Алесь Чумакоў — удзельнік і саліст культавага гурта “Стары Ольса”, гусляр, выканаўца калядных песень. Чумакоў быў затрыманы ў снежні 2025 года, вызвалены ў верасні 2026 года па выніках перамоваў з дэлегацыяй ЗША, прымусова вывезены ў Літву. Зараз музыка жыве ў Польшчы. 

Калядны квіз 

Наталля Гарковіч (далей НГ): Алесь, вітаю на волі ў Варшаве. Як ты сябе адчуваў у зняволенні? Ці маліўся? 

Алесь Чумакоў (далей АЧ): Маліўся як умею. І думаў, што ў Бога наконт мяне ёсць нейкі план, што Ён мяне тут не кіне, бо план у Яго на мяне — добры (усміхаецца). Бо было адчуванне, што я яшчэ не ўсё зрабіў. Быў давер Богу і пачуццё, што ўсё адбываецца па нейкім наканаванні ад Яго непасрэдна.

НГ: Як думаеш, чаму гэты этап адбыўся ў тваім жыцці?

АЧ: Ёсць уражанне, што трэба прайсці пэўны шлях. І я яго цалкам прымаю і іду. Гэты этап проста трэба прайсці, і далей будзе сонейка, будзе добра.

Алесь Чумакоў у Варшааве, Верасень 2026

НГ: Цябе схапілі напярэдадні Калядаў… Як ты перажываў Каляды за кратамі?

АЧ: У нас з Таццянай Ячнай ¹традыцыя — штогод на Каляды спяваць калядныя песні. Не будзем іх спяваць — то год будзе такі сабе. І 25 снежня я мусіў згодна з нашай традыцыяй спяваць. А ў мяне ад збіцця пры затрыманні і здзекаў знік голас… Усё ж сабраў сукамернікаў і кажу — не ведаю, якія ў вас былі планы на час пасля вячэры, але зараз буду спяваць калядныя песні. Раздаў ім па аркушыку і прапанаваў квіз: адгадваць краіны, адкуль паходзяць песні, якія я заспяваю. Гэта было наўпрост у камеры. 

НГ: Не пакаралі за такое?

АЧ: Спяваў ціхенька, голас дрыжэў і ніхто, акрамя сукамернікаў, не чуў. Таму і санкцый за такую творчасць не было абсалютна.

НГ: Ці многа адгадалі?

АЧ: Я песень дванаццаць праспяваў, і, напэўна, горшы вынік — тры з дванаццаці. Здаецца, лепшы вынік — сем ці восем адгаданых.

НГ: А што спяваў?

АЧ: Грузінскую “Аліло”, аўстрыйскую “Звон звоніць дзінь-дзілінь-дзілінь”, румынскую “У Віфлееме ў ноч Раства”, “Учора з вячора”. Але апошняя — агульная для Беларусі, Украіны і Польшчы ў варыяцыях. Не ўсе здолелі назваць правільныя тры краіны, былі варыянты (усміхаецца).

НГ: Ці прыходзілі ў СІЗА святары?

АЧ: За ўвесь гэты час, што я правёў за кратамі, ніхто не прыходзіў. У цэлым там ёсць прадстаўніцтва толькі праваслаўнай царквы. Прадстаўнікі іншых канфесій адсутнічаюць. Ёсць абмежаванні на права мець сімволіку і прадметы культу.

НГ: Напрыклад?

АЧ: З прадметаў культу нельга з сабой мець нічога ўласнага, незавадскога вырабу. Зробіш сабе, умоўна кажучы, з хлеба крыжык ці пацеркі — гэта абавязкова канфіскуецца. Знаходка такіх рэчаў пры рэгулярных вобшуках можа быць прычынай рапарту і адпраўкі ў ШІЗА. 

НГ: Ці сустракаліся табе вернікі ў турме?

АЧ: У першы тыдзень маё ўражанне было такое, што тут шмат яскравых вернікаў, бо ўсе ў чымсьці вернікі. Хтосьці жыве з верай у сэрцы і не паказвае людзям навонкі. А бываюць людзі, па якіх бачна адразу, што яны свядома імкнуцца жыць з Богам. Першага я сустрэў у ЦІПе² на Акрэсціна, калі адбываў адміністратыўку (пазней ужо пачаўся крымінальны пераслед). У камеру да нас пасялілі праваслаўнага хлопца, які трымаў пост, бо гэта быў снежань. Ён сказаў, што ўжо доўгі час нічога не есць. Адпаведна, ён і выглядаў як чалавек, які доўгі час толькі п’е вадзічку з крана. Проста лётаў, як анёлачак. Гэта лёгкасць была ў кожным ягоным руху, у кожным слове.  

Калі я пабачыў турэмную ежу, думаў: зараз сам буду як той вернік, бо не хачу гэта есці, гэта страшна. Але як паглядзеў, да чаго гэта прыводзіць, то, канешне, ужо еў. Хоць есці гэта ўсё — проста пакута.

Алесь расказаў таксама, што разам з сукамернікамі ўгаворваў гэтага верніка не рабіць сабе жыццё яшчэ больш пакутлівым, але той выбраў сваё. Верніку і так сядзелася цяжка: ён трапляў у траекторыю хады “мацёрага” сядзельца (які супрацоўнічаў з адміністрацыяй), і той аднойчы нават ужыў фізічную сілу — падняўшы ад зямлі за шыю, прыціснуў верніка да нараў. Як у “Зорных войнах” Дарт Вэйдэр… Урэшце, ужо адміністрацыя разбіралася ў канфлікце і развяла гэтых двух па розных камерах. 

НГ: Ён сядзеў па палітычнай справе?

АЧ: Я не пытаўся. У ЦІПе не ўсё зразумела: адзін аднаго распытваем і бачым, што ніхто не ведае дакладна, за што ўзялі, бо гэтыя адміністратыўныя прысуды — чыстая фікцыя. Я сядзеў, напрыклад, за тое, што “не падпарадкоўваўся міліцыянтам”. Пры тым што я ніводнага міліцыянта нават не бачыў, каб ім не падпарадкоўвацца! Мяне і затрымлівалі, і ў РАУС прывезлі КДБшнікі.

НГ: Ці атрымлівалася ў турме стасавацца па-беларуску?

АЧ:  Як з кім… З некаторымі і па-ангельску размаўлялі, і па-беларуску, і па-руску. Я намагаўся пакрысе вучыць мовы і стасаваўся з некаторымі на іх родных мовах.

9 месяцаў бяссоння, карцэр і дыскрымінцыя вернікаў-палітвязняў

НГ: “Анёлак” быў адзіным практыкуючым вернікам за кратамі, якога ты памятаеш?

АЧ: Ёсць яшчэ гісторыя пра верніка, неверагодна цікавая. Я зараз прывяду інфармацыю, якая часткова грунтуецца на расповедах гэтага чалавека, але ў мяне няма падстаў яму не верыць. Назавем яго Паўлам. Сутыкнуліся мы ў ІЧУ. 

Ізалятар часовага ўтрымання — гэта наступная ўстанова пасля ЦІПа, калі людзі ўжо атрымліваюць крымінальны пераслед. Каля 90% палітычных праводзяць туды праз карцэр. І вось Павел заехаў да нас, а палітычных там была пераважная большасць, менавіта туды.

