В рамках богослужения состоялось торжественное открытие выставки «Ich bin hier» («Я здесь») — серии портретных рисунков белорусских политических заключённых авторства художницы Ксиши Ангеловой. Каждый портрет — это лицо и история человека, оказавшегося за решёткой за убеждения.

Специальной гостьей богослужения стала Наталля Василевич — белорусская правозащитница, теологиня и политолог. Она рассказала о нынешней ситуации в Беларуси, поделилась историями семьи Резановичей и музыканта Алеся Чумакова, находящегося в заключении.

Выставка «Ich bin hier» будет открыта в общинном доме церкви Воскресения по адресу Haager Weg 40, Bonn — до августа 2026 года. Вход свободный.

EKD предлагает бесплатно заказать комплект из 18 плакатов формата A2 — 14 портретов работы Ксишы Ангеловой, биографии заключённых, справочные тексты о ситуации в Беларуси после 2020 года и идеи для проявления солидарности. Выставку могут принять школы, библиотеки, приходы и молодёжные центры.

Богаслужэнне адбылося падчас чарговай паездкі архіепіскапа на фронт і прыфрантавыя тэрыторыі. Разам з ім маліліся капеланы 12-й асобнай цяжкай механізаванай брыгады.

Пасля службы Святаслаў (Логін) сустрэўся з роднымі палонных і зніклых без вестак вайскоўцаў. У паведамленні таксама адзначаецца, што БАПЦ працягвае перадаваць дапамогу Украіне, у тым ліку для ЗУСУ і палка імя Кастуся Каліноўскага.

Увечары таго ж дня ў катэдры святога Францішка Ксаверыя ў Гродне біскуп Уладзімір Гуляй узначаліў Святую Імшу Пасхальнай вігіліі, на якой прысутнічаў лютэранскі пастар Уладзімір Татарнікаў.

Праз тыдзень, калі Вялікдзень адзначалі праваслаўныя вернікі, кафедральны сабор Праабражэння Гасподняга ў Заслаўі, па-суседску, наведаў ксёндз Антоні Клімантовіч — пробашч мясцовай каталіцкай парафіі Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі.

Таксама, ужо на ўзроўні традыцыі, прыходзяць павіншаваць адно аднаго святары ў Ракаве — пробашч касцела Найсвяцейшай Панны Марыі Ружанцовай Дзмітрый Чупрыч і настаяцель храма Праабражэння Гасподняга пратаірэй Сергій Лепін.

Праз такія жэсты ўзаемнай павагі выразна праяўляецца экуменічны аспект Пасхі. Нягледзячы на розныя традыцыі і выклікі сучаснага свету, хрысціяне з розных канфесій сведчаць, што сапраўдная вера здольная пераадольваць межы і аб’ядноўваць людзей вакол найважнейшай праўды — Хрыстос уваскрос!

Кананізацыя адбылася напярэдадні даты, трагічнай для Польшчы, Заходняй Беларусі і Заходняй Украіны. У верасні 1939 года Другую Рэч Паспалітую гвалтоўна падзялілі паміж сабой гітлераўская Германія і сталінскі СССР. 17 верасня на ўсходнія тэрыторыі Польшчы ўвайшла Чырвоная армія.  У Беларусі гэты дзень адзначаецца на афіцыйным узроўні як дзень “народнай еднасці”. Але разам з Чырвонай арміяй на Заходнюю Беларусь прыйшлі арышты, дэпартацыі і расстрэлы. На той час на тэрыторыі Савецкай Беларусі не было ўжо ніводнага дзеючага храма і ніводнага афіцыйнага святара — і той самы чырвоны тэрор супраць веры і царквы абрынуўся і на Заходнюю Беларусь. Святараў катавалі, забівалі, высылалі ў лагеры.

Пад рэпрэсіі таксама трапілі ўсе, хто насіў польскі мундзір: афіцэры, капеланы, чыгуначнікі, леснікі, нават тыя, хто ўжо выйшаў у запас. Часта — разам з сем’ямі. Іх аб’ядноўваў не толькі статус, але і вера. Сярод расстраляных было нямала праваслаўных і этнічных беларусаў. 

Найбольш вядомыя забойствы адбыліся ў Катыні пад Смаленскам у траўні 1940 года. Але гэта была не адзіная кропка смерці. Людзей забівалі ў Асташкаве, Казельску, Старабельску, а таксама ў турмах Менска і іншых беларускіх гарадоў. Пакуль што гісторыкі зафіксавалі імёны як мінімум 51 этнічнага беларуса — польскага грамадзяніна, расстралянага ў рамках катынскай аперацыі. Але сапраўдны спіс значна шырэйшы — і дагэтуль не складзены.

Менавіта таму словы з пастановы Сінода гучаць так востра:

“Шматлікія пакутнікі невядомыя нам, але вядомыя Богу.”

Сёння ў шэраг святых былі ўключаныя:

• протапрасвітар палкоўнік Сымон Федаронька — галоўны капелан Войска Польскага,

• протаіерэй маёр Віктар Раманоўскі — малады святар, выпускнік Варшаўскага ўніверсітэта,

• протаіерэй Уладзімір Ахаб — душпастыр з Хелмшчыны, расстраляны ў Асташкаве,

…а таксама іншыя праваслаўныя святары, чыя доля была падобная: арышт, допыты, лагер, смерць.

Урачыстасці прайшлі ў варшаўскай царкве Hagia Sophia. Кананізацыю здзейснілі 10 іерархаў ППЦ на чале з Мітрапалітам Савам. Прысутнічалі прадстаўнікі дзяржаўных уладаў Польшчы, Каталіцкага Касцёла, Экуменічнай Рады, міжнародных царкоўных структур і сотні вернікаў, у тым ліку беларусаў, якія цяпер жывуць у Польшчы.

