Меркавана, яго ўтрымліваюць у СІЗА КДБ – магчыма, яго абвінавачваюць у “здрадзе дзяржаве” – такі ж артыкул ставілі ксяндзу з Валожына Генрыху Акалатовічу.

Они получили сроки от 5 лет по ч. 3 ст. 130 УК и ч. 3 ст. 361-1 УК — «разжигание вражды» и создание «экстремистского формирования» либо руководство им.

В список внесены Анна Стрюкова из деревни Улазы Гродненской области, Галина Фролова из деревни Кайки Витебской области, Ольга Байковская из Свислочи и Ольга Вощенко из Вилейки. Основанием назван вступивший в силу приговор Минского городского суда по ч. 3 ст. 130 УК и ч. 3 ст. 361-1 УК — «разжигание вражды» и участие либо руководство «экстремистским формированием».

По документам самого движения, Анна Стрюкова фигурировала как «игумения Всея Белой Руси (Белоруссии) Евдокия», а Галина Фролова — как «монахиня Феодосия».

Речь идет о деле движения «Русская православная церковь — Царская империя», которое беларусские власти ранее признали «экстремистским формированием». Его участниц обвиняли в руководстве структурами движения и распространении идей, которые следствие трактовало как религиозную и национальную вражду.

Прокуратура называла приговоры: Стрюкова, Фролова и Байковская получили по 5 лет и 3 месяца колонии, Вощенко — 5 лет колонии. В мае 2026 года Верховный суд оставил приговор в силе.

50-гадовы Аляксандр Вітальевіч Баранаў – вядомы каталіцкі вернік і бізнэсовец з Мазыра. На сайце мясцовага райвыканкаму ён пазначаны як старшыня Гісторыка-культурнага грамадскага аб’яднання «Спадчына Палесся». Ягоныя мэты – садзейнічанне аднаўленню і захаванню гісторыка-культурнай спадчыны Ніжне-Прыпяцкага Палесся, іншых гісторыка-культурных каштоўнасцяў Гомельшчыны».

Цяпер Аляксандра абвінавацілі ў іншым садзейнічанні – «экстрэмісцкай дзейнасці».

Бізнэсовец вядомы тым, што стварыў на месцы былога мужчынскага кляштара цыстэрцыянцаў у Мазыры культурную прастору «Даліна анёлаў» і займаўся аднаўленнем гэтага комплексу, каб перадаць яго Каталіцкай царкве. 

У апошнія гады ў старадаўнім будынку працавала мэблевая фабрыка. Аднак у 2010 годзе яна збанкрутавала. Мазырскія ўлады прапаноўвалі Касцёлу ў 2015 годзе прыняць будынак, аднак у дыяцэзіі тады падлічылі, што на яго рэстаўрацыю неабходна каля 1 млн. даляраў, пры гэтым дзяржава не прапаноўвала фінансавання. Таму ад прыняцца будынка прыйшлося адмовіцца.

Комплекс быў выстаўлены на аўкцыён, і яго набыў Аляксандр Баранаў – з мэтай аднавіць кляштар з храмам і перадаць яго Каталіцкай царкве, а побач, у іншых будынках – арганізаваць буйную культурную пляцоўку. 

Планы пачалі рэалізоўвацца, тут была зарэгістравана парафія Узвышэння Святога Крыжа, яна стала збірацца ў будынку былога кляштара, які пачалі аднаўляць. Першы адпуст у парафіі адбыўся ў 2020 годзе, яе наведвалі святары і біскуп, тут цэлебравалі, пераважна, Трыдэнцкую Імшу, а сам Аляксандр служыў міністрантам.

Аднак у апошнія некалькі гадоў па прычынах, якія пакуль не агучваюцца, спынілася дзейнасць як парафіі, так і «Даліны анёлаў». 

Таксама Аляксандр быў сярод тых, хто набыў праз аукцыён будынак былога палаца Горватаў у Нароўлі і займаўся яго аднаўленнем разам з пісьменнікам Андрусём Горватам і прадпрымальнікам Пятром Кузняцовым.