НГ: Раскажы падрабязней пра карцэр. 

АЧ: Гэта пакойчык плошчай прыблізна 2,5 х 1 м. З гэтай прасторы велізарную частку з’ядае так званы “п’едэстал” з дзіркай. Побач ракавіна. А роўна-роўна па цэнтры — прыкаваны да бетоннай падлогі маленькі зэдлік. Нас было на гэтую прастору дзевяць чалавек у час пік. Звычайна лічба вагалася ад сямі да дзевяці. Калі на ноч заставаліся сямёра, то думалі: вось сёння, хоць па чарзе ў дзве партыі, паспім — на гэтай бетоннай падлозе. Вакол гэтага зэдліка могуць размясціцца тры чалавекі з камфортам, чатыры — трохі скруціўшыся.

НГ: За 9 месяцаў у зняволенні ты хоць здолеў паспаць нармальна?

АЧ: Было 9 месяцаў бяссоння, і дагэтуль сон парушаны. Я і зараз не магу прыйсці ў зразумелы графік, мець мінімальную якасць сну, каб, прачнуўшыся, сказаць, што арганізм неяк аднавіўся, адпачыў. 

НГ: Жах… Але працягні, калі ласка, гісторыю Паўла. 

АЧ: Я прабыў у карцэры сем дзён, ён прыехаў дзень на другі і з’ехаў за дні два да мяне, гэта быў снежань 2025 года. Павел быў асуджаны паводле палітычннага артыкула “за абразу прэзідэнта” на паўтара года пазбаўлення волі, прайшоў усе колы Акрэсціна, СІЗА, паехаў у калонію, і на выхадзе з калоніі яго ўзялі пад белы ручкі кдбшнікі: “Хацеў выйсці? Не, давай на другое кола”. Так зноў ён апынуўся ў карцэры. І вось у яго новая крымінальная справа, яшчэ нейкі эпізод. Я ўпершыню гутарыў з чалавекам, які толькі-толькі прыехаў з калоніі. 

НГ: Гэта заўважалася па ім?

АЧ: Павел выглядаў як марафонец, у якога няма ані кропелькі тлушчу ў арганізме. З ацёкамі на нагах… У вязняў праз аднаго ногі ацякаюць, я таксама з гэтым сутыкнуўся ў СІЗА. 

Павел сядзеў у калоніі “Ваўчыныя норы”, там ёсць праваслаўная царква. Ці то з асабістай перасцярогі святара, ці то па загадзе адміністрацыі, але ў тую царкву не пускаюць людзей з жоўтымі біркамі. На ўваходзе ў храм святар запытваецца ў вязня, за што той сядзіць. Калі Павел распавёў, што сядзіць за “абразу прэзідэнта”, святар выгнаў яго, сказаўшы, што ў храм Паўлу ходу няма.

Мусульмане ў беларускіх вязніцах

Мусульманам, паводле сведчанняў музыкі, у зняволенні трымацца сваіх рэлігійных практык яшчэ цяжэй, чым іншым вернікам.

АЧ: На Акрэсціна, да пераводу ў Калядзічы, са мной у камеры быў мусульманін. Ён пытаўся, у якім напрамку знаходзіцца Мекка, спачатку ў адзін кут глядзеў-паглядаў, потым у другі. Потым пачаў вылічаць, дзе сонца, і ў рэшце рэшт стала ясна, што поўдзень — гэта бок камеры, дзе прыбіральня стаіць. Жахлівая катастрофа. Мы паразмаўлялі пра гэта, леглі спаць і а чацвёртай прачнуліся ад таго, што гэты мужчына рухаецца ў кут і пачынае спяваць свае малітвы. 

Чумакоў сутыкаўся з мусульманамі за кратамі яшчэ некалькі разоў. Ён распавёў гісторыю “цудоўнага, вельмі добрага, шчырага хлопца з Дагестана”. На вялікае здзіўленне сукамернікаў, той трапіў у камеру з доўгай барадой. У СІЗА ўсіх прымушаюць галіцца. А яго з-за бардака ў адміністрацыі пасля арышту не паспелі пагаліць: “як у тым анекдоце: то цвікі не падвезлі, то чэрці п’яныя”, пасміхаецца музыка. Гэта было хутка выпраўлена, хоць звычайна машынку для стрыжкі ў СІЗА выпрасіць амаль немагчыма. Гэты хлопец строга выконваў ісламскія правілы, у тым ліку пост, паколькі Чумакоў быў з ім у адной камеры напярэдадні Ураза-Байрама. Вернік еў толькі пасля заходу сонца і толькі нешта адмысловае, у невялікай колькасці. У звычайным жыцці, паводле яго ж расповедаў, чытаў Каран па-арабску. Пасля заканчэння посту мусульманіну было вельмі цяжка харчавацца ў беларускай турме: большасць прадуктаў было са свінінай. Калі ён нарэшце дазволіў сабе трохі гарчыцы і хлеба, у яго пачаліся моцныя болі. Сукамернікі доўга дамагаліся для яго мэдычнай дапамогі, ён ляжаў скручаны ад болю, пакуль нарэшце яго не забралі ў шпіталь. Праз некалькі дзён яго перавялі ў іншую камеру, і далейшы ягоны лёс невядомы.

НГ: За што ён сядзеў?

АЧ: Ён дальнабойнік. Заехаў у Беларусь з зарэгістраваным у Расеі траўматычным пісталетам. Пазней выявілася, што зброю можна было лёгка перарабіць у баявую. У Беларусі такую зброю мець нельга, а ён проста забыўся, што пісталет з ім. Траўмат знайшлі, распачалі крымінальную справу, яму пагражаў вельмі вялікі тэрмін.

НГ: Па якіх яшчэ крымінальных справах сядзяць?

АЧ: “Бандытаў-бандытаў” там проста адзінкі. Астатнія засвяціліся ў дробных парушэннях: у некага знайшлі грам, у некага ў крыві рэшткавы адсотак рэчыва, кагосьці ўзялі з грашыма, якія ён вёз у канверціку невядома адкуль невядома каму. Ніякай доказнай базы няма. У любой іншай краіне гэта не было б падставай для затрымання. У нас сістэма працуе як канвеер. Чалавека, калі ўзялі, адпусціць не могуць, прыдумаюць усё на свеце, прымусяць падпісаць паперу, што ён вінаваты…

НГ: Расскажы пра новае СІЗА ў Калядзічах. Яно адрозніваецца ў лепшы ці горшы бок ад Акрэсціна?

“Жывёльны свет” на Акрэсціна і Вялікдзень са Змітром Бабіцкім

АЧ: Мне на Акрэсціна было найбольш цяжка. Напэўна, праз тое, што там бегаюць тараканы, клапы — іх там вельмі-вельмі шмат. Усе вязні пакусаныя. Толькі я, напэўна, нясмачны, бо мяне ніхто не ўкусіў (смяецца). Гэтыя казуркі на мяне не лезлі, хоць некалькіх я з сябе скінуў. 

