другими символическими действиями. Мы призываем мировое христианское сообщество к солидарности с белорусскими верующими, которые участвуют в мирном демократическом движении, особенно с теми, кто находится в заключении. Мы призываем руководство католической церкви приложить все возможные дипломатические усилия для того, чтобы верующие политические заключенные смогли получить возможность встреч со священнослужителями, доступ к религиозной прессе и литературе, а также для скорейшего освобождения невиновных. Мы призываем все церкви возвысить свой голос против зла, несправедливости, жестокости и беззакония, которые творятся в тюрьмах и во всей стране.

22 maggio 2021

Vitold Ashurok, un credente cattolico e attivista della comunità cattolica di Lida, è morto il 21 maggio 2021 nella colonia correzionale IK-17 a Shklov, dove stava scontando una condanna a cinque anni. L’attivista è stato condannato il 18 gennaio 2021 dal giudice della regione di Lida, Maxim Filatov, ai sensi di due articoli del codice penale della Repubblica di Bielorussia, parte 1, art. 342 (“Organizzazione e preparazione di azioni che violano gravemente l’ordine pubblico, o partecipazione attiva ad essi”) e 364 (“Violenza o minaccia di violenza contro un dipendente degli organi di affari interni”). Su iniziativa del giudice, il processo si è svolto a porte chiuse a causa della presunta “minaccia alla sicurezza dello Stato”. Il 27 gennaio 2021, 11 organizzazioni bielorusse per i diritti umani hanno riconosciuto Ashurk come prigioniero politico.

Vitold Ashurok era un attivo credente cattolico, non indifferente all’illegalità e alla violenza in atto nel suo paese. Dall’agosto 2020 ha partecipato attivamente non solo a proteste politiche, ma anche ad azioni di lavoro spirituale – insieme ad altri fedeli ha pregato al rosario, ha partecipato al rito della novena pompeiana – questa è una preghiera al santo rosario che dura 54 giorni. La novena pompeiana è stata iniziata il 12 agosto da Irene Bernatskaya, che ora è anche detenuta nell’ambito della persecuzione politica. La preghiera è stata eseguita sulla strada davanti alla chiesa Farny dell’Esaltazione della Santa Croce nella città di Lida. Quando il 31 agosto all’arcivescovo della Chiesa cattolica romana in Bielorussia Tadeusz Kondrusiewicz è stato negato l’ingresso nella Repubblica di Bielorussia, alla novena si sono aggiunte anche le richieste per il ritorno del metropolita in patria.

Dieci giorni fa, ci siamo addolorati per l’incendio che si è verificato nel Santuario Nazionale della Madre di Dio di Budslav. Questo incendio ha mobilitato un numero enorme di volontari e donatori e, grazie agli sforzi congiunti, i bielorussi saranno in grado di restaurare la chiesa. Ieri, con la morte di Vitold Ashurk, è stato distrutto un tempio vivente, che non può essere restaurato da nessuno sforzo umano.

Processi chiusi di prigionieri politici, che li privano del diritto a un processo equo; scadenze sproporzionatamente strette per partecipare a manifestazioni pacifiche ed esprimere la propria opinione, non condizionate dalla logica del diritto, ma dalla logica dell’intimidazione da parte di un regime autoritario illegale; condizioni degradanti di detenzione di prigionieri politici sia nei procedimenti amministrativi che penali; ha usato violenza e tortura; barriere all’accesso all’assistenza sanitaria; restrizioni nell’esercizio dei diritti umani e delle libertà fondamentali, compreso il diritto alla libertà di religione e credo, a cui sono soggetti coloro che sono perseguitati per aver espresso le loro opinioni e indignazione per la tirannia, la violenza e l’illegalità in Bielorussia, creano un’atmosfera di terrore e portano a tragedie e la morte di persone innocenti.