Пра Аляксандр вядома, што ён быў затрыманы 5 студзеня 2026 года. Праз некалькі дзён пасля арышту яго змясцілі ў СІЗА ў Гомелі, дзе ён утрымліваецца да цяперашняга часу ў чаканні суда. Мужчыну вінавацяць паводле ч. 1 арт. 361-4 («садзейнічанне экстрэмісцкай дзейнасці») Крымінальнага кодэкса. Пераслед тычыцца «справы Беларускага Гаюна».

Журналіст і актыўны дзеяч Саюза палякаў на Беларусі, каталік Анджэй Пачобут ў інтэрв’ю KAI падзяліўся, што менавіта вера дапамагла яму перажыць гады зняволення ў беларускіх турмах.

«Калі чалавек верыць, што ўсё зводзіцца толькі да “тут і цяпер”, яму вельмі цяжка, калі гэтае “тут і цяпер” у яго забіраюць. А калі верыш, што ёсць справядлівасць, што Бог бачыць усё зверху і прыйдзе час, калі ўсе крыўды будуць выпраўленыя, тады ўсё набывае іншае вымярэнне». 

— падкрэсліў былы палітвязень і адзначыў , што цяжкія выпрабаванні ўзмацняюць цікавасць да пытанняў веры і рэлігіі, сведкам чаго ён быў у турме.

Між іншым Пачобут распавёў, як беларускія ўлады спрабавалі арганізаваць яго сустрэчу з былым рэдактарам ​​Telegram-канала NEXTA Раманам Пратасевічам.

«Я разумеў, што ўладам важна праз тое, што палітвязні вядуць з ім нейкія размовы, падняць ягоны імідж. Але я не разумеў, навошта мне ўвогуле патрэбны быў нейкі кантакт з ім. Для мяне ён маральна знішчаны чалавек».

Паводле Пачабута, у той момант Пратасевіч выглядаў «добра адкормленым маладым чалавекам з жывоцікам», але «з ягоных вачэй глядзеў пабіты сабака». 

Былы палітвязень падзяліўся, як беларускія ўлады спрабавалі зламаць і яго —ізаляцыяй, холадам і голадам.

«Я аддаў перавагу быць схуднелым і ўтрымлівацца ў цяжкіх умовах, чым пасля вызвалення мець такі позірк». 

Пасля арышту ў 2021 годзе Анджэй Пачобут доўгі час адмаўляўся пакідаць Беларусь у абмен на свабоду, бо не хацеў з’язджаць без магчымасці вярнуцца. Ён патлумачыў гэта адказнасцю перад польскай меншасцю. У верасні былы палітвязень плануе ўпершыню пасля вызвалення прыехаць у Беларусь. На пытанне пра рызыку новага арышту ён адказаў:

«Тыда я вярнуся ў турму. Маральна я да гэтага падрыхтаваны. Калі б мне не далі пашпарт, калі б я не пачуў запэўніванняў ад чалавека з адміністрацыі беларускага прэзідэнта, што змагу вярнуцца, я б не перайшоў мяжу.

Напрыканцы інтэрв’ю Пачобут падкрэсліў, што не лічыць сябе героем:

«Я проста стараюся паводзіць сябе прыстойна ў часы і ў абставінах, якія вельмі далёкія ад прыстойнасці».

Такое набажэнства праводзіцца ўжо чацвёрты раз. Яго ініцыятарамі з’яўляюцца кіраўнікі дыпламатычных місій Літвы і Польшчы пры Ватыкане.

Яе імя і імя яе старэйшай дачкі Маргарыты Рабіновіч сёння з’явілася ў абнаўленні спіса «экстрэмістаў».

Ціна і яе старэйшая дачка Маргарыта Рабіновіч былі затрыманы ў траўні 2025 года і змешчаны пад варту па крымінальнай справе паводле ч. 3 арт. 361-1 КК (стварэнне экстрэмісцкага фармавання або ўдзел у ім). Іх справа можа быць звязана з рашэннем КДБ прызнаць «Беларускую аналітычную майстэрню» прафесара Андрэя Вардамацкага «экстрэмісцкім фармаваннем». Гэтая арганізацыя праводзіла сацыялагічныя апытанні сярод беларускіх грамадзян. 