НГ: У цябе проста “імунітэт”, назапашаны гадамі спеваў… 

АЧ (смяецца): Сярод гэтага мурашніка жыць дзіка непрыемна, і незразумела — як можна, каб такое было ў цэнтры Еўропы… У Калядзічах жа паўсюль кафля, хоць, кажуць, там ёсць паверхі, дзе ляжыць драўляная падлога. Але ўздыбленай драўлянай падлогі з “жывёльным светам”, як на Акрэсціна, там няма. Я нават адзенне, калі прыехаў з СІЗА на Акрэсціна, у Калядзічах не здаваў на “пражарку”, палічыў чыстым, хоць яно і было такое смярдзючае (24 дні я правёў на Акрэсціна ў ім сярод клапоў). Неяк з сабой не прывёз ніводнага перасяленца, бо калі б нешта бегала па падлозе, мы б пабачылі. СІЗА ў Калядзічах як бы і новае, але па камерах шмат чаго паламанага. Паламаныя ўсе дзверцы шафаў: падчас шмонаў, бывае, яны застаюцца ў руках супрацоўнікаў, адрываюцца.

НГ: Значыць, ужо не новае тое СІЗА. 

АЧ: Правільна будзе так сказаць: ёсць адчуванне, што нядаўна яно было новым. Яно выглядае як толькі пабудаванае, але яго нібыта наўмысна разнеслі. У адміністрацыі ёсць працэдура: кожны дзень прыходзіць з драўляным малатком — прастукваць. Мы жартавалі, што лічынка суддзі прыйшла. Супрацоўнікі практыкавалі заўсёды настукваць падчас праверак ці імперскі марш з “Зорных войнаў”, ці застаўку XX Century Fox. Гэта давала нейкую долю пазітыву. Спачатку, канешне, я жахнуўся ад усяго, а потым пачаў пазітыў знаходзіць вось у такіх дробных рэчах.

НГ: Ці былі сярод тваіх сукамернікаў дзеячы культуры?

АЧ: Так, Зміцер Бабіцкі і Сяргей Салаш. Мы перасякліся ў ІЧУ на Акрэсціна. Хлопцы пяць гадоў трымалі арт-прастору пад бокам ва ўсіх уладаў, і неяк у іх атрымлівалася гэта рабіць у Барысаве. Фантастыка проста! Колькі яны добрых справаў зрабілі, колькі выставаў, колькі праглядаў кіно, колькі канцэртаў, колькі сустрэчаў для моладзі! Дзяржава для людзей і блізка столькі не тое што не робіць, а імкнецца рабіць, каб гэтага не было, каб людзі не гуртаваліся, каб больш за тры не збіраліся. 

Я дакладна ведаю, што Зміцер шчыры каталік. Мы з ім па каталіцкай традыцыі адзначалі Вялікдзень. Нават гатавалі пасху з тварагу і нейкіх яшчэ прысмакаў. Зміцер выклікаў карпуснога, казаў: свята, можа вы нам тэлевізар уключыце са службай, ці мы куды б схадзілі… Але яму адказалі, што ксяндза выклікаць немагчыма, а ёсць толькі праваслаўны святар, і да яго трэба запісвацца на паўгода наперад, бо “вас тут шмат, а ён адзін, да ўсіх не паспее”. Адзначыць свята, паслухаць віншаванні ад клірыкаў сваёй канфесіі там няма шанцаў… Але на наступны дзень пасля свята ў бягучым радку па тэлевізары, якія яшчэ па некаторых камерах працуюць, можна пабачыць “Учора прэзідэнт павіншаваў усіх вернікаў канфесіі са святам”.

НГ: Але неяк адсвяткавалі?

АЧ: Святкаванне ў нас было сціплае. Былі малітвы перад ежай, мы святкавалі ўдвух, пачаставалі ўсіх ахвочых. На Вялікдзень у перадачах прапускалі хатнія булкі, асвячоныя булачкі. Але адмысловыя — без разынак. На каталіцкі Вялікдзень перадавалі каталікам, на праваслаўны — праваслаўным. 

Не ўключайце малдаванам тэлевізар

Складаць музыку і спевы ў тых цяжкіх умовах творцу не выпадала, ён заняўся перакладамі: Перакладаў спевы на мовы, на якіх размаўлялі сукамернікі. Гэта былі між іншых узбекская, румынская. Нечакана ў беларускай турме выявіўся цікавы турэмны “адукацыйна-палітычны” фактар. Разам з музыкам сядзелі шматлікія малдаване — ўсе збольшага вельмі простыя людзі, вясковыя хлопцы з Прыднястроўя ці Кішынёва, для якіх палітыка — гэта нешта вельмі далёкае.

АЧ: Ім бы танныя энерганосьбіты, сяброўства з Расеяй, прарасейскага Дадона… Яны куплялі нешта ў адным месцы, прадавалі дзесьці ў іншым і да зняволення ў беларускай турме зусім не цікавіліся палітыкай. Аднак беларуская прапаганда зрабіла з іх прыхільнікаў еўрапейскай будучыні для сваёй радзімы.

НГ: Як гэта?

АЧ: Што такое навіны ў беларускім тэлевізары? Праз слова: “а ў Латвіі такое, а ў Малдове гэткае”… Якраз у той перыяд, як малдаване з намі сядзелі, у кожным выпуску рэжымных навін было пра Малдову, пра якое-небудзь спыненне гідрастанцыі, пра рыбу, што ў Днястры падохла. Адным словам, паміж звесткамі з палёў і візітамі Аляксандра Рыгоравіча да розных афрыканскіх правадыроў распавядалі, як у Малдове кепска жыць. Слухаў, слухаў наш малдаванін у камеры гэта ўсё… — і выдаў мне аднойчы на імправізаваным курсе румынскай мовы пра Малдову! Што Малдова сямімільнымі крокамі ідзе ў Еўразвяз, што яны з Румыніяй адвеку былі адзінай і непадзельнай краінай, што дэмакратычны курс, які выбрала Мая Санду, — адзінае выратаванне дзяржавы. 

НГ: Атрымалася беларуская турэмная дэмакратызацыя малдаван?

АЧ: Так! Не садзіце малдаван у беларускія турмы ці не ўключайце ім тэлевізар хаця б (смяецца). Бо яны ж пачынаюць разумець, куды патрапілі, і ў іх змяняюцца цалкам палітычныя погляды!

НГ: А што вам з тваім настаўнікам румынскай удалося перакласці?

АЧ: “Ружу-Кветку” беларускую народную, а таксама тры песні Віктара Цоя!

НГ: Разам спявалі?

АЧ: Я сам сабе спяваў, а з ім — не. Ён настаўнік, ён мае памылкі маўленчыя выпраўляў. Трэба адзначыць, паэтычныя здольнасці гэтага чалавека шыкоўныя. Калі нехта чытае зараз гэтае інтэрв’ю і хоча дапамагчы добраму чалавеку, паэту, які робіць цудоўныя пераклады, скантактуйцеся са мной! Я б даверыў інфармацыю надзейным людзям, можа, хто б яму якіх цыгарэт перадаў. Яму будзе прыемна.

Збіццё па метадычцы і гвалт за Wargaming

НГ: А што ты зрабіў перш за ўсё на волі ў сэнсе творчасці? Ці хацелася граць на гуслях? Спяваць?

АЧ: Хацелася дакрануцца да гусляў. Пальцы ўсё памятаюць, але ёсць пэўная праблема. 