Заўтра — працяг урачыстасцяў і першы дзень афіцыйнай памяці новых мучанікаў.

Але гэта не толькі польская памяць. Гэта наша, беларуская, таксама. Бо гісторыя рэпрэсій на гэтых землях не ведала чыстых межаў. Кананізацыя праваслаўных ахвяр сталінізму — знакавая падзея для ўсяго нашага рэгіёна. У тым ліку — для тых, хто сёння жыве ў Беларусі.

Святыя Катынскія мучанікі, маліце Бога за нас!

• 16 верасня — царкоўнае абвяшчэнне рашэння пра кананізацыю ў сталічнай святыні Сафіі Прамудрасці Божай у Варшаве (вул. Пулаўская, 568). Пачатак — а 10:00.
• 17 верасня — у дзень іх памяці, святочныя літургіі ва ўсіх епархіях ПАПЦ.

Раней мы пісалі, што 18 сакавіка 2025 г., падчас сесіі Сабору епіскапаў ПАПЦ была прынята рашэнне аб кананізацыі ахвяраў катыньскай трагедыі. У пастанове падкрэсліваецца, што кожная кропля мучаніцкай крыві становіцца падмуркам новага царкоўнага жыцця.

Сярод кананізаваных — святары і капеланы:

• пратапрэзбітэр палкоўнік Сымон Федаронька, галоўны капелан Войска Польскага,
• протаярэй маёр Віктар Раманоўскі, малады святар і выпускнік Багаслоўскага факультэта Варшаўскага ўніверсітэта,
• пратаярэй маёр Уладзімір Ахаб, духоўнік з Хелмшчыны, загінуўшы ў Асташкаве,
  а таксама іншыя праваслаўныя — вядомыя і невядомыя.

Для беларусаў гэта падзея асабліва важная — сярод загінулых у Катыні і іншых месцах смерці было шмат нашых землякоў, праваслаўных салдат і афіцэраў Польскага войска.

Гэтае рашэнне — ня толькі царкоўная, але і гістарычная падзея, якая паказвае далейшае ўкараненне ПАПЦ у дэкамунізаваны кантэкст сучаснай Польшчы і пашану да памяці ўсіх, хто загінуў за веру.

Інфармацыя — паводле афіцыйных крыніц ПАПЦ.

Святыя мучанікі Катынскія, маліцеся за нас!

Цягам апошніх гадоў яны неаднаразова выступалі з такімі зваротамі — як у моманты новых рэпрэсій, так і ў дні памяці ці малітоўных акцый. Гэта стала своеасаблівай традыцыяй, якая паказвае: нават пад пастаянным наглядам і пагрозамі людзі шукаюць магчымасці сказаць сваё слова.

Этот день призван привлечь внимание к трагедии людей, которые страдают от преследований за веру или мировоззрение, и осудить растущий уровень религиозного насилия и терроризма.

ООН подчёркивает: государства несут основную ответственность за защиту прав человека, включая права религиозных меньшинств. Среди инициатив — развитие межрелигиозного и межкультурного диалога и принятие Плана действий по защите религиозных объектов, чтобы обеспечить безопасность верующих.

Подробнее на официальной странице ООН un.org/ru/observances

⸻

Мониторинги «Христианской визии»

Межконфессиональная инициатива «Христианская визия», с 2020 года документирующая преследования верующих в Беларуси, ведёт следующие мониторинги:

• Ущемление свободы религии для политзаключённых — по-русски | по-английски
• Преследование священнослужителей — список
• Преследование религиозного сообщества через обвинения в «экстремизме» — список
• Диффамация верующих со стороны властей и пропаганды — мониторинг
• Общий мониторинг преследований верующих и религиозных организаций с 2020 года — читать
• Список политзаключённых христиан — по-русски | по-английски

Паломничество было посвящено памяти священномученика Константина Жданова, пресвитера Шарковщинского. Весной 1919 года большевики арестовали его после богослужения. Когда женщины пытались защитить священника, в них стреляли. Константина Жданова подвергли зверским издевательствам и заживо закопали.

Отец Константин стал первым в Соборе белорусских новомучеников и исповедников ХХ века. Почитание его памяти — это не только обращение к прошлому, но и вызов настоящему: ведь репрессии против верующих в Беларуси не остались в прошлом.

Фото: Новости Шарковщины

Сярод будучых святых наступныя асобы:

Біскуп Антоні Малецкі (1861-1935) паходзіў з сям’і перасяленцаў з Беларусі, у 1880-х служыў у Віцебску і Менску.

Біскуп Караль Слівоўскі (1855-1933) служыў у 1880-х у Сянно і Лепелі.

Ксёндз Канстанцін Будкевіч (1867-1923) служыў у 1896-1903 у Віцебску.

Ксёндз Ян Тройга (1881-1932) з беларускай сялянскай сям’і Беласточчыны. У 1900-х служыў і выкладаў у Магілёве.

Ксёндз Антоні Дзямяшкевіч (1891-1937) з беларускай сялянскай сям’і Аршанскага павету, служыў на Смаленшчыне і Браншчыне.

Ксёндз Францішак Будрыс (1882-1937).

Ксёндз Антон Чарвінскі (1881-1938).

Ксёндз Павел Хоміч (1893-1942) з беларускай сялянскай сям’і з Ваўкавыску, у Санкт-Пецярбургскай семінарыі і акадэміі належаў да беларускага кола.

Законніца Ганна Абрыкосава (1882-1936).

Свецкая Каміла Крушальніцкая (1892-1937) шляхцянка з Баранавічаў.

Фота: Vatican News