Раней мы паведамлялі, што кожнай далі па два гады калоніі і штраф. Пры гэтым пракурор патрабаваў для жанчын па 2,5 года пазбаўлення волі.

Спачатку Кацярына ўспомніла пра тое, каго сустракала ў камеры:

— Самы яскравы ўспамін, які я маю з першых дзён затрымання, — гэта маленькая камера на Акрэсціна. Хіба камера была на чатырох чалавек, а нас было, можа, адзінаццаць. І потым, калі Дашу забралі адтуль, я памятаю, што з намі заставалася маці і дачка — хрысціянкі, якія пачалі ўслых маліцца. Яны прапанавалі нам узяцца за рукі ў гэтай камеры. Маліліся спачатку традыцыйнымі малітвамі («Ойча наш» і гэтак далей), а потым яны пачалі маліцца сваімі словамі. І кожны раз, калі я гэта згадваю, у мяне дрыжыкі праходзяць па скуры, таму што яны ўздымалі вось так рукі і казалі: «Божа, дапамажы нам пераадолець гэты дух камунізму!» І я сябе адчувала як дысідэнты ў савецкім часе, альбо ў часы Салідарнасці ў Польшчы, альбо савецкія дысідэнты недзе ў ГУЛАГу. Гэта было даслоўна. І я настолькі гэта запомніла, і гэта мне так урэзалася ў памяць…

Распавяла яна і пра тое, як для вернікаў абмяжоўвалі ўдзел у рэлігійным жыцці:

— Вось гэта самы яскравы ўспамін пра хрысціянства і верніцтва, але варта адзначыць, што на тэрыторыі калоніі была праваслаўная царква. Што рабіць каталікам, альбо іудэям, альбо мусульманам, — незразумела. У яе патрапіць было тым яшчэ квэстам. На вялікія святы (напрыклад, на Вялікдзень) там ладзілі фэйс-кантроль на ўваходзе, і ты мог альбо патрапіць у спіс, альбо не патрапіць. Проста ля ўвахода ў царкву стаяў супрацоўнік аператыўнага аддзела, які фільтраваў — каму можна, а каму не. Пад канец 2025-га мы ўжо пачалі апрыёры мець такую забарону на наведванне царквы, альбо наведванне праз нейкія спісы, якія ўзгаднялі па нейкіх, нікому невядомых, алгарытмах. Таксама набыць святочную булку, кулічы на Вялікдзень у краме (у так званай атаварцы) у калоніі нельга было «палітычным». Вось такая забарона на набыццё кулічоў… Не ведаю, з чым гэта было звязана.

Але пры гэтым, зразумела, заставаліся магчымасці для прыватных малітоўных практык:

— Канешне, адчуваўся менавіта такі ціск. Я малілася… таксама гэта вельмі асабістае, і як я малілася, я не буду распавядаць, але ў мяне заўсёды з сабой былі абразы, была іконка маленькая. Яна прайшла са мной усе пяць гадоў. Яе перадаў Ігар, па-мойму, ці ў Жодзінскую, ці ў тую Акрэсцінскую камеру. Яна трапіла да мяне ад самага пачатку і прайшла са мной два тэрміны. І што вы думаеце? Калі вывозілі з калоніі, то разам з усёй карэспандэнцыяй, усім маім архівам за пяць гадоў у мяне адабралі гэтую іконку. Вельмі-вельмі балюча. І першае, што я папрасіла пры нагодзе бацькоў перадаць, — гэта новую… Я літаральна клала яе пад падушку кожны вечар. Гэта вельмі дапамагала.

Именно такая акция в рамках международного проекта «Сад памяти» недавно состоялась на территории храма в честь Собора всех Белорусских святых в Гродно.

Храм этот знаковый. Он имеет статус архиерейского подворья, то есть его настоятелем является непосредственно управляющий Гродненской епархией — в данном случае архиепископ Антоний (Доронин). Последнее обстоятельство очень важно в свете того, кто был инициатором и соучастником этого мероприятия наряду с православным приходом.