Два пальцы так і не аднавіліся пасля збіцця ў бусіку. Быў пашкоджаны локцевы нерв — калі мяне білі нагамі, вельмі трапна ўдарылі ў гэты нерв, і два пальцы ў мяне выключыліся месяцы на чатыры цалкам. 

Я іх не адчуваў. Усе апошнія месяцы ў СІЗА я ўжо іх больш-менш кантраляваў, але зараз усё роўна яны нібыта прышытыя. Калі нешта хутка трэба на гуслях усімі пяццю пальцамі сыграць, на гэтыя пальцы я не магу разлічваць.

Паводле Алеся, ў бусіку яго моцна збівалі недзе васьмёра кдбшнікаў пасля затрымання дома, пасля чаго на целе засталіся шматлікія гематомы. Яны давялі мужчыну да такога стану, што праз дзесяць дзён яго не хацелі прымаць у СІЗА: “быў расквечаны кветачкамі па целе, якія сыходзілі некалькі месяцаў” – сведчыць музыка.

АЧ: Мяне збіваў атрад спецыяльнага прызначэння. Але дома кдбшнікі паводзілі сябе вельмі ветліва, па-людску, хоць і жартавалі бязглузда.

НГ: Б’юць усіх? 

АЧ: Па словах іншых палітзняволеных, гэта стандартная працэдура. І праз яе праходзілі ўсе. Не ўсе прызнаюцца, шмат каму сорамна. А я думаю, што мне варта пра гэта сказаць! І сказаць таксама, што гэта не мой унікальны выпадак. Гэта адбываецца ва ўсіх людзей, якіх затрымліваюць па палітычных артыкулах, — збіццё ў бусіку, калі ў цябе яшчэ справа не дакладна сфармаваная. Наперадзе яшчэ допыты, ад цябе хочуць атрымаць нейкую мінімальную інфармацыю, і збіццё абавязкова будзе. Абмінуць немагчыма, у іх метадычка такая.

НГ: Якую інфармацыю з цябе выбівалі?

АЧ: Пыталіся пра ініцыятыву “Да зор”. А я асабліва нічога не ведаю. Казаў ім: хлопцы, каб ведаў, сказаў бы ўсё на свеце, але ж я проста музыка. Вось за музыку мне прыляцела, ну і за тое,  што быў у байцы фірмовай War Gaming. Казалі: ага, ты там на артылерыі гуляеш? На нашы танкі снарады зверху скідваеш. На табе яшчэ за гэта…

НГ: Пасля збіцця ў бусе ці білі, здзекаваліся фізічна? 

АЧ: Наколькі я зразумеў, у іх усё адбываецца па пэўнай схеме, методыцы. Наўрад ці да мяне было адмысловае стаўленне, якое патрабавала выключных здзекаў. Гэтыя здзекі сістэмныя. Напрыклад, сёння будзем нагамі біць, заўтра зробім страшэнны твар і будзем чымсьці шантажаваць. Усё гэта ў мяне было. Пасля сямі дзён у карцэры —  звычайная камера пры пастаянным святле, без матрацаў. Ты не можаш выспацца, арганізм адмаўляе, глузды проста не працуюць. Падчас утрымання ў карцэры яны прыходзяць, суюць нейкія паперкі з абяцанкамі, што зараз падпішаш — і гэта ўсё скончыцца. І, не разумеючы проста, што ты і дзе ты, падпісваеш тую паперчыну такі шчаслівы — канешне, давайце, хлопцы, падпішу, дзе тут распісацца ў сваім расстрэле… А потым гэта ўсё выкарыстоўваюць. 

НГ: І ў выніку?

АЧ: Спачатку ў маім прысудзе напісана прамым тэкстам: змешчаны ў гэтую ўстанову па падазрэнні ў 342-м артыкуле — ва ўдзеле ў маршах. Потым ім стала нецікава гэта. У іх адразу быў запланаваны артыкул па экстрэмісцкай дзейнасці, бо яны ў мяне знайшлі перапіску з Радай культуры. І тэарэтычна гэтага ім абсалютна хапала. Можна было не катаваць мяне. Ёсць абвінавачанне, і ўсё — хай едзе ў сваё СІЗА. Але працэдура ёсць працэдура, і я мусіў праз яе прайсці.

НГ: Спадзяюся, Алесь, будзе нашым сядзельцам надзея, што яны выйдуць і ніхто больш не трапіць у няволю… На жаль, адных выпускаюць, другіх саджаюць.

АЧ: Гэта жахліва. Я баюся, што яны перамелюць усю краіну. Колькі людзей праз мяне прайшло —  божачкі! Па справе Гаюна — процьма, і ўсе яны вельмі добрыя хлопцы, яны праходзілі праз СІЗА вельмі хутка: прылятаюць на Акрэсціна дні на тры, потым хуценька да суда тры месяцы, потым на СІЗА і на сваю хімію. Але тыя, ў каго ёсць яшчэ нейкія “эпізоды”, канешне, атрымліваюць тэрміны ў калоніі. Але там такія цудоўныя людзі. Які кепскі чалавек можа засняць перамяшчэнні вайсковай тэхнікі?  Канешне, толькі добры (смяецца). Аднаго на допыт выклікалі і прасілі патлумачыць, чаму ў яго ў чаце пост з фоткамі “вось гэтага бронетранспарцёра”. А той і кажа: ведаеце, я сам лагістыкай займаюся, у чат скінуў, каб людзі ведалі, што тут, на дарозе, небяспека, каб аб’язджалі, каб лагістыка не была парушаная… А за якую лагістыку, кажуць, ты хваляваўся, калі размяшчаў фота, на якіх самалёт і верталёт?.. 

НГ: Як ты сам для сябе адказваеш на пытанне: дзеля чаго пакутуюць людзі ў Беларусі?

АЧ: Цяжка асэнсаваць, што усяго толькі дзеля таго, каб нейкая групоўка людзей сядзела пры карыце. Я проста не магу гэта зразумець. 

Мне пашчасціла вырвацца досыць хутка. А людзі паклалі жыцці… Хто памёр, хто згубіў незваротна здароўе, ёсць людзі, у каго разваліліся сем’і, хто не здолеў развітацца са сваімі памерлымі сваякамі. Дзеці без бацькоў, бацькі без сваіх паловак, без сваіх дзяцей… 

У мяне ў галаве не ўкладаецца, як можа невялічкая групка бандытаў рабіць такія злачынствы. І пакуль я лічу, што ключавое слова — ПАКУЛЬ. Пакуль гэта ўсё ім сыходзіць з рук… Яны адчуваюць сваю непакаранасць.

Гуслі ад Полацка да Гданьска і Звянігарада Галіцкага ў адзінай культурнай прасторы сярэднявечча

НГ: Спачуваю, што табе прыйшлося гэта перажыць, Алесь. І добра, што гэта ў мінулым. Распавядзі, калі ласка, пра тое, што ёсць зараз. Пра творчыя планы. 

АЧ: Цалкам гатовы новы альбом! Засталася толькі вокладка.

НГ: Колькі там песень?

АЧ: Трынаццаць. 

НГ: Ну што, Каляды будуць з гуслямі?

