На аўдыенцыі Бяляцкага суправаджала ягоная жонка Наталля Пінчук. Падчас сустрэчы праваабаронца не толькі асабіста размаўляў з Панціфікам, але і перадаў яму пісьмовы зварот.

Гэтая сустрэча рыхтавалася ўжо некалькі месяцаў. Яшчэ ў красавіку 2026 года, як паведамляла OSV News, было вядома, што Папа Леў XIV выказаў жаданне сустрэцца з беларускім нобелеўскім лаўрэатам, аднак канкрэтная дата заставалася няпэўнай. Сам Бяляцкі тады яшчэ праходзіў лячэнне пасля чатырох з паловай гадоў зняволення, і магчымасць здзейсніць паездку ў Рым з’явілася толькі цяпер.

У пасланні Бяляцкі апісвае сітуацыю з правамі чалавека і свабодай веравызнання ў Беларусі. Ён нагадвае, што ў краіне сёння знаходзіцца каля тысячы палітычных вязняў — сярод іх жанчыны і пажылыя людзі, хворыя і інваліды, шматдзетныя бацькі. Асобна праваабаронца піша пра пераслед вернікаў і святароў розных канфесій — каталіцкіх, праваслаўных і пратэстанцкіх. Ён узгадвае айца Анатоля Парахневіча, арыштаванага ў сакавіку 2026 года, які перанёс інфаркт у зняволенні, але працягвае ўтрымлівацца за кратамі. 

Бяляцкі выказвае ўдзячнасць Святому Пасаду за вызваленне святароў Генрыха Акалатовіча і Анджэя Юхневічаў лістападзе 2025 года, аднак заўважае, што пераслед не спыніўся — святары не могуць вярнуцца ў свае парафіі, а іх маёмасць была канфіскаваная.

Праваабаронца таксама звяртае ўвагу на сістэмнае знішчэнне рэжымам легальных падстаў для служэння Каталіцкага касцёла ў Беларусі: закрыццё храмаў (у тым ліку касцёла святых Сымона і Алены ў Мінску), скасаванне рэгістрацыі грэка-каталіцкіх абшчынаў, дэпартацыю місіянераў. Сотні тысяч беларусаў, у тым ліку каталіцкія і праваслаўныя святары, былі вымушаныя пакінуць краіну, ратуючыся ад рэпрэсій.

Асобна Бяляцкі звяртаецца да нядаўняй энцыклікі Папы Magnifica Humanitas, падкрэсліваючы яе цэнтральны тэзіс — пра непарушнасць і ўніверсальнасць правоў чалавека, якія грунтуюцца на чалавечай годнасці.

Значная частка паслання прысвечана вайне Расіі супраць Украіны і ролі ў ёй рэжыму Лукашэнкі. Разам з тым ён падкрэслівае: сам беларускі народ супраць вайны — больш за 200 грамадзян Беларусі знаходзяцца за кратамі менавіта за крытыку вайны і салідарнасць з украінцамі. Беларусы хочуць жыць мірна і ў згодзе з суседзямі, але рэжым Лукашэнкі несамастойны, і захоўваецца небяспека прамога ўцягвання Беларусі ў вайну.

Тэма вайны прагучала ў гэты дзень з вуснаў самога Панціфіка. Па завяршэнні агульнай аўдыенцыі 27 мая ў Ватыкане Леў XIV звярнуўся з заклікам у сувязі з нядаўнімі масавымі абстрэламі Украіны, ахвярамі якіх зноў сталі мірныя жыхары:

Я з трывогай сачу за вайной ва Украіне, якая ў гэтыя дні значна абвастрылася. Хачу выказаць сваю блізкасць да ўсіх, хто пакутуе ад наступстваў нядаўніх абстрэлаў, скіраваных таксама супраць мірнага насельніцтва. Вайна не вырашае праблемы, а толькі паглыбляе іх. Яна не стварае бяспеку, а памнажае пакуты і нянавісць. Там, дзе падаюць ракеты і дроны, руйнуецца таксама надзея, разбураюцца дамы і месцы малітвы, ламаюцца жыцці невінаватых людзей. Даручаю ўсе народы, параненыя вайной, абароне Панны Марыі, Каралевы супакою.