Chiediamo a tutti i credenti di pregare per il riposo dell’anima di Vitold Ashurk e ai non credenti di esprimere solidarietà con altre azioni simboliche. Invitiamo la comunità cristiana mondiale alla solidarietà con i credenti bielorussi che partecipano al movimento democratico pacifico, specialmente con coloro che sono in prigione. Chiediamo alla leadership della Chiesa cattolica di compiere ogni possibile sforzo diplomatico in modo che i prigionieri politici credenti possano avere l’opportunità di incontrare il clero, l’accesso alla stampa e alla letteratura religiosa, nonché il rilascio anticipato di persone innocenti. Chiediamo a tutte le chiese di alzare la voce contro il male, l’ingiustizia, la crudeltà e l’illegalità che stanno accadendo nelle carceri e in tutto il paese.

Политическим заключенным, содержащимся под стражей в СИЗО, отказывают в разрешении визитов представителей религиозных конфессий, несмотря на то, что они многократно обращаются с просьбой о приглашении к ним священнослужителей. Данная возможность закреплена в ст. 117 Правил внутреннего распорядка следственных изоляторов уголовно-исполнительной системы Министерства внутренних дел Республики Беларусь, утвержденных Постановлением Министерства внутренних дел Республики Беларусь 13.01.2004 № 3, предусматривающих следующее: «Для оказания духовной помощи лицам, содержащимся под стражей, по их письменной просьбе и с разрешения органа, ведущего уголовный процесс, допускается приглашение в СИЗО представителей религиозных конфессий, зарегистрированных в Республике Беларусь. Услуги служителей религиозных конфессий оплачиваются за счет лиц, содержащихся под стражей». Отказы мотивируются эпидемической ситуацией, связанной с коронавирусом. С такими отказами сталкиваются верующие независимо от конфессиональной принадлежности.

Православный верующий Павел Северинец был задержан 7 июня 2020 года и сначала последовательно отбывал административные аресты на протяжении 75 суток. Позже он был переведен в СИЗО №1 г. Минска в статусе подозреваемого по ст. 293 УК (организация массовых беспорядков), где и находился до апреля 2021 года, а в апреле был этапирован в следственную тюрьму №4 города Могилева. Во время нахождения в СИЗО №1 Северинец как минимум пять раз обращался с письменной просьбой о пастырском визите православного священника, трижды с просьбой о таком визите обращалась и супруга заключенного Ольга Северинец. С ходатайствами о разрешении посещения Павла Северинца выступали также представители религиозных организаций. Однако на протяжении девяти месяцев такой пастырский визит не был разрешен ни разу.

Католическая верующая Ирена Бернацкая из Лиды была задержана 25 марта 2021 года и доставлена в Минск, где в данный момент находится в СИЗО №1 по обвинению в ч.3 ст. 130 УК РБ (разжигание расовой, национальной, религиозной либо иной социальной вражды или розни). Ирена Бернацкая как минимум дважды обращалась с заявлением о разрешении пастырского визита католического священнослужителя, однако в этой просьбе ей было отказано. В своих отказах следственные органы ссылаются на эпидемическую ситуацию, связанную с коронавирусом. 

С проблемой препятствования пастырскому визиту столкнулась в СИЗО №1 г. Минска и католическая верующая Ольга Золотарь, которая была задержана 18 марта 2021 года в рамках ст. 361-1 УК РБ (создание экстремистского формирования). Ольга несколько раз направляла заявления с просьбой о посещении священнослужителем. Следственный комитет, который ведет расследование в отношении женщины, отказывает в разрешении, несмотря на то, что о таком визите просят и представители религиозной организации. В поддержку заключенной, матери пяти детей, подписали ходатайство 70 католических священников из Беларуси, они обратились в Следственный комитет о прекращении уголовного преследования в отношении Ольги Золотарь. Кроме того, двое священнослужителей, в том числе ксендз Александр Фоминых, настоятель прихода, к которому принадлежит Ольга, написали за нее поручительство для изменения меры пресечения.

Право на свободу религии или вероисповедания гарантируется Конституцией Республики Беларусь (ст. 31). Международно-правовые документы, ратифицированные Республикой Беларусь, также защищают это право, в частности, ст. 18 Международного пакта о гражданских и политических правах: “Каждый человек имеет право на свободу мысли, совести и религии. Это право включает свободу … исповедовать свою религию и убеждения как единолично, так и сообща с другими, публичным или частным порядком, в отправлении культа, выполнении религиозных и ритуальных обрядов и учении”. 

Недопуск священников к верующим политзаключенным, применение к ним дискриминационных и репрессивных мер являются недопустимыми в демократическом и правовом государстве и грубо нарушают одно из основных прав человека. Верующие многие месяцы остаются без доступа к таинствам исповеди и причастия, без необходимой им духовной поддержки.

Мы выражаем озабоченность ситуацией с недопуском священнослужителей к политическим заключенным.

Мы требуем от властей прекратить преследование всех политических заключенных, в частности, верующих Павла Северинца, Ирены Бернацкой и Ольги Золотарь, и признать за ними право на посещение священника и получение таинств. 

Мы призываем руководителей религиозных организаций Беларуси, а также представительство Святого Престола в Беларуси, обратить внимание на нарушение свободы религии или вероисповедания по отношению к находящимся под стражей верующим и принять все возможные меры по исправлению данной ситуации.

Мы призываем беларусское и мировое христианское сообщество к солидарности с верующими, находящимися в заключении. 

«За што мяне затрымліваць? Я нічога кепскага не зрабіла», – так казала родным на свой дзень народзінаў Ірэна Бярнацкая, кіраўніца лідскага аддзялення незалежнага Саюзу палякаў у Беларусі. 24 сакавіка ёй споўнілася 55 гадоў, а на наступны дзень, 25 сакавіка, да яе дахаты прыйшлі сілавікі. Пасля ператрусу Ірэну прывезлі ў Менск, на допыт у Следчы камітэт, і пакінулі пад вартай у СІЗА-1. Як і іншых чальцоў Рады СПБ, яе затрымалі ў межах крымінальнай справы аб рэабілітацыі нацызму (ч. 3 арт. 130 Крымінальнага кодэксу). Усім пагражае да 12 гадоў пазбаўлення волі.

Дачка Ірэны Бярнацкай, Вераніка Півута, сядзіць за сталом і трымае ў руках першы ліст ад мамы. Ён прыйшоў якраз напярэдадні вялікага каталіцкага свята – Вялікадня.

«Галоўнае зараз – наладзіць сувязь з мамай. У лісце піша вельмі асабістае для нас, каб трымаліся разам, дапамагалі бацьку. Яна ўдзельнічае ў жывым ружанцу – просіць абавязкова перадаць таямнічку», – кажа Вераніка.

Яна зачытвае некалькі радкоў з ліста, напісаных Ірэнай:

«У мяне ўсё выдатна. Я вельмі вас люблю. Жывіце з Богам, трымайцеся разам. Маліцеся, я з вамі, – Вераніка спыняецца і не можа стрымаць слёзаў. – Не магу чытаць, – прызнаецца яна, але праз момант усё ж працягвае: – Жыць складана. Жыць трэба годна. Бог даў выпрабаванне, павінны годна яго прайсці. Даглядайце бабулю».

Вераніка кажа, што Ірэна нічога не напісала пра ўмовы ўтрымання ў турме.

«Сястра пабачыла ў лісце іншае. Піша мне: «Мама напісала ў лісце, каб мы на свята былі разам. Яна дала зразумець, што вам трэба з’язджаць», – Вераніка сумна пасміхаецца. – Мама вельмі просіць пісаць ёй. Гэта вельмі важна. Галоўнае, каб яна трымалася».

«Я жыву надзеяй, што маму адпусцяць»

Ірэна Бярнацкая нарадзілася ў вясковай сям’і. Бацька Адольф і маці Уладыслава – палякі, таму Ірэна выхоўвалася ў польскіх традыцыях і каталіцкай веры. Гэтак жа пасля выхоўвала сваіх дзяцей.

Ірэна мае вышэйшую адукацыю: спачатку вучылася ў Маладзечанскім тэхналагічным тэхнікуме, пасля – у Тэхналагічным універсітэце ў Маскве. Да 33 гадоў працавала на заводзе дзіцячых харчовых канцэнтратаў. Пайшла ў дэкрэтны адпачынак, і пасля яго ўжо не вярнулася на старое месца працы – занялася бізнесам: гандлявала на рынку, мела некалькі гандлёвых пунктаў, выязджала ў раёны. Вераніка ўзгадвае, як падчас развалу Савецкага Саюзу мама ездзіла ў Польшчу, Літву і вазіла радыятары, тэлевізары.

З цягам часу праз стан здароўя спадарыня Ірэна вымушаная была сысці з рынку.

Яна мае двух дачок-пагодак і сына.

«Мама спачатку нарадзіла сястру, праз год – мяне, а пасля – брата: у мяне з ім розніца 12 гадоў. У нас сям’я вернікаў, мы каталікі», – распавядае Вераніка.

Сястра Веранікі – доктарка, акушэр-гінеколаг. 18 сакавіка яна разам з малодшым сынам выехала ў Польшчу. Брат вучыцца і жыве ў Польшчы.

«Я з сям’ёй застаюся пакуль у Беларусі. У мяне ёсць свой кабінет падалагічных паслуг – працую з праблемнымі ступакамі. Пасля жнівеньскіх падзеяў тут праводзіліся мерапрыемствы салідарнасці, напрыклад, з доктаркай Людмілай Дотай. Яна сышла на забастоўку, змагаецца і гатовая ісці да канца. Нашая сям’я ўзяла над ёй шэфства, дапамагалі ёй, каб яна мела хаця б мінімальныя сродкі для існавання. Але не ведаю, ці мы пацягнем гэта ўсё, бо шмат выдаткаў ідзе на маміна пытанне», – распавядае Вераніка.Вераніка Півута, дачка Ірэны Бярнацкай, кіраўніцы лідскага аддзялення Саюзу палякаў у Беларусі. Фота: Белсат

Яна адзначае, што раней адключала тэлефон, каб адпачыць ад навінаў, цяпер жа ўвесь час гартае навінавую стужку ў надзеі, што нешта змянілася да лепшага.

«Я жыву надзеяй, што маму адпусцяць. Проста веру ў цуд. Я разумею сітуацыю, разумею, што яны сталі закладнікамі. Мама шчырая верніца, і гэта ўсё выпала нам для чагосьці. Але цуд абавязкова здарыцца, я ў гэта веру. Думаю, да суда справа не дойдзе», – разважае Вераніка.

Калі яна пачынае распавядаць пра маму, позірк робіцца цёплым, з’яўляецца лёгкая ўсмешка.

«Мама вельмі адкрыты чалавек, які гатовы заўсёды дапамагчы іншаму. Нават калі яна з чымсьці не згодная, яна выкажацца, зробіць заўвагу, закліча да сумлення, але дапаможа. Напрыклад, мама катэгарычна не прымае людзей, якія падтрымліваюць дзейную ўладу. Але калі такі чалавек прыйдзе і папросіць дапамогі, па-хрысціянску адгукнецца. Мы і самі такія ж. Я, напрыклад, пасля жнівеньскіх падзеяў перастала абслугоўваць у сваім кабінеце тых, хто звязаны з катаваннямі і збіваннем людзей на вуліцах, хто падтрымлівае рэпрэсіі», – распавядае Вераніка.Ірэну Бярнацкую затрымалі 25 сакавіка ў межах крымінальнай справы пра рэабілітацыю нацызму. Ліда, Беларусь. Фота: Белсат

«Мама не можа ўседзець у хаце»

Да Ірэны Бярнацкай кіраўніком аддзялення СПБ у Лідзе быў пан Тадэвуш. Пры ім асабліва ніякай актыўнай дзейнасці не было, і пра Саюз у горадзе мала хто ведаў.

«Мама тады казала: «Але чаму так? Давайце збіраць людзей, давайце нешта рабіць». Яна спачатку дапамагала Тадэвушу – арганізоўвала навучанне польскай мове ў горадзе, праводзіла іншыя ініцыятывы. А пасля сама стала кіраўніцай», – распавядае Вераніка.

Паводле яе, Ірэна – чалавек ідэйны, чалавек руху, яна не можа ўседзець у хаце, ёй увесь час трэба чымсьці займацца. У хаце яна не глядзіць тэлевізара, слухае і глядзіць толькі польскамоўныя праграмы. З сям’ёй перапісваецца ў паведамленнях па-польску. Але лісты з-за кратаў піша па-расейску, бо па-польску не прапусцяць.

Ірэна Бярнацкая разам з некалькімі жанчынамі займалася сацыялізацыяй дзяцей з дзіцячага дому, якія выйшлі ў дарослае жыццё, але цалкам да яго не прыстасаваныя. Аднак большасць гэтых дзяцей усё ж пачалі весці асацыяльны лад жыцця. Засталася толькі адна дзяўчына, і вось з ёй спадарыня Ірэна працавала, вучыла яе самастойнаму жыццю.

«Напрыклад, ездзілі і дапамагалі ёй гатаваць, бо дзяўчына нават не ведала, што такое сырое яйка – яна ўсё жыццё бачыла толькі вараныя. А яйкі з крамаў біла і выкідвала, думаючы, што яны сапсаваныя», – узгадвае Вераніка.

Ірэна Бярнацкая таксама займалася дзецьмі і дарослымі з інваліднасцю. Пры аддзяленні Саюзу палякаў у Лідзе ёсць сем’і з дзецьмі-інвалідамі, для якіх спадарыня Ірэна арганізоўвала паездкі, дапамагала з інваліднымі вазкамі і хадункамі. У школе дапамагала дзецям гуманітаркай. Актыўна дапамагала ў мясцовым касцёле.

«Апошні раз 23 сакавіка мама арганізавала вялікую прыборку ў касцёле, да свята, нібыта нешта прадчувала. Таксама яна ўдзельнічала ў аднаўленні старых помнікаў. Я пра ўсю ейную актыўнасць нават і не ведаю. Часам незнаёмыя людзі мяне пытаюць: «А вы дачка Ірэны Бернацкай? Вой, а мы яе ведаем, разам рабілі тое ці тое». Мама даволі вядомая асоба ў нашым горадзе. Хтосьці, вядома, можа не любіць яе за крытыку і просталінейнасць. Мама той чалавек, які заўсёды ўсё кажа ў вочы. Калі нешта не так, яна кажа, што думае. Мы самі па сабе актыўныя, мы ніколі не пройдзем побач і не заплюшчым вочы на беззаконне. У нас характар гарачы, мяне разрывае, калі бачу несправядлівасць. Сястра такая ж», – кажа Вераніка.

«Мама падняла ружанец да вачэй міліцыянта і казала пра сумленне і грэх»

«Пасля жнівеньскіх падзеяў мы ўсе, акрамя нашых мужчынаў, маем адміністратыўкі. Мама мае больш за ўсіх – тры», – распавядае Вераніка. Першая адміністратыўная справа стала вельмі гучнай: за малітву каля касцёлу.

«Пасля збіцця людзей 9–11 жніўня на вуліцы выйшлі жанчыны. Гэта была серада, 12 жніўня. Мы выйшлі таксама, і мама тады сказала, што ўсё, што нас выратуе, гэта малітва», – узгадвае Вераніка.

Група людзей сабралася на вуліцы каля фарнага касцёлу і пачала маліцца за Беларусь Пампейскай навэннай (малітва цягам 58 дзён). Кожны дзень да іх прыязджалі патрульныя машыны і папярэджвалі аб несанкцыянаваным масавым мерапрыемстве. Здымалі на камеру, назіралі, але нікога не чапалі. Але па тварах ужо ведалі, хто ходзіць і моліцца. 1 верасня міліцыянты прыехалі і пачалі здымаць усіх на відэа. Жанчыны, якія маліліся, сталі адварочвацца, пачалася сварка. Падышлі мужчыны, і міліцыя пачала іх затрымліваць. Падбеглі жанчыны з ружанцамі, Ірэна Бярнацкая і яшчэ адна жанчына паднялі ружанцы да вачэй міліцыянтаў і пачалі гаварыць пра сумленне і грэх. Пасля гэтага Ірэну выклікалі ў пракуратуру і склалі пратакол.

«Выклікалі толькі яе адну. На судзе далі штраф 800 рублёў. Пасля гэтага мама абскарджвала рашэнне ў абласным судзе, і ў матывавальнай частцы ўжо паўсюль значылася, што мама – старшыня аддзелу незарэгістраванага СПБ у Лідзе», – адзначае Вераніка.

Другі пратакол быў складзены на Ірэну Бярнацкую ў кастрычніку. У нядзелю 25 кастрычніка яна была ў касцёле, пасля службы сустрэлася там з хлопчыкам Уладзікам – ён з інваліднасцю. Яны паразмаўлялі наконт вазка. У гэты дзень традыцыйна сабраўся мітынг каля касцёлу. Ён стаў апошнім у Лідзе – тады забралі практычна ўсіх. Спадарыню Ірэну, якая ішла разам з хлопчыкам побач з калонай людзей, таксама затрымалі.

Трэці пратакол склалі на Ірэну Бярнацкую за падзеі 18 студзеня, калі выносілі прысуд вядомаму лідскаму актывісту Вітольду Ашурку. Нехта ў зале суда крыкнуў «Жыве Беларусь!», і схапілі ўсіх, хто там быў, у тым ліку спадарыню Ірэну. Яе аштрафавалі на 50 базавых.

«Калі б мы прапанавалі маме з’ехаць, яна б сказала «не»

24 сакавіка, за дзень да затрымання, у Ірэны Бярнацкай быў дзень народзінаў. «Мы прыехалі яе павіншаваць, і зразумела, у гэты вечар не чыталі навінаў. А тады пайшла інфармацыя па тэлеграм-каналах, што на Анджэліку Борыс і групу асобаў заведзеная крымінальная справа паводле арт. 130. Можна было б выказаць здагадку, што могуць быць затрыманыя ўсе кіраўнікі аддзяленняў Саюзу палякаў. Але калі б мы нават прачыталі гэтую навіну тады і прапанавалі маме з’ехаць, яна б сказала «не». Яна нарадзілася і ўсё жыццё пражыла тут. І казала: «Чаму я мушу з’язджаць, калі нічога кепскага не зрабіла?» – узгадвае Вераніка.

На панядзелак яна рыхтуе новую перадачу для мамы: медыкаменты. У камеры спадарыні Ірэны 6 чалавек, таму разлічвае на ўсіх.

«Я пацікавілася, можа, у кагосьці ў камеры няма каму перадаваць перадачкі, і мы маглі б яшчэ 30 кг збіраць? Але мама праз адваката перадала, што не трэба, усяго ва ўсіх хапае. Адзінае, папрасіла грошы, каб купіць вады. Я пералічыла ёй у першы ж дзень арышту, яна яшчэ, пэўна, не ведала пра іх. Мне распавядалі, што каштарысы там, як і ў краме, можа, якіх тры капейкі розніца. Гэта добра, будзем разумець, як што разлічваць. Яшчэ засталося тэлевізар завезці», – кажа Вераніка.

Яна адзначае, што хоць у іх сям’я, якая выхоўвалася на польскіх традыцыях, але яны нарадзіліся тут, на беларускай зямлі. У іх засталася польская культура і мова, якія яны стараюцца захоўваць.

«У гэтай усёй сітуацыі ўсё ў руках Пана Бога, як ён пакіруе… Калі ён даў такое выпрабаванне нашай сям’і, значыць, мы мусім яго прайсці», – падсумавала Вераніка.

Пісаць лісты спадарыні Ірэне можна на адрас з пазначэннем поўнага імя, прозвішча, імя па бацьку: Ірэне Адольфаўне Бярнацкай, СІЗА № 1, вул. Валадарскага, д. 2, 220030, г. Менск.

Белсат

Вашы Эксцэленцыі і Правялебнасці!

Паважаныя айцы!

Шаноўнае спадарства!

Сёння мы разам маліліся ў гэтым велічным кафедральным саборы Берліна. Адмысловыя малітвы былі ўзнесены за Беларусь. За людзей, якія за апошнія некалькі месяцаў перажылі ціск, жорсткасць, гвалт. За людзей, якія пратэставалі, калі іх галасы былі скрадзеныя, і прайшлі скрозь катаванні і масавыя арышты.

Нягледзячы на ​​рэпрэсіі і гвалт, які зашкальвае, людзі ў Беларусі працягваюць свой мірны пратэст. Насуперак свайму балючаму і жорсткаму досведу, гэтыя месяцы сталі таксама ўнікальным дарам для нас. Мы прадчулі новую Беларусь. Інклюзіўнае братэрскае грамадства, дзе пануе справядлівасць. Мы спазналі надзею на будучыню, павагу да годнасці чалавечай асобы, веру ў праўду і справядлівасць. Мы жылі, натхняючыся творчасцю, узаемнай любоўю, салідарнасцю і даверам адзін да аднаго. Гэта сапраўды адкрыла нам вочы на ​​Беларусь, якую мы ствараем, дзеля якой працуем.

Такая Беларусь ужо існуе сярод суседзяў, якія збіраюцца на гарбату ў дварах, а затым ідуць на нядзельныя маршы. Яна ўжо існуе сярод урачоў, якія змагаюцца з COVID, лечаць раны пацярпелых, а разам з тым — стаяць у ланцугах салідарнасці супраць гвалту. Яна існуе сярод хрысціянскіх лідэраў і простых вернікаў, якія разам моляцца аб міры і справядлівасці і пры гэтым разам узвышаюць голас супраць несправядлівасці і гвалту. Яны працуюць на дыялог і абарону чалавечай годнасці. Яны разам сведчаць і разам здзяйсняюць служэнне.

Як ніколі раней, наша грамадства прагне пачуць сапраўдны голас рэлігійных лідэраў і абшчын. І як ніколі раней у найноўшай гісторыі Беларусі, голас людзей веры гучыць так моцна і мужна. Голас хрысціянскага актывіста Паўла Севярынца, які быў адпраўлены за краты ў чэрвені і стаў адным з першых сярод 156 беларускіх палітычных вязняў. Голас рымска-каталіцкага арцыбіскупа Тадэвуша Кандрусевіча, які рухаў шлях дыялогу, але быў выціснуты з краіны. Голас праваслаўнага Гродзенскага архіепіскапа Арцемія, які адкрыта асудзіў фальсіфікацыю выбараў і гвалт.

Голас рымска-каталіцкага біскупа Юрыя Касабуцкага, чые ўзнёслыя казанні і заявы натхнілі людзей і прывялі ў шаленства ўладу. Голас праваслаўнага святара Уладзіміра Драбышэўскага, які выйшаў з плакатам «Спыніце гвалт» на гомельскую вуліцу і адбыў 25 сутак арышту. Голас Ірэны Бярнацкай, каталіцкай міранкі з Ліды, якая ініцыявала ружанцовую малітву за Беларусь і была судзімая некалькі разоў. Пратэстанцкія пастары Сяргей Лук’янаў, Яраслаў Вязоўскі, Тарас Цялькоўскі і іншыя ініцыявалі відэапраект «Голас Царквы», каб натхніць хрысціян на большую актыўнасць у стаянні за праўду, справядлівасць і негвалтоўнасць.

Я хацела б завяршыць свой выступ яшчэ адным голасам. Ён гучыць з засценкаў турмы. Гэта голас рымска-каталіцкага святара Вячаслава Барка з Расонаў, арыштаванага за гучныя выказванні ў сацыяльных сетках. У лісце ён адзначыў: «Я веру, што вельмі хутка ў Беларусі мы зменім арыенціры. Што замест устаноўкі турэмных кратаў і будаўніцтва муроў мы пачнем будаваць масты адзінства… Зло часовае, Дабро вечнае».

Калісьці Берлін быў падзелены цагляным мурам. Калісьці ўся Еўропа была падзелена нябачным мурам — жалезнай заслонай. Муры могуць ствараць уражанне ілжывай бяспекі і абароненасці ад ворагаў. Але ў рэальнасці яны вельмі часта аказваюцца для нас турэмнымі засценкамі. На працягу многіх гадоў беларусаў аддзялялі адзін ад аднаго разнастайныя бачныя і нябачныя муры. Але наша агульная надзея і наша прагненне свабоды і справядлівасці разбурылі рознагалоссі, захаваўшы пры гэтым адрозненні. Кожны братэрскі жэст, кожны знак салідарнасці бурыць муры. Кожны выраз даверу, кожны акт падтрымкі будуе новы мост.

Падчас сённяшняй малітвы мы атрымалі асалоду ад усяго гэтага — братэрства, салідарнасці, даверу, падтрымкі беларускага народа. Ад яго імя дазвольце выказаць вам за гэта вялікую ўдзячнасць.

Божа, дабраславі Беларусь!

13 снежня 2020

Пераклад з англійскай мовы