АЧ: Абавязкова! Ужо запланаваў два канцэрты — Люблін і Варшава нас чакаюць. Я цяпер адкрыты да прапановаў: знаходжуся ў Польшчы, не магу выязджаць за яе межы. Калі ласка, мы з Таццянай Ячнай прыедзем у любы куточак Польшчы і адыграем святочную праграму. Хто ахвочы нас прыняць? Гэта можа быць касцёл, царква, нейкая прастора на 15-30 наведвальнікаў. Мне вельмі падабаюцца ўтульныя кампаніі. Увогуле, гуслі — гэта інструмент, які раскрываецца са слухачамі сам-насам. 

НГ: Ці захавалася жаданне ствараць інструменты?

АЧ: Так! Як толькі з’явіцца магчымасць працаваць з дрэвам. Па-першае, я хачу аддзячыць Польшчы. Я хацеў бы прысвяціць пэўны час польскім гуслям, якія тут былі ў XII, XIII стагоддзі, паказаць, што ў раннім сярэднявеччы цяперашніх межаў не было. Гэта лірападобныя гуслі. Нешта падобнае было ў Полацку, яно выяўлена на цэгле Спаскай царквы. На тых жа самых гуслях ігралі і ў Гданьску, і ў Звянігарадзе Галіцкім. Хачу гэтымі інструментамі паказаць яшчэ адну грань нашай еднасці.

НГ: Ці ёсць ужо накіды, дзе абсталяваць доўгачасовую творчую прастору?

АЧ: Я з задавальненнем паслухаю прапановы, але ключавое слова тут — доўгачасовую. Не хачу бегаць па гасцях, бо гэтая праца вельмі шумная. Велізарны пыл і шум ад іншага чалавека трываць у сваёй майстэрні ці ў іншым часовым памяшканні ніхто не будзе. Трэба выбраць такое месца, каб суседзяў не бянтэжыць гучнай працай станкоў, каб драўляны пыл не замінаў нікому. 

НГ: Колькі патрэбна часу, каб зрабіць гуслі? “Базавыя”, без адмысловых упрыгожванняў.

АЧ: Калі пасяліцца ў майстэрні і толькі рабіць гуслі, можна зрабіць, напэўна, за тыдзень. Але немагчыма займацца толькі адным інструментам. Звычайна ўсім кажу, што гуслі робяцца месяц, і гэта праўда. 

НГ: А што б ты сказаў аматарам тваёй творчасці? Многія дагэтуль слухаюць “Старога Ольсу” і іншую музыку, створаную з тваім удзелам…

АЧ: У музыцы ёсць тое, дзеля чаго варта жыць. Музыка гуртуе людзей. Музыка натхняе людзей на жыццё. Музыка — гэта тое, што прывядзе вас туды, куды трэба. Музыка вас падтрымае заўсёды. У добрай музыцы жыве Бог. Ён там — ёсць… 

НГ: Дзякуй вялікі за размову!

1. Таццяна Ячная –  напарніца Алеся Чумакова па сцэнічным выкананні калядных песень.  ︎
2. Цэнтр ізаляцыі правапарушальнікаў ︎

Дзячэнка заходзіць у цэрквы — найперш праваслаўныя, але паказвае і касцёлы. Наведвае набажэнствы, удзельнічаў у велікодным хрэсным ходзе, з веданнем віншуе гледачоў з царкоўнымі святамі. І нават цытуе Псалмы, звязваючы іх з падзеямі ўласнага жыцця.

А на Дзень беларускага пісьменства выступае з прамовай па-беларуску.

На думку Васілевіч, улада баіцца самастойнага маральнага аўтарытэту цэркваў: «Раптам яны будуць слухацца больш Бога, чым людзей». Імкненне паставіць супольнасці пад поўны кантроль яна звязвае са страхам паўтарэння 2020 года, калі вернікі выступалі супраць гвалту, фальсіфікацыяў і беззаконня.

Пры гэтым маўчанне вернікаў і святароў не азначае згоды: многія захоўваюць перакананні, але баяцца, што адкрытае выступленне пастара ці прыхаджанаў абернецца рэпрэсіямі супраць усёй супольнасці — аж да пазбаўлення рэгістрацыі і ліквідацыі.

Нават у такой сістэме асоба чыноўніка мае значэнне: пра папярэдняга ўпаўнаважанага Аляксандра Румака з сімпатыяй адгукаліся нават прадстаўнікі пераследаваных супольнасцяў. Як праявіць сябе Дзячэнка, пакажа час. Больш пра прызначэнне і становішча вернікаў — у размове для «Белсата».

Праз некалькі месяцаў песні Чумакова загучалі ўжо на судзе. Яго абвінавацілі ў тым, што ён граў беларускую народную музыку і такім чынам нібыта «гуртаваў пратэставае ядро». У матэрыялах справы асобна згадваўся альбом з 11 беларускіх народных песень, які ўключылі падчас судовага пасяджэння. У выніку Чумакова асудзілі на два гады калоніі паводле артыкула аб удзеле ў «экстрэмісцкім фармаванні».

Пасля вызвалення музыка плануе выдаць як гэты альбом, так і асобны альбом калядных песень, запісаны разам з Таццянай Ячнай. Яны шмат гадоў перакладаюць на беларускую і выконваюць калядныя спевы розных народаў — ад польскіх да венесуэльскіх.

Рассуждая о Божьем наказании, Гурий вспомнил амалекитян, которых Господь якобы полностью истребил. Так он предупредил современных политиков и целые народы о последствиях непокорности — в контексте интервью речь прежде всего идёт об Украине и поддерживающих её странах. Однако выбранная архиепископом 15-я глава Первой книги Царств не подтверждает его слова: Саул не исполняет приказ до конца, а позже амалекитяне снова появляются в библейском повествовании.

Украинские власти решили создать на территории заповедника «Киево-Печерская лавра» Национальный пантеон, где будут хоронить и перезахоранивать известных деятелей страны. Отдельно в Лавре проходили проверка и исследование мощей святых. Гурий связал эти события и заявил, что мощи хотят заменить останками украинских националистов, хотя о таком не говорится ни в одном официальном документе. А снятый в Трапезной палате выпуск кулинарной передачи он также представил как попытку властей изгнать из Лавры монахов и «уничтожить молитву».

Установку памятника Ивану Мазепе Гурий объяснил исключительно с позиции российской имперской истории, назвав гетмана «предателем веры и Отечества», да ещё и напутав со временем наложения анафемы. Между тем единой православной оценки здесь нет. Русская православная церковь считает анафему действующей, а Вселенский патриархат никогда её не признавал, называя политической и неканонической. Даже в УПЦ отмечали, что анафема Мазепе имеет историко-политический характер.

доказательство «духовной деградации» Украины Гурий привёл и историю из Черновцов, где после ремонта лестницы возле филармонии на нескольких ступенях обнаружили фрагменты портретов и надписей с надгробий. Однако проверка показала: подрядчик не привозил плиты с кладбища, а лишь переложил уже находившийся в лестнице старый гранит. Раньше изображения были обращены вниз, поэтому их происхождение оставалось незаметным. Архиепископ опустил этот контекст и представил коммунальный скандал как ещё одно свидетельство богоборчества украинских властей.

Такія даты жывуць у гуку ключа, што больш не адмыкае родных дзвярэй. У паху жнівеньскага вечара. У мелодыі, якую ўжо немагчыма слухаць без слёз. У позірку чалавека, які навучыўся ўсміхацца, але так і не перастаў чакаць вяртання дадому.

Для сучасных беларусаў гэта дзявяты дзень жніўня. Сёлета жь упершыню за шэсць гадоў гэтая дата зноў прыпадае на нядзелю.

Мне, як верніку, хочацца не толькі ўспомніць той жнівень. Хочацца зрабіць нешта больш важнае — паглядзець на пражыты шлях вачыма Слова Божага.

Не таму, што я схільны шукаць у лекцыянарыі схаваныя прароцтвы або ключы да гісторыі. Бог не пакінуў нам Евангелле як шыфр, якім можна расшыфраваць падзеі. Ён падараваў яго як святло, у якім мы можам убачыць саміх сябе і, галоўнае, убачыць Яго.

Шэсць гадоў таму, у дзявятую нядзелю пасля Пяцідзесятніцы, у праваслаўных цэрквах чытаўся ўрывак пра Пятра, які па слове Іісуса выйшаў з лодкі і пайшоў па вадзе (Мц 14, 22–34).

Сёння, у дзясятую нядзелю пасля Пяцідзесятніцы, Царква прапануе нам іншы ўрывак — пра бацьку, які прыводзіць да Іісуса свайго хворага сына, пра вучняў, што не здолелі дапамагчы, і пра іх ціхае пытанне пасля няўдачы: «Чаму мы не змаглі яго выгнаць?» (Мц 17, 14–23).

Чым больш я думаю пра гэтыя два евангельскія ўрыўкі, тым менш мне хочацца параўноўваць даты і шукаць супадзенні. І тым мацней хочацца слухаць.

Бо здаецца, што паміж гэтымі двума нядзелямі пралягае не толькі шэсць гадоў нашай агульнай гісторыі. А яшчэ і Паміж імі пралягае шлях вучня.

У жніўні дваццатага года Беларусь пачула слова, якое калісьці пачуў Пётр: — Выйдзі.

І мы сапраўды выйшлі. Хтосьці — на вуліцу. Хтосьці — у турму. Хтосьці — у выгнанне. здаецца, усе мы выйшлі яшчэ ў нешта большае — у невядомасць, у новую адказнасць за чалавекапобач. Мы выйшлі, каб крочыць па вадзе. Мы выйшлі і баяліся. Але страх ужо не мог быць апошнім словам. Мы ішлі без кмапы, Без гарантый. Не бачачы ўжо берага, ад якога адышлі, і яшчэ не пазнаючы таго, да якога набліжаліся. Пад нагамі не дарога, а глыбіня. За спінай — трэск мастоў, якія ўжо не вярнуць. Наперадзе — туман, у якім цяжка адрозніць, дзе заканчваецца неба і пачынаецца вада.

Мабыць, менавіта так выглядае жыццё чалавека, які ўпершыню адважыўся паверыць не сваім разлікам, а Божаму слову.

Але ёсць адна рэч, якую я адчуў толькі цяпер. Мы вельмі часта казалі пра мужнасць Пятра выйсці з лодкі. І амаль ніколі не гаварылі пра тое, дзеля чаго Іісус яго паклікаў. справа зусім не ў хаджэнні па вадзе. Калі б Бог хацеў проста паказаць цуд, Пятру не трэба было б рабіць ніводнага кроку.

Іісус клікаў яго не да незвычайнага вопыту. Ён кліча да даверу. Бо сапраўдны цуд адбываецца не пад нагамі, а ў сэрцы.

Кожнаму зараз зразумела, што наш Кожны крок па вадзе гэта крок ад самадастатковасці да даверу.

І, магчыма, таму гісторыя гэтага евангельскага сюжэту не заканчваецца трыумфам. Пётр пачынае тануць. Гэта заўсёды мяне здзіўляла. Чаму Евангелле не расказвае гісторыю да канца прыгожа? Чаму чалавек, які адважыўся паверыць, не даходзіць да Іісуса без цяжкасцяў? Можа таму, што Бог ніколі не абяцаў нам паверыўшым, жыццё пазбаўленае ад ціску і выпрабаванняў. Ён абяцае быць з намі ў самой яе сярэдзіне. Пётр пачынае тануць. І менавіта ў гэты момант адбываецца нешта значна важнейшае за хаджэнне па вадзе. Іісус працягвае руку. Важна адзначыць, што Ён не чытае пропаведзі чалавеку, які тоне. Не пачынае з дакору. Не патрабуе спачатку сабрацца, выправіцца, паверыць мацней. Ён спачатку ратуе. І толькі потым гаворыць.

Так заўсёды дзейнічае Бог. Спачатку — любоў, а потым — навучанне. Спачатку — міласэрнасць, пасля — патрабаванне. Мы часта думаем, што Бог любіць нас за тое, што мы не патанулі. А Евангелле сведчыць пра іншае. Ён любіць нават таго, каго яшчэ трымае над вадой. Вось у гэтым і ёсць галоўны ўрок нашага жніўня. Справа Не ў тым, што мы адважыліся зрабіць крок. А ў тым, што ўпершыню так востра адчулі: чалавеку недастаткова быць адважным. Нават самай вялікай чалавечай мужнасці аднойчы становіцца мала. І гэта не трагедыя. Гэта месца, дзе нарэшце можа пачацца вера. Бо вера не пачынаецца там, дзе мы здолялі усё зрабіць самі. Яна пачынаецца там, дзе мы адкрываем, што нас ўсё яшчэ трымае Божая рука. І толькі цяпер, праз шэсць гадоў, мы гатовыя пачуць гэта без крыўды і без расчаравання. Бо ўсе гэтыя гады Бог вёў нас не толькі праз гісторыю. Ён вёў нас праз уласныя сэрцы.

Евангелле ніколі не затрымліваецца надоўга на вяршыні. Пасля насычэння пяці тысяч — бура. Пасля хаджэння па вадзе — новая дарога. Пасля Перамянення — плач бацькі, разгубленыя вучні і дзіця, якое пакутуе. Гэта нібы Божы закон любові. Святло ніколі не даецца дзеля таго, каб застацца на гары. Яно патрэбнае, каб мы не згубілі Бога, калі зноў спусцмся ў даліны. Менавіта менавіта гэта адбылося і з намі.

Шэсць гадоў таму мы перажылі нешта, што цяжка апісаць толькі палітычнымі словамі.

Мы ўбачылі адзін аднаго, адкрылі годнасць чалавека, адчулі, што праўда значна мацней за страх, навучыліся плакаць чужымі слязамі, Несці чужыя перадачы, Маліцца за незнаёмых людзей так, нібы яны — нашыя родныя. Мы ўсвядомілі, што Беларусь — гэта не тэрыторыя. Беларусь — гэта людзі здольныя несці адзін аднаго. гэта і было нашым Перамяненнем. Але пасля кожнага Перамянення заўсёды пачынаецца шлях уніз. Туды, дзе чакае сапраўднае жыццё. І вось сённяшняе Евангелле сустракае нас менавіта там. Бацька прыходзіць да Іісуса і кажа: — «Пане, змілуйся над маім сынам… Я прыводзіў яго да вучняў Тваіх, але яны не змаглі яго аздаравіць». Гэта дзіўная гісторыя. І зразумела, што яна зусім не пра хлопца І нават не пра злога духа. Яна пра вучняў і Пра іх разгубленасць, іх маўчанне. Пра наш боль пасля няўдачы.