Бяляцкі звярнуўся да Папы з просьбай аб малітве і публічным голасе. Святы Пасад і асоба Папы, з’яўляюцца вялікім аўтарытэтам для беларускага народа, і голас салідарнасці сёння патрэбны як ніколі.

Такое набажэнства праводзіцца ўжо чацвёрты раз. Яго ініцыятарамі з’яўляюцца кіраўнікі дыпламатычных місій Літвы і Польшчы пры Ватыкане.

В работе Католикентага также приняли участие представители организации «Христианская визия» и движения «Христиане против войны».

В субботу, 16 мая, в рамках фестиваля состоялась панельная дискуссия на тему того, как авторитарные режимы подавляют и присваивают религию. Эксперты обсудили нарастающее давление на свободу вероисповедания и мировоззрения по всему миру, механизмы контроля над религиозными институтами, а также инструментализацию межрелигиозных противоречий в политических и идеологических целях.

В дискуссии под девизом «Hab Mut, steh auf!» («Имей мужество, встань!») приняли участие:

– проф. д-р Назила Ганеа — специальная докладчица ООН по вопросам свободы вероисповедания, Женева;

– проф. д-р Регина Эльснер — теологиня из Мюнстерского университета;

– Томас Рахель, депутат Бундестага, уполномоченный федерального правительства по вопросам свободы вероисповедания и мировоззрения, Берлин;

– свящ. Джихад Юсеф — настоятель монастыря Мар-Муса аль-Хабаши, Сирия.

Модерировал дискуссию Бернд Хиршбергер (Justitia et pax, Берлин).

Особое место в дискуссии заняла ситуация со свободой совести в Беларуси. Участникам был показан документальный фильм, подготовленный католическим фондом «Реновабис». В центре фильма — судьба белорусского православного священника Георгия Роя, который был вынужден покинуть Беларусь из-за угрозы преследований. Сейчас он живёт в Вильнюсе, где служит настоятелем белорусского православного прихода Константинопольского Патриархата.

Экспертом по белорусской тематике выступила католическая теологиня, профессориня Мюнстерского университета Регина Эльснер. В своём выступлении она подробно рассказала о различных аспектах преследования христиан в Беларуси, опираясь на материалы организации «Христианская визия».

Як напісаў Павел, «калі чэшскія пратэстанты пачалі маліцца за вызваленне Беларусі, за палітвязняў і іх сем’і, на вачах былі слёзы».

А мы нагадаем пра наша інтэрв’ю са Святланай Вранавай, якое бралі летась.

Речь о приходах в Бресте, Ивацевичах и Барановичах. Все они потеряли государственную регистрацию, а значит, их деятельность теперь считается незаконной. При этом, как отмечает издание, суд публично не назвал причин ликвидации.

В материале приводится позиция теологини и правозащитницы Наталли Василевич: власти, по её словам, стараются не афишировать этот случай, потому что он может вызвать вопросы у Ватикана. Она также говорит, что греко-католики оказались в «угрожаемой серой зоне»: формально верующие могут искать поддержку у римско-католических приходов, но сами священники рискуют попасть под давление.

Бабарико особенно поразило, что в Берлине есть небольшая группа людей, которые искренне сопереживают именно беларусским политзаключённым. Он отметил, что каждую неделю, по четвергам вечером, они приходят в церковь и молятся за тех, кто остаётся в заключении в Беларуси — хотя почти никто из этих людей не имеет связи со страной.

Ранее Бабарико писал, что для узников одно из самых тяжёлых испытаний — «пытка забвением», и знание о том, что о тебе помнят даже незнакомые люди, может помочь выдержать психологическое давление.

Евангелическая церковь в Германии (EKD) запустила плакатную выставку «Ich bin hier» — комплект материалов о беларусских политических заключённых, который могут заказать и показать у себя школы, библиотеки, приходы и молодежные центры.