А это представительство «Россотрудничества» в Гродно, оно же — отделение Российского центра науки и культуры, оно же — «Русский дом», на открытии которого архиепископ Антоний присутствовал два года назад.

Лицом акции, о которой идет речь сейчас, был ключарь (заместитель настоятеля) храма — священник Евгений Коваль. Он и сажал сирень вместе с российскими дипломатами, и давал интервью местному телевидению.

Священник Евгений Коваль — крайний справа

В силу этого может показаться, что акция была локальным эксцессом. Но нет — конечное решение о ее проведении принимал сам архиепископ. Позволив тем самым идеологии «русского мира», продвижением которой занимается «Русский дом», в очередной раз прописать себя в новом месте и распространить свою токсичность даже там, где ее вполне могло не быть. Токсичность, обозначенную повязанными на саженцах георгиевскими ленточками.

С которыми у всех белорусов после 2014 и тем более после 2022 года только одна ассоциация: российская агрессия против Украины. У всех — значит не только у сторонников европейского пути развития для Беларуси, но даже у властей.

Те, со всей их пророссийской риторикой, вполне отдают себе отчет в том, что стоит за этим предметом, активно навязываемым «старшим братом» в контексте 9 мая. Георгиевская ленточка — она про то, что в глазах Кремля белорусский суверенитет выглядит такой же (если не большей) исторической ошибкой, чем украинский. Как Кремль «исправляет» эту якобы ошибку — белорусские чиновники и пропагандисты прекрасно видят. И, хоть сами стали соучастниками агрессии, но жертвами ее становиться точно не хотят. Потому и пытаются дистанцироваться от столь однозначно имперского символа.

С 2015 года из официальных мероприятий, посвященных Дню Победы в Беларуси, георгиевская ленточка заменена на бутоньерку в цветах государственного флага. Что не прошло незамеченным в России и не раз становилось предметом фактически прямых укоров с ее стороны и попыток отпетлять со стороны Минска. Не далее чем в прошлом году Лукашенко намекнул Путину на «своеобразную всё-таки историю георгиевской ленточки», а приехав в Москву на парад, предпочел ее не надевать.

Но вернемся в Гродно.

«Россотрудничество» — крайне одиозный партнер для епархии. Чтобы это понять, достаточно вспомнить одну нашумевшую статью от 3 апреля 2022 года за авторством некоего политолога Т. Сергейцева. Она называется «Что Россия должна сделать с Украиной». Ссылку ставить не будем, статья легко гуглится.

То, что предлагает Сергейцев, — чтение не для слабонервных. Чего стоит один только пассаж о том, что «денацификация, по сути, будет представлять собой “деукраинизацию”» — отказ от «искусственного раздувания этнического компонента самоидентификации населения территорий исторических Малороссии и Новороссии». И отказ от самого названия «Украина», да.

Далее, рассуждая, каким должен быть этап «денацификации» после завершения ее военной фазы, автор пишет: «Она, в свою очередь, должна начинаться с организации местных органов самоуправления, милиции и обороны, очищенных от нацистских элементов, запуска на их базе учредительных процессов основания новой республиканской государственности, интеграции этой государственности в тесное взаимодействие с российским ведомством по денацификации Украины (вновь созданным или переделанным, скажем, из Россотрудничества)».

Вот так — ни много ни мало! Согласно статье, Россотрудничество по своим кондициям, структуре, организации и ресурсам вполне подходит для того, чтобы на его базе было развернуто «ведомство по денацификации Украины». Иначе говоря, институция, предназначенная играть роль оккупационной администрации и отвечающая за ликвидацию украинской идентичности на оккупированной территории.

И такую структуру, с такой повесткой, с такими символами и с такой потенциальной ролью в деле «денацификации» будущих оккупированных Россией территорий независимых государств, активно привечает Гродненская епархия и ее руководство.

Которому, при его декларативной лояльности текущим белорусским властям, в этом вопросе, по всей видимости, разрешено иметь отличную от них позицию.

Уж не самим ли Кремлем?!

Фото из инстаграма «Русского дома» в Гродно