Мы ведаем, што яны ўжо аздараўлялі і ўжо маюць досвед. І раптам…

Не атрымалася. Напэўна, няма цяжэйшага месца для вучня. Не першая памылка. Не першы страх. А той момант, калі тое, што атрымлівалася ўчора, больш не атрымліваецца сёння. Як шмат нас жыве цяпер менавіта ў гэтым месцы. Мы ўсё яшчэ задаём адно і тое ж пытанне. «Чаму?» Чаму не атрымалася? Чаму не хапіла? Чаму зло аказалася такім трывалым? Чаму мы страцілі дом? Чаму рассеяліся па свеце? Чаму столькі слёз аказаліся без адказу? І мяне вельмі кранула адна акалічнасць. Вучні не апраўдваюцца. Яны не вінавацяць натоўп, бацьку, Бога. Яны толькі пытаюцца: — «Чаму мы не змаглі?» Гэта вельмі сумленнае пытанне. І менавіта таму Іісус адказвае на яго так сур’ёзна.

Але чым больш я чытаю гэты ўрывак, тым мацней адчуваю нешта дзіўнае. Мне здаецца, што Іісус адказвае не на тое пытанне. Мы спрабуем дазнацца пра сваю няўдачу. А Іісус гаворыць пра веру. Чаму? Таму што Ён бачыць тое, чаго яшчэ не бачым мы. Вось шэсць год мы лічым галоўным пытаннем — «Чаму мы не змаглі?»А Іісус вяртае сёння нас да значна глыбейшага пытання: «На каго вы насамрэч спадзяецеся?»Вось дзе адбываецца сапраўднае навяртанне.

думаючы толькі пра сваю няўдачу, цэнтрам гісторыі ўсё яшчэ застаёмся мы, Нашыя сілы, Нашыя планы, і нават Нашая мужнасць, страты, наша вера. Іісус жа дужа ціха, але настойліва паварочвае наш позірк. Не да большай веры ў сябе, А да большай велічы Бога.

Мы так часта чытаем словы Іісуса пра гарчычнае зерне, нібы Ён заклікае назапасіць больш веры. Але гарчычнае зерне — гэта не пра колькасць. Гэта прыповесць пра давер. Не пра тое, колькі веры ў кожнага з нас, А пра тое, Каму яна належыць. Важна падкрэсліць, што вера ніколі не была сілай чалавека. Яна заўсёды адкрытасць Богу.

Сёння Евангелле прамаўляе кожнаму з нас пра тое, што Шэсць гадоў мы вучыліся быць мужнымі, быць адказнымі, несці адзін аднаго І ўсё гэта было сапраўдным, патрэбным. Але захоўваецца небяспека, якая непрыкметна прыходзіць нават да самых шчырых людзей. Пачаць верыць не Богу, А ў сваю веру. Не Яго вернасці, А ў сваю вытрымку. Не Яго сіле, А ў сваю ахвярнасць. Гэта тонкая спакуса, якая прыходзіць не пасля здрады, а пасля вернасці. менавіта цяпер Іісус надзвычай далікатна вызваляе нас ад яе, нібы кажа: «Дазвольце Богу зноў стаць вялікім.»Бо вера не павялічвае чалавека. Яна вяртае чалавеку сапраўдны маштаб Бога. І калі Бог становіцца вялікім, адбываецца дзіўная рэч. Мне ўжо не трэба быць вялікім. Мне ўжо не трэба несці свет на сваіх плячах. Мне ўжо не трэба быць дастаткова мудрым, моцным, бездакорным. Мне ўжо не трэба ўвесь час даказваць, што я варты Божай любові. Бо яна не ўзнагарода, Яна заўсёды дар.

І тады раскрываецца яшчэ нешта дужа важнае. Пётр ішоў па вадзе не таму, што быў мацнейшы за іншых. Вучні не былі пакліканыя аздараўляць таму, што былі лепшыя. Усё, што мы мае даравана. Усё, што мы можам даверана нам. І ўсё, што мы страцілі, можа быць зноў вернута толькі ў адным месцы – Побач з Іісусам.

Можа быць, таму сёння Евангелле не кліча нас шукаць новых спосабаў стаць мацнейшымі. Яно кліча нас зрабіць нешта значна цяжэйшае. Адважыцца быць слабымі перад Богам. Не для таго, каб апусціць рукі, А для таго, каб нарэшце перастаць жыць так, нібы ўсё сапраўды залежыць толькі ад нас.

Мяне не пакідае адна думка. Пётр, які ішоў па вадзе, яшчэ не ведаў, куды вядзе гэтая дарога. Тады яму здавалася, што галоўная падзея яго жыцця адбываецца на хвалях Галілейскага мора, выдатны і прыгожы сёрфінг. Але сёння мы ведаем: гэта быў толькі пачатак. Наперадзе былі словы, якіх ён не зразумеў. Наперадзе былі сваркі паміж вучнямі Наперадзе было абяцанне: «Я ніколі Цябе не пакіну». Наперадзе быў двор першасвятара, Начны холад, Вогнішча трох адрачэнняў. Той самы чалавек, які калісьці выйшаў з лодкі, аднойчы не знойдзе ў сабе мужнасці нават прызнацца, што ведае Іісуса. Якая балючая праўда. Мы здольныя быць надзвычай смелымі у адзін дзень і дужа слабымі у другі. Але яшчэ большая праўда ў тым, што Іісус не перастае любіць Пятра ні на моры, Ні ў двары, Ні пасля ўваскрасення. Любоў Бога значна больш устойлівая за чалавечую вернасць. Па-сапраўднаму важна Не тое, што чалавек здольны дайсці да Бога, А тое, што Бог не спыняецца, пакуль не дойдзе да кожнага з нас.

Вось і сёння пасля шасці гадоў выпрабаванняў і перашкод, не адбыўшыхся чаканняў і моцных крыўд хочацца прыгадаць тую самую раніцу на беразе Тыверыядскага возера, такую непадобную да ўсіх іншых. Там, дзе няма натоўпу, цудаў, якіх чакаюць і шукаюць. Там, дзе няма вялікіх прамоваў. І Толькі вогнішча і Хлебам пахне цішыня. І кожны з нас, якому сорамна падняць вочы. Пётр, напэўна, чакаў іншай размовы, дакору ці нават суда. Іісус жа спытвае Толькі адно: «Ці любіш ты Мяне?» Яно гучала ў сэрцы Пятра яшчэ тады, калі ён тануў. І ў сёняшнім сюжэце, ў сэрцы вучняў пасля іх няўдалай спробы дапамагчы бацьку і хлопцу. І, безумоўна, яшчэ грамчэй яно гучыць сёння і ў нашых сэрцах.

Тысячы разоў за гэты час мы ставілі адзін перад адным шчырае і сумленнае пытанне: «Чаму ў нас не атрымалася?». Няма спрэчкі, што яно мае права быць. Але сёння Евангелле ціха-ціха прапануе нам яшчэ адно. Не пра памер і якасць нашай веры, а «Ці верыш ты, што Мая любоў да цябе большая за тваю няўдалую спробу?». Гэта глыбокасэнсоўная гутарка не пра саамадастатковасць кожнага з нас і не пра правільнасць зробленага, А выключна: «Ці дастаткова вялікі для цябе Я?». Менавіта тут Вера ўжо не спосаб зрабіць сябе мацнейшым. Вера адчуваецца, як месца сустрэчы. вера не павялічвае чалавека. Яна толькі вяртае чалавеку сапраўдны маштаб Бога. І калі Бог зноў становіцца вялікім, мы маем магчымасць нарэшце знайсці свой сапраўдны памер. Мы перастаем быць цэнтрам свету, быць выратавальнікам гісторыі, імкнуцца змяніць тое, што ніколі не магло быць у нашай ўладзе. І ўпершыню за доўгі час можам проста быць любімымі сынамі і дачкамі, Прынятымі і Прабачанымі. Мне здаецца, менавіта гэтага сёння так не хапае многім з нас. Мы стаміліся Не толькі ад навін, ад чакання, ад выгнання. Мы стаміліся быць моцнымі, увесь час трымацца, даказваць.

І вось цяпер Евангелле робіць тое, чаго не можа зрабіць нішто іншае.

Яно не патрабуе ад нас яшчэ большай сілы. Яно прапануе адпачыць Не ад адказнасці, А ад самадастатковасці. Слова Божае заклікае нас Перастаць жыць так, нібы ўсё трымаецца на нас і Дазволіць Богу быць Богам. Гэта дапаможа нам адчуць чаму пасля пытання пра паразу Іісус гаворыць пра веру. Бо толькі чалавек, які больш не абапіраецца выключна на сябе, можа па-сапраўднаму несці іншага. Пакуль я заняты тым, каб выратаваць самога сябе, у мяне не застаецца рук для брата. Але калі мяне ўжо трымае Хрыстос, мае рукі свабодныя і могуць абняць таго, хто плача, Падтрымаць таго, хто стаміўся,

Падзяліцца апошнім. Мы здольныя Маліцца за таго, хто ўжо не мае слоў і Несці таго, каго сам не можаш ацаліць зусмі не таму, што мы сталі мацнейшымі, А толькі таму, што перасталі лічыць сябе крыніцай сілы. Гэта шлях, які прайшла наша вера за гэтыя шэсць гадоў Ад першага кроку на ваду — да здольнасці несці чужы боль. Ад захаплення сваёй адвагай — да здзіўлення Божай вернасцю. Ад пытання: «Чаму ў нас не атрымалася?» Да ціхага прызнання: «Без Цябе мы сапраўды не можам нічога».

Сёння, дзявяты дзень жніўня і Мы зноў будзем успамінаць, і зноў будуць балець незагоеныя раны. Няхай баляць Шнары таксама памятаюць. Але дужа хочацца, каб гэтым разам наша памяць не скончылася толькі болем, Каб яна прывяла нас туды, куды заўсёды вядзе Евангелле Не да мора, Не да буры, Не да паразыі нават не да ўласнай веры, А да Іісуса Хрыста. Таго самага, Які працягвае руку Пятру, Таго самага, Які не адкідвае вучняў пасля іх няўдачы, Таго самага, Які пасля ўваскрасення прыгатаваў сняданак таму, хто адрокся ад Яго. сёння Ён запрашае кожнага з нас бліжэй. Туды, дзе можна, як стомленае дзіця, прыхіліцца да грудзей Старэйшага Брата і ціха-ціха прамовіць словы, якіх, магчыма, так даўно не хапала нашаму сэрцу: «Слава Табе, Божа.

Дзякуй, што Ты больш за мой страх, за мае надзеі, за мае памылкі, за маю веру і нявер’е. І дзякуй, што, калі я ўжо не мог трымацца за Цябе, Ты не перастаў трымаць мяне».

У вершы гучалі словы пра досвед турмы, беларускую прысутнасць у эміграцыі, рэпрэсіі супраць культуры і надзею на перамогу. Сярод іншых тэмаў Севярынец узгадаў і пераслед вернікаў: арышт ксяндза з Пружанаў і ціск на парафіянаў у Брэсце.

На гэта ён прапанаваў адказваць не страхам, а супольнай малітвай па-беларуску: «Дружна прыйдзем маліцца на мове».

Не обошлось без конспирологии. В интервью иерарх также обвинил экс-главу Офиса президента Украины Андрея Ермака в занятиях черной магией, рассказал о секретных американских биолабораториях у границ России, об эвтаназии младенцев в Канаде и о других событиях, сильно искаженных либо не имеющих связи с реальностью. 

Трагедия произошла 17 июня в Брянской области. Автобус, в котором ехало 43 человека, был атакован дроном. Официальное расследование инцидента еще не завершено, ни одна сторона конфликта не взяла вину на себя. Однако архиепископ Гурий не стал дожидаться результатов расследования и заблаговременно поделился с паствой пророссийской позицией.

“Я глыбока ўдзячны спецпасланніку па Беларусі Джону Коўлу, Крыстаферу Сміту, генералу Кіту Келагу й усім, хто ўдзельнічаў у маім вызваленьні”,

— зьвярнуўся да беларусаў Ціханоўскі з нагоды гадавіны свайго вызваленьня.

Палітык заявіў, што вываз яго за мяжу дазволіў ня толькі апынуцца на свабодзе, але літаральна выратаваў яму жыцьцё.

Асаблівую падзяку Ціханоўскі выразіў сваёй жонцы — беларускай лідарцы Сьвятлане. Доўгія гады яна змагалася “ня толькі за мяне, але й за Беларусь, за права беларусаў жыць у свабоднай краіне”, падкрэсьліў спадар Сяргей.

Зараз ён працуе над тым, каб на волі апынуліся іншыя беларускія палітычныя зьняволеныя.

“Вызваленьне пазасталых палітвязьняў залежыць ад шматлікіх фактараў. Я не магу ўплываць на ўсё, але не перастаю намагацца. Ніхто не павінны заставацца за кратамі за свае перакананьні”,

— дадаў Ціханоўскі.

Таксама ён выразіў удзячнасьць усім датычным за падтрымку пасьля вызваленьня.

“Адаптацыя да жыцьця на волі — няпростае выпрабаваньне. Кожны дзень мне нагадвае, наколькі каштоўныя сям’я, свабода й магчымасьць гаварыць праўду”,

— дзеліцца спадар Сяргей.

Ён перажывае за беларусаў, якія засталіся ў сваёй краіне.

“Палітыка дыктатара прывяла да таго, што Беларусь у гэтыя дні зноў балянсуе на краі вайны. Я малюся за тое, каб гэтага не адбылося”,

— дадаў Сяргей Ціханоўскі.

Сам ён на сёньня абраў у якасьці краіны для жыцьця Злучаныя Штаты.

“У Лос-Анджэлесе я вывучаю ангельскую мову, рыхтуюся да паступленьня ва ўнівэрсітэт, пішу кнігу, займаюся творчасьцю”,

— распавёў былы палітзьняволены.