Основу выставки составляют портреты художницы Ксиши Ангеловой: 14 цветных рисунков дополнены краткими биографиями, справочными текстами о ситуации в Беларуси после 2020 года и идеями, как посетители могут проявить солидарность.

Комплект включает 18 плакатов формата A2 и предоставляется бесплатно по заказу — на сайте.

«Пасля падзей 2020 года ў Гефсіманскай царкве ў Берліне з’явілася традыцыя: кожны чацвер увечары, год за годам, невялікая група людзей (ядро 4—6 чалавек) збіраецца разам, каб успомніць і памаліцца за палітзняволеных беларусаў. Амаль ніхто з іх не мае сувязі з Беларуссю, большасць — пажылога ўзросту, але ўсе яны людзі, здольныя спачуваць чужому гору і ўсведамляюць неабходнасць захавання памяці пра кожнага, нават чужога для сябе чалавека, які несправядліва асуджаны.

І я падумаў, што калі б ва ўмовах той ізаляцыі, у якой знаходзяцца многія палітзняволеныя, яны ведалі, што пра іх памятаюць нават чужыя людзі, гэта вельмі дапамагала б зняць псіхалагічны ціск. Паверце, адно з самых пакутлівых катаванняў — катаванне забыццём. Таму просьба да ўсіх, хто можа данесці асуджаным гэтую маленькую гісторыю — зрабіце гэта. Зняволеным гэта вельмі патрэбна»,

— адзначыў ён.

Таксама Бабарыка падзяліўся планамі выступіць у гэтай царкве з прамовай:

«Сёння (у чацвер) я быў у гэтай царкве і сустрэўся з гэтымі неверагоднымі людзьмі. На фота — адзін з іх. І мы дамовіліся, што я паспрабую зрабіць так, каб мая першая прамова на нямецкай мове, якую я змагу прачытаць (нават не сказаць), адбылася ў гэтай царкве. А ён выказаў жаданне пабываць у Беларусі і правесці апошнюю малітву за апошняга палітзняволенага на нашай радзіме (на жаль, не на нашай роднай мове). Вельмі хочацца, каб гэта не затрымалася і здарылася ўжо ў гэтым годзе.

А падарыла мне гэты цудоўны вечар і гісторыю выдатная жанчына Іна, адна з тых, хто складае сэрца гэтай групы і шчодра дзеліцца сваёй дабрынёй і дапамогай з беларусамі (і не толькі) у Германіі».

Раней мы ўжо распавядалі пра ініцыятыву нямецкіх пратэстантаў. Беларускіх палітвязняў згадваюць і на нядзельных набажэнствах. Напрыклад, 14 траўня 2023 года малітву за Беларусь зачытала Іна Румянцава, сустаршыня аб’яднання «Razam».

Фота: Віктар Бабарыка і Хансюрг Шослер, палітвязень часоў ГДР. Фота з фэйсбука Віктара Бабарыкі

Выставу арганізавалі «Хрысціянская Візія», Евангелічная царква ў Германіі (EKD) і праект Kirchen helfen Kirchen. EKD ужо працяглы час сістэмна працуе з тэмай беларускіх палітвязняў: праект Solidaritätx100 быў запушчаны яшчэ ў 2020 годзе. Гэта таксама не першае мерапрыемства EKD з партрэтамі Ксішы Ангелавай.

Падчас адкрыцця адбыўся перформанс «Беларускія палітвязні гавораць» (аўтарка — Наталля Гарковіч). Перформанс прайшоў па-нямецку: госці чыталі ўрыўкі з лістоў беларускіх палітвязняў. Таксама прагучаў верш Дзмітрыя Строцава.

Каардынатарка «Хрысціянскай Візіі» Наталля Васілевіч распавяла пра гісторыю і дзейнасць ініцыятывы. Па-нямецку выступіла і сама мастачка Ксіша Ангелава, якая прадставіла праект «Беларускі мартыралог» і падкрэсліла, што ён ажыццяўляецца ў партнёрстве з «Хрысціянскай Візіяй».

Выстава будзе працаваць да 12 лютага 2026 года (Берлін, Caroline-Michaelis-Str. 1; Пн–Пт 8:00–18:00, уваход